Ở chốn công sở, hãy thẳng thắn nhận lỗi nếu làm sai. Ảnh minh họa: K.D.

Xin lỗi, tôi đến muộn. Tôi vừa xong một cuộc họp khác”. Đã bao nhiêu lần bạn sử dụng cái cớ này rồi?

Bạn đang ngụ ý nói: “Xin đừng trách tôi. Nếu cuộc họp trước của tôi kết thúc sớm hơn, tôi hẳn đã đến đúng giờ”. Lời biện minh như thế có thể đúng, nhưng nó làm bạn không còn quyền lực nữa. Tại sao? Vì để giải thích rằng việc đến muộn không phải là lỗi của bạn, bạn phải tuyên bố rằng việc đến đúng giờ không nằm trong năng lực của bạn. Cái giá của sự vô tội giả tạo này chính là sự bất lực.

Thực tế là một cuộc họp trước đó đã kết thúc, vậy thôi. Nó không khiến bạn đến muộn; chính bạn đã khiến mình đến muộn. Bạn đã có một lựa chọn vừa chủ tâm, vừa vô ý là nán lại thay vì rời đi. Bạn có thể không chịu trách nhiệm về cuộc họp đang diễn ra, nhưng bạn phải chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình khi nó kết thúc.

“Đó đâu phải lỗi của tôi!”, bạn có thể phân trần. “Tôi đã nán lại cuộc họp trước vì nó quan trọng với công ty hơn so với cuộc họp sau. Việc nói rằng cuộc họp trước vừa kết thúc chỉ là cách nói nhã nhặn hơn thay vì nói rằng cuộc họp thứ hai không quan trọng bằng cuộc họp đầu”.

Tôi không nói rằng đó là lỗi của bạn. Tôi cũng không nói rằng bạn đã lựa chọn tồi hoặc bạn nên rời khỏi cuộc họp trước đúng giờ. Tôi có thể nghĩ đến nhiều hoàn cảnh mà chính tôi sẽ đưa ra lời bào chữa hợp lý cho việc đến muộn. Điều tôi đang nói chính là ý nghĩa của việc đưa ra lựa chọn và nếu tôi muốn xây dựng một văn hóa trách nhiệm, tôi cần phải hoàn toàn làm chủ lựa chọn của mình. Là một nhà lãnh đạo, tôi cần phải là một tấm gương về những gì mà bản thân muốn thấy.

Hơn nữa, tôi cần phải đảm nhận trách nhiệm giảm thiểu những hậu quả tiêu cực cho những người mong đợi tôi hoàn thành cam kết của mình. Trong trường hợp này, tôi có thể sẽ có lời bào chữa hợp lý cho việc đến muộn; ví dụ, tôi đã có cuộc họp tối quan trọng với CEO và đội ngũ lãnh đạo công ty. Nhưng tìm cớ bào chữa hợp lý lại khó hơn nhiều so với việc tôi gửi một tin nhắn gấp đến những người đang đợi tôi trong cuộc họp sau.

Xuất hiện như một “nạn nhân” để né tránh trách nhiệm và nỗi xấu hổ là một phương án mà ai cũng muốn làm, nhưng cái giá của cái cớ ấy rất cao. Nếu muốn trở thành một nhà lãnh đạo siêu việt, bạn cần chấp nhận toàn bộ trách nhiệm cho hành động của mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào, ngay cả với những hành động không phải do bạn làm.

Điều này nghĩa là bạn phải lựa chọn cách phản ứng có ý thức đối với các sự việc, thay vì kể một câu chuyện tự biện minh cho mình mà trong đó các sự kiện đưa đẩy bạn. Nếu bạn muốn tổ chức của bạn làm chủ số phận của nó, thì bạn phải là một nhà lãnh đạo đi đầu.

Thay vì nhìn nhận và thể hiện bản thân như một nạn nhân của các thế lực ngoài tầm kiểm soát, bạn phải nhìn nhận và thể hiện bản thân như một đấu thủ sẵn sàng ứng phó với thử thách. Chỉ khi ấy, bạn mới có thẩm quyền đạo đức để đòi hỏi những người khác làm điều tương tự.