Đọc gì trước khi đến Trung Quốc?

Nữ du khách Việt trải nghiệm dịch vụ chụp ảnh cùng trang phục truyền thống của Trung Quốc. Ảnh: Quỳnh Trang.

Trong 6 tháng đầu năm, Việt Nam đứng thứ 4 trong 10 thị trường có lượng khách nhập cảnh Trung Quốc lớn nhất, sau Hàn Quốc, Nga và Malaysia, theo Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Trung Quốc (NIA).

Cùng kỳ, Trung Quốc ghi nhận 22,91 triệu lượt người nước ngoài nhập cảnh, tăng hơn 20% so với năm trước. 10 thị trường lớn nhất, trong đó có Việt Nam, Thái Lan, Singapore, Mỹ và Nhật Bản, đóng góp khoảng 62% tổng lượng khách quốc tế.

Trước chuyến đi, bên cạnh tìm hiểu điểm đến, ẩm thực hay phương tiện di chuyển, sách cũng là một cách để hiểu thêm về đất nước sắp ghé thăm. Với Trung Quốc, Tây du ký của Ngô Thừa Ân là một lựa chọn gần gũi với độc giả Việt.

Phượng Hoàng cổ trấn từng là tour hút khách Việt hàng đầu tại Trung Quốc. Ảnh: Duy Hiệu.

Vì sao nên đọc Tây du ký?

Tây du ký kể về hành trình thầy trò Đường Tăng sang Tây Trúc thỉnh kinh, qua núi cao, hang động, sông nước, sa mạc và hàng loạt thử thách.

Ra đời vào thời Minh, khoảng thế kỷ XVI, tác phẩm được xếp vào Tứ đại danh tác của văn học cổ điển Trung Quốc. Tây du ký sau đó được chuyển thể nhiều lần thành điện ảnh, truyền hình, hoạt hình và sân khấu, đưa câu chuyện thỉnh kinh đến với độc giả, khán giả ngoài Trung Quốc.

Cuốn sách không giới thiệu Trung Quốc theo cách của một cẩm nang du lịch. Giá trị với người chuẩn bị lên đường nằm ở những lớp lịch sử, tín ngưỡng, truyền thuyết và văn hóa được đan xen trong hành trình.

Tây Du Ký - Tập 1 của Ngô Thừa Ân, bản dịch của Thụy Đình và hiệu đính bởi Chu Thiên, do NXB Văn học ấn hành năm 2020. Ảnh: Oreka.

Đáng chú ý, phía sau thế giới kỳ ảo của Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới và 81 kiếp nạn là một nguyên mẫu lịch sử có thật. Nhà sư Huyền Trang sống vào thế kỷ VII từng rời Trường An, đi qua Trung Á đến Ấn Độ để nghiên cứu Phật giáo và tìm kiếm kinh điển. Sau nhiều năm, ông trở về Trung Quốc với số lượng lớn kinh Phật.

Nhiều thế kỷ sau, hành trình này trở thành chất liệu để Ngô Thừa Ân xây dựng nên một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của văn học Trung Quốc. Tuy nhiên, lịch sử và tiểu thuyết cần được phân biệt rõ: Huyền Trang là nhân vật có thật, còn Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới, Sa Tăng cùng phần lớn các kiếp nạn thuộc thế giới hư cấu.

Với độc giả Việt, Tây du ký lại càng dễ tiếp cận. Tác phẩm đã được dịch, tái bản nhiều lần, trong khi phiên bản truyền hình Trung Quốc năm 1986 từng xuất hiện thường xuyên trên sóng truyền hình. Tôn Ngộ Không, Đường Tăng hay Trư Bát Giới vì thế trở thành những nhân vật quen thuộc với nhiều thế hệ.

Đọc lại câu chuyện trước chuyến đi có thể giúp sự quen thuộc ấy được nối với những địa danh ngoài đời. Một số nơi lưu dấu hành trình của Huyền Trang, trong khi những điểm đến khác xây dựng hình ảnh từ chính thế giới văn học của Tây du ký.

Trung Quốc hút khách Việt Nam nhờ sự tương đồng về mặt văn hóa. Ảnh: Duy Hiệu, Phương Lâm.

Những điểm đến gắn với Tây du ký

Tây An, tức Trường An xưa, là nơi có mối liên hệ lịch sử khá rõ nét. Cổng thông tin điện tử Chính quyền Nhân dân thành phố Tây An, nhà sư Huyền Trang khởi hành từ Trường An về phía Tây, đi qua Trung Á đến Ấn Độ nghiên cứu Phật giáo, trước khi trở về sau nhiều năm.

Dấu ấn của ông hiện diện tại Đại Nhạn Tháp, công trình được xây dựng năm 652 trong khuôn viên Đại Từ Ân Tự. Nơi đây gắn với việc lưu giữ và dịch kinh Phật Huyền Trang mang về từ Ấn Độ. Ngày nay, Đại Nhạn Tháp là một trong những biểu tượng du lịch của Tây An và thuộc quần thể Con đường Tơ lụa được UNESCO công nhận Di sản Thế giới.

Với người từng đọc Tây du ký, Tây An vì thế không chỉ có đội quân đất nung hay tường thành cổ. Thành phố còn lưu giữ dấu tích của nhân vật lịch sử trở thành nguyên mẫu cho hình tượng Đường Tam Tạng trong tác phẩm.

Du khách chụp ảnh gần chùa Đại Nhạn ở Tây An, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc, ngày 18/4/2023. Ảnh: Liu Xiao/Xinhua.

Nếu Tây An gắn với Huyền Trang ngoài đời, Hoa Quả Sơn ở Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, lại đưa du khách đến gần hơn với thế giới hư cấu của Tây du ký. Khu thắng cảnh cấp 5A này được Chính quyền Nhân dân thành phố Liên Vân Cảng quảng bá là “quê hương của Tôn Đại Thánh”, với nhiều địa danh gợi nhắc câu chuyện về Tôn Ngộ Không.

Nổi bật trong số đó là Thủy Liêm Động, cái tên gắn với nơi ở của Tôn Ngộ Không trong tiểu thuyết. Hoa Quả Sơn ngoài đời có núi đá, hang động, suối và rừng cây. Ngọc Nữ Phong cao 624,4 m, là đỉnh cao nhất tỉnh Giang Tô.

Tuy nhiên, mối liên hệ của hai điểm đến với tác phẩm mang bản chất khác nhau. Tây An và Đại Nhạn Tháp gắn với Huyền Trang - nhân vật lịch sử có thật. Trong khi đó, Tôn Ngộ Không là nhân vật hư cấu, Hoa Quả Sơn và Thủy Liêm Động ngày nay phản ánh cách văn học, truyền thuyết và cảnh quan được kết nối để tạo nên bản sắc du lịch.

Đó cũng là giá trị của việc đọc Tây du ký trước chuyến đi. Đại Nhạn Tháp không chỉ là một công trình cổ, Hoa Quả Sơn hay Thủy Liêm Động không đơn thuần là những cái tên quen thuộc từ phim ảnh. Mỗi điểm đến mở ra một lớp câu chuyện khác nhau, từ lịch sử có thật của Huyền Trang đến thế giới tưởng tượng đã tồn tại trong văn hóa Trung Quốc suốt nhiều thế kỷ.

Văn hóa đọc qua hình ảnh khách Tây cầm sách trên bãi biển, quán ăn Kỳ nghỉ không chỉ là lúc nghỉ ngơi mà còn là dịp nhiều du khách phương Tây quay lại với thói quen đọc sách, ngay cả khi điện thoại luôn ở bên cạnh. 46:2753 hôm qua

Những quán cà phê sách tồn tại hàng thập kỷ ở Hà Nội Giữa nhiều mô hình cà phê mới liên tục xuất hiện tại Hà Nội, những quán cà phê sách lâu năm vẫn giữ sức hút nhờ không gian yên tĩnh, kho sách đa dạng dành cho người đọc. 11:20 18/8/2026