|
|
Khô miệng gây nhiều phiền toái trong đời sống có thể là do nhiều nguyên nhân gây ra. Ảnh: Magnific. |
Bạn có từng rơi vào tình trạng nửa đêm tỉnh giấc, cảm giác trong miệng khô như sa mạc? Cổ họng khô rát đến mức phải bật dậy uống nước liên tục. Nhưng đôi khi, dù đã uống rất nhiều nước, cảm giác khô miệng, khát nước vẫn không thuyên giảm. Vậy khô miệng chỉ đơn giản là do cơ thể thiếu nước, hay có thể là dấu hiệu cảnh báo một bệnh lý nào đó?
Không khí khô, nhiệt độ phòng cao, cộng thêm việc bổ sung nước không kịp thời có thể khiến cơ thể mất nước. Khi đó, lượng nước bọt tiết ra giảm và chúng ta dễ bị khô miệng.
Tuy nhiên, nếu trong điều kiện bình thường vẫn thường xuyên cảm thấy khô miệng, khô lưỡi, cần cảnh giác với một số bệnh sau.
Tiểu đường hoặc kiểm soát đường huyết kém
Theo Tencent News, nếu thường xuyên khát nước, dễ đói, đi tiểu nhiều, cân nặng không rõ nguyên nhân giảm và kèm theo cảm giác mệt mỏi kéo dài không thuyên giảm, bạn nên kiểm tra đường huyết. Đây là những biểu hiện điển hình của "ba nhiều một ít" trong bệnh tiểu đường, gồm uống nhiều, ăn nhiều, tiểu nhiều và sụt cân.
Khi đường huyết tăng cao, cơ thể có thể xảy ra hiện tượng lợi niệu thẩm thấu, khiến khả năng tái hấp thu nước của thận giảm. Lượng nước bị đào thải qua nước tiểu tăng bất thường.
Kết quả là cơ thể bị thiếu nước, dẫn đến khô miệng, khát nước và muốn uống nhiều hơn. Sau đó lượng nước tiểu lại tăng, tạo thành một vòng luẩn quẩn.
Bệnh gan tự miễn
Bệnh gan tự miễn xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể bị rối loạn và tấn công các tế bào gan của chính mình. Nếu nghiêm trọng, bệnh có thể tiến triển thành xơ gan và suy gan. Các bệnh chủ yếu bao gồm viêm gan tự miễn, viêm đường mật nguyên phát và viêm xơ hóa đường mật nguyên phát.
Nhiều người mắc bệnh gan tự miễn ban đầu không có triệu chứng rõ ràng. Một số chỉ cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, trong khi không ít người xuất hiện tình trạng khô miệng, khát nước dù uống rất nhiều nước vẫn không cải thiện.
Nguyên nhân là bệnh nhân mắc bệnh gan tự miễn thường đồng thời mắc hội chứng Sjögren. Vì vậy, người bị hội chứng Sjögren nên được kiểm tra chức năng gan và các kháng thể liên quan đến bệnh gan tự miễn.
 |
| Các bệnh viêm gan tự miễn, viêm đường mật nguyên phát và viêm xơ hóa đường mật nguyên phát có thể gây ra khô miệng kèm chán ăn, mệt mỏi. Ảnh: Shutterstock. |
Hội chứng Sjögren
Đúng như tên gọi, hội chứng Sjögren có thể khiến cơ thể bị "khô" ở nhiều vị trí. Không chỉ khô miệng, khô lưỡi mà người bệnh còn có thể bị khô mắt, thậm chí khô đường hô hấp và đường tiêu hóa.
Đây là bệnh tự miễn, trong đó các tế bào miễn dịch tấn công và phá hủy các tuyến tiết của chính cơ thể, khiến tuyến bị teo và chức năng bài tiết suy giảm, từ đó gây ra nhiều triệu chứng khô.
Nếu tình trạng khô miệng, khô mắt kéo dài trên 3 tháng, đặc biệt thường xuyên có cảm giác như cát bay vào mắt, kèm da khô ngứa, phải liên tục uống nước, tuyến mang tai sưng tái diễn hoặc kéo dài, sâu răng nghiêm trọng... cần lưu ý khả năng mắc hội chứng Sjögren.
Khoảng 50% bệnh nhân Sjögren có thể xuất hiện nhiều răng sâu khó kiểm soát. Răng có thể dần chuyển sang màu đen, sau đó từng mảng nhỏ bị bong ra và cuối cùng chỉ còn chân răng.
Hội chứng ngưng thở khi ngủ
Nếu bạn thường xuyên thức dậy với cảm giác khô miệng, khô họng, dù đã uống nhiều nước trước khi đi ngủ vẫn không cải thiện, hãy chú ý xem mình có ngáy khi ngủ hay không. Nhiều người cho rằng ngáy chỉ là vấn đề nhỏ, chủ yếu gây ảnh hưởng đến người nằm bên cạnh. Tuy nhiên, ngáy có thể là dấu hiệu của hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn.
Nếu trong lúc ngủ thường có cảm giác nghẹt thở, sau khi thức dậy bị khô miệng, đau đầu, ban ngày buồn ngủ, dễ cáu gắt hoặc khó tập trung, cần lưu ý khả năng mắc bệnh. Hội chứng ngưng thở khi ngủ có thể gây ngừng thở, giảm thông khí, giảm độ bão hòa oxy trong máu và làm rối loạn cấu trúc giấc ngủ.
Không chỉ gây thiếu oxy, ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ và cuộc sống, tình trạng này còn liên quan đến các bệnh tim mạch, mạch máu não, bệnh chuyển hóa và thậm chí nguy cơ đột tử.
Khi nào khô miệng chỉ là hiện tượng bình thường?
Trong nhiều trường hợp, khô miệng, khô lưỡi chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường, chỉ cần chú ý bổ sung đủ nước là tình trạng có thể cải thiện:
- Uống ít nước, ăn mặn hoặc thường xuyên ăn các món cay nóng, lẩu cay, đồ chiên rán.
- Tuổi tác tăng lên khiến chức năng cơ thể suy giảm, tuyến nước bọt bị teo và lượng nước bọt tiết ra giảm, gây khô miệng.
- Sau khi vận động mạnh trong thời gian dài nhưng không kịp thời bổ sung nước.
- Khô miệng sau khi bị sốt hoặc tiêu chảy.
- Chấn thương cũng có thể làm hẹp ống dẫn nước bọt hoặc phá hủy mô tuyến, khiến lượng nước bọt tiết ra giảm.
- Khi bị cảm lạnh, người bệnh cũng có thể bị khô miệng nhưng triệu chứng thường biến mất khi tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp trên khỏi.
Ngoài ra, một số loại thuốc cũng có thể gây khô miệng, chẳng hạn thuốc chống trầm cảm như amitriptyline, imipramine; một số thuốc hạ huyết áp như clonidine, prazosin. Thiếu một số vitamin, chẳng hạn vitamin nhóm B, cũng có thể khiến niêm mạc miệng bị khô, gây khô miệng. Tình trạng này thường đi kèm loét khóe miệng, nứt môi hoặc loét lưỡi.
Khoảng trống y khoa về một hội chứng quen thuộc
Căng thẳng độc hại là một hội chứng nhiều người gặp phải. Có điều, các nghiên cứu y khoa về vấn đề này chưa toàn diện. Đây là khoảng trống gây khó khăn cho việc điều trị. Mục Sức khỏe giới thiệu cuốn sách Tầng giếng sâu – cuốn sách mang tới cho người đọc một cái nhìn đầy đủ và sâu sắc hơn về những ảnh hưởng của "nghịch cảnh thời thơ ấu" (ACE) với sức khỏe tinh thần của con người.
