 |
| Bà Trần Thị Hạc và em gái Trần Kim Thoa nghẹn ngào khi nhắc về anh hai, liệt sĩ Trần Quốc Hưng. Ảnh: Hoài Bảo. |
"Anh đi nhé".
Giọng bà Trần Thị Kim Thoa (63 tuổi, quê Phú Thọ, hiện sống tại TP.HCM) chùng xuống, đôi mắt đỏ hoe khi nhắc lại lời cuối cùng của anh trai, liệt sĩ Trần Quốc Hưng, trước lúc lên đường nhập ngũ năm 1970.
Ngày ông Hưng khoác ba lô rời nhà, bà Thoa mới 5 tuổi, chỉ nhớ mình đã úp mặt vào bát cơm đang cầm trên tay, khóc nức nở vì linh cảm một cuộc chia xa đằng đẵng. Sau ngày ấy, bà chỉ còn được gặp anh qua hai lá thư tay gửi về từ Vinh (Nghệ An), rồi từ dọc tuyến đường Trường Sơn khói lửa.
Năm 1975, hòa bình lập lại, thứ trở về với gia đình bà Thoa lại là tờ giấy báo tử của ông Hưng. Ông hy sinh năm 1970 tại Mặt trận miền Đông Nam Bộ.
Sáng 12/11, bà Thoa cùng chị gái mình, bà Trần Thị Hạc (68 tuổi), mang tất cả giấy tờ, hình ảnh thuộc về ông Hưng đến hội trường UBND phường Phú Nhuận tham gia chương trình lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính đợt 2 do UBND TP.HCM phối hợp Công an TP.HCM tổ chức. Hai chị em mang theo hy vọng tìm được thông tin về anh trai sau nhiều năm chờ đợi.
Giữa hội trường trầm lắng, hai mái đầu bạc lặng lẽ nương tựa vào nhau, hòa chung nhịp đập với biết bao gia đình đang mang trong mình những mảnh ký ức chưa trọn vẹn về người thân đã ngã xuống.
Không kịp nói lời từ biệt
Ở một góc cuối hội trường, ông Nguyễn Khắc Quý (77 tuổi, cựu chiến binh không quân, sống ở phường Cầu Ông Lãnh) lặng lẽ ngồi một mình, đợi được gọi tên lấy mẫu ADN. Nhập ngũ năm 1967, ông cùng anh trai là liệt sĩ Nguyễn Khắc Hoãn từng sinh hoạt chung đơn vị.
"Quãng thời gian sát cánh cùng anh hai là ký ức quý giá nhất cuộc đời tôi. Biết ra chiến trường có thể hy sinh, anh hai thường động viên tôi vượt qua khói lửa, bom đạn. Tôi nhớ mãi, cận cửa tử mấy lần", ông Quý nói.
Trên đường hành quân vào Nam, ông Quý bất ngờ nhận lệnh điều chuyển gấp trở lại Hà Nội để theo học lớp đào tạo không quân. Cuộc chia ly vội vã, ông không kịp nói một lời từ biệt anh hai. Ông Hoãn tiếp tục tiến vào chiến trường miền Nam và anh dũng hy sinh tại Long An cũ.
    |
Nhiều thân nhân mang tài liệu liên quan đến liệt sĩ đến hội trường UBND phường Phú Nhuận sáng 12/11. Ảnh: Hoài Bảo. |
Day dứt vì lần chia tay dang dở, từ đầu những năm 1990, ông Quý bắt đầu hành trình rong ruổi đi tìm anh trai. Ông đi khắp nghĩa trang ở Long An cũ, nhờ quản trang dò danh sách liệt sĩ hy sinh.
"5-7 chuyến đi ròng rã, có những đợt kéo dài nhiều ngày qua nhiều địa phương, chuyến nào tôi cũng kỳ vọng nhưng lặng lẽ trở về", ông Quý kể.
Cũng mang nỗi niềm ấy, cụ Nguyễn Thị Nhu (96 tuổi) đau đáu tìm kiếm người anh ruột là liệt sĩ Nguyễn Văn Phát. Ngồi lặng lẽ bên cụ là con gái Đồng Thị Khánh Hòa (72 tuổi, sống ở phường Tân Định). Bàn tay gầy guộc của cụ nắm chặt lấy tay con như tìm một điểm tựa.
Cụ Nhu kể trước khi lên đường, ông Phát đến bên cha mẹ, nghẹn ngào xin phép đi nhập ngũ. Năm 1962, ông hy sinh, không tìm thấy hài cốt.
Trong ký ức của cụ Nhu, anh trai là người hiền lành, sống chan hòa và có rất nhiều bạn bè quý mến năm xưa. Sáng 12/11, bà Hòa thay cụ Nhu hoàn tất thủ tục đăng ký lấy mẫu sinh phẩm với hy vọng ở tuổi xế chiều của mẹ, khoa học sẽ giúp đưa người thân trở về đoàn tụ cùng gia đình.
 |
| Cụ Nguyễn Thị Nhu lặng lẽ đợi được gọi tên lấy mẫu ADN với hy vọng tìm được anh trai, liệt sĩ Nguyễn Văn Phát. Ảnh: Hoài Bảo. |
Hành trình được nối tiếp
Bà Đinh Thị Hạnh (86 tuổi) dành phần lớn cuộc đời đi tìm anh trai là liệt sĩ Đinh Nguyên Hà. Theo bà, ông Hà vào chiến trường miền Nam năm 1965 và hy sinh tháng 10/1966. Sáu năm sau, gia đình nhận được giấy báo tử, nhưng không có thông tin về phần mộ của ông.
Từ ngày chuyển vào TP.HCM sinh sống, mẹ bà Hạnh từng nhiều lần lặn lội lên rừng Kon Tum tìm dấu vết con trai. Người mẹ qua đời khi tâm nguyện chưa thành, để lại hành trình dang dở cho con gái tiếp tục. Ở tuổi 86, bà Hạnh đặt hy vọng vào kết quả giám định ADN, mong có thêm căn cứ để tìm thấy anh.
Trong buổi sáng thu nhận mẫu, nhiều thân nhân lớn tuổi được con cháu dìu đi từng bước. Ngồi cạnh cụ Nguyễn Thị Nhu có cháu gái Nguyễn Phương Anh (26 tuổi) giúp cụ đọc lại hồ sơ, ghi chép thông tin và hoàn tất thủ tục đăng ký.
 |
| Thân nhân liệt sĩ có mặt tại chương trình thu mẫu ADN đợt 2 sáng 12/11. Ảnh: Hoài Bảo. |
Phương Anh cho biết những lần theo bà và mẹ đi tìm kiếm thông tin liệt sĩ giúp cô thêm trân trọng sự hy sinh của thế hệ đi trước, đồng thời xem đây là trách nhiệm của con cháu để nối tiếp tâm nguyện của người lớn tuổi trong nhà.
Theo kế hoạch, đợt thu mẫu thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính lần 2 tại TP.HCM dự kiến tiếp nhận mẫu sinh phẩm của 6.927 thân nhân liệt sĩ, ưu tiên thân nhân dòng họ ngoại với tối đa hai người cho mỗi liệt sĩ.
Công an TP.HCM bố trí 3 điểm thu nhận tập trung và 3 tổ lưu động để hỗ trợ những người cao tuổi, sức khỏe yếu không thể đi lại. Các mẫu sinh phẩm được thu nhận, bảo đảm an toàn và bảo mật thông tin để xây dựng dữ liệu phục vụ đối sánh với hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Quá trình phân tích, đối chiếu ADN cần nhiều thời gian, nhưng với bà Hạnh, chị em bà Thoa, ông Quý hay cụ Nhu, việc góp mẫu sinh phẩm là thêm một cơ hội tìm kiếm, mong đưa tên tuổi người đã khuất trở về gia đình, có một phần mộ để thăm viếng và thắp hương trong những ngày giỗ, Tết.
Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, mà còn là hành trình tri ân được thực hiện bằng trách nhiệm, khoa học công nghệ và sự chung tay của toàn xã hội, hướng tới dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027).
Theo số liệu tổng hợp của Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tính đến ngày 6/11, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 4.311 hài cốt liệt sĩ. Trong đó, 2.903 hài cốt được tìm kiếm, quy tập trong nước; 256 hài cốt tại Lào và 1.143 hài cốt tại Campuchia. Đáng chú ý, trong tổng số hài cốt liệt sĩ được quy tập, có 134 trường hợp đã xác định được danh tính.
