Viêm gan virus gồm nhiều loại, trong đó viêm gan B (HBV) và C (HCV) chủ yếu lây qua đường máu, dịch cơ thể, còn viêm gan A (HAV) và E (HEV) chủ yếu lây qua đường tiêu hóa. Vì vậy, cách phòng lây nhiễm trong gia đình cũng khác nhau.
Theo thạc sĩ, bác sĩ chuyên khoa I Trương Như Quân, Phó Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Quân y 175 (TP.HCM), nếu trong gia đình có người nhiễm viêm gan B hoặc C, các thành viên có thể yên tâm sinh hoạt bình thường với người bệnh.
 |
| Người mắc viêm gan virus vẫn có thể sinh hoạt cùng gia đình bình thường nếu các thành viên hiểu đúng đường lây truyền và thực hiện biện pháp phòng ngừa phù hợp. |
Cảnh giác với đồ dùng cá nhân dễ dính dịch tiết
Với viêm gan B và C, virus không lây qua các tiếp xúc thông thường trong gia đình như ăn uống cùng nhau, ngồi cạnh, ôm, hôn, ho hoặc hắt hơi. Người bệnh vẫn có thể sinh hoạt chung với các thành viên khác và không cần bị cách ly.
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) cũng khẳng định việc dùng chung chén, đĩa, đồ ăn, thức uống không làm lây truyền HBV và HCV.
Vì vậy, gia đình không nên kỳ thị hoặc tách người bệnh khỏi các hoạt động sinh hoạt chung.
Tuy nhiên, viêm gan B và C có thể lây khi máu hoặc dịch cơ thể chứa virus xâm nhập vào cơ thể người khác. Vì vậy, gia đình cần hạn chế các tình huống có thể dẫn đến tiếp xúc với máu.
Theo bác sĩ Quân, các thành viên không nên dùng chung những vật dụng sắc nhọn có thể gây trầy xước, chảy máu như dụng cụ lấy ráy tai, kềm cắt móng tay.
Người nhiễm virus cũng nên sử dụng riêng các vật dụng cá nhân có khả năng dính máu như dao cạo râu, bàn chải đánh răng. Những vật dụng này có thể gây tổn thương nhỏ trên da hoặc nướu, tạo điều kiện cho virus lây truyền.
Khi người bệnh hoặc thành viên trong gia đình có vết thương, cần che kín vết thương và xử lý máu, dịch cơ thể đúng cách, tránh để người khác tiếp xúc trực tiếp.
Nên xét nghiệm và tiêm vaccine
Nếu trong gia đình có người mắc viêm gan B, những người sống cùng nhà nên chủ động xét nghiệm để xác định tình trạng nhiễm và miễn dịch, nhất là khi chưa rõ mình đã từng nhiễm virus hoặc tiêm vaccine hay chưa.
 |
| Tiêm vaccine viêm gan B giúp tạo miễn dịch, chủ động phòng ngừa nguy cơ nhiễm virus. Ảnh: Magnific. |
CDC khuyến cáo người sống cùng nhà và bạn tình của người nhiễm HBV nên được xét nghiệm. Nếu chưa có miễn dịch, họ nên tiêm vaccine viêm gan B để chủ động phòng bệnh.
Đây cũng là điểm khác biệt giữa viêm gan B và C: viêm gan B đã có vaccine phòng bệnh hiệu quả, trong khi hiện chưa có vaccine phòng viêm gan C.
Với vợ hoặc chồng của người nhiễm viêm gan B, nếu người còn lại chưa có miễn dịch, vợ chồng nên sử dụng bao cao su trong quan hệ cho đến khi người chưa nhiễm được xét nghiệm, tiêm vaccine và xác nhận có miễn dịch phù hợp.
Đối với viêm gan C, virus cũng có thể lây qua quan hệ, dù nguy cơ nhìn chung thấp hơn viêm gan B và tăng khi có khả năng tiếp xúc với máu.
Viêm gan A, E cần chú ý vệ sinh tay và ăn uống
Với viêm gan A và E, virus chủ yếu lây theo đường phân - miệng, thông qua nguồn nước hoặc thực phẩm bị nhiễm virus. Vì vậy, khi gia đình có người mắc bệnh, việc giữ vệ sinh cá nhân và an toàn thực phẩm cần được đặc biệt chú trọng.
Các thành viên nên rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sau khi đi vệ sinh, sau khi xử lý chất thải và trước khi chế biến hoặc ăn uống. Theo WHO, vệ sinh tay đúng cách là một trong những biện pháp quan trọng giúp hạn chế lây truyền viêm gan A.
 |
| Chế biến thực phẩm chín kỹ, sử dụng nguồn nước sạch và bảo đảm vệ sinh giúp giảm nguy cơ lây nhiễm viêm gan A, E. Ảnh: Magnific. |
Bác sĩ Trương Như Quân khuyến cáo các gia đình nên ăn chín, uống sôi, sử dụng nguồn nước sạch và bảo đảm thực phẩm được chế biến, bảo quản đúng cách. Đặc biệt, cần tránh sử dụng nước hoặc đá không rõ nguồn gốc để hạn chế nguy cơ lây nhiễm viêm gan A và E.
Bên cạnh các biện pháp vệ sinh, vaccine là một trong những cách phòng viêm gan A hiệu quả. Người dân có thể trao đổi với bác sĩ để được tư vấn tiêm phòng phù hợp.
Theo bác sĩ Quân, khi trong gia đình có người mắc viêm gan virus, điều quan trọng là xác định đúng loại virus để áp dụng biện pháp phòng lây nhiễm phù hợp, thay vì cách ly hay xa lánh người bệnh.
Hiểu đúng đường lây truyền giúp các thành viên chủ động bảo vệ sức khỏe, đồng thời tránh tâm lý kỳ thị. Người mắc viêm gan virus vẫn có thể sinh hoạt bình thường cùng gia đình nếu thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng ngừa cần thiết.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
