Đằng sau gu thời trang của các nữ hoàng Anh

Trong cuốn sách mới nhan đề Dressing the Queen (tạm dịch: Phục sức cho Nữ hoàng), nhà sử học thời trang Kate Strasdin nghiên cứu về những bàn tay đã tạo nên phong cách thời trang của nữ hoàng Anh, kể từ thời bà cố của Elizabeth II, Nữ hoàng Victoria. Tờ New York Times có bài đánh giá về tác phẩm.

Nữ hoàng Elizabeth II vào năm 1967. Ảnh: Rex Features.

Dù cho một số thành viên hoàng tộc thời gian qua vướng phải không ít ồn ào, nhưng hình ảnh Nữ hoàng Elizabeth II tận tụy, trang nghiêm vẫn là chuẩn mực đối với những người ngưỡng mộ Hoàng gia Anh.

Tại Cung điện Buckingham đang diễn ra cuộc triển lãm quy mô lớn nhất trước nay về trang phục của vị nữ hoàng quá cố: Gồm hơn 300 bộ trang phục và phụ kiện, ghi lại cuộc đời bà từ thời thơ ấu đến khi kết thúc 70 năm trị vì.

Chiêm ngưỡng những hiện vật này giúp ta hiểu rằng, đối với Elizabeth cũng như nhiều nữ hoàng khác trong lịch sử, trang phục không chỉ đơn thuần là "quần áo". Nó còn là một phần của nghệ thuật cai trị hay ngoại giao, là cách tuyên truyền lòng yêu nước hay thể hiện cá tính. Phục sức đặc trưng của Elizabeth - áo khoác bên ngoài váy màu tươi sáng, kết hợp với mũ cầu kỳ và giày thấp gót, thoải mái - dường như đã trở thành một loại đồng phục, không thể thiếu trong những chuyến công vụ của hoàng gia, và đôi khi là biểu tượng của chính bản thân hoàng gia. Chính bà từng nói: "Người ta phải nhìn thấy ta thì mới tin được ta".

Nhưng hình ảnh cá nhân đầy biểu tượng của nữ hoàng không phải do một nhà thiết kế duy nhất nào làm nên. Đó là sáng tạo tập thể của hàng loạt những người thợ lành nghề, cả nam lẫn nữ: họ đã cắt, may, đo đạc, thêu, dệt, đan, chỉnh sửa và từ đó tạo nên những thành phần trong hình tượng đó, từ khăn choàng cashmere Norwich đến váy Norman Hartnell.

Bà mô tả rằng dự án của mình "hướng đến những người thợ thủ công đã dốc hết kỹ nghệ của mình nhằm tạo ra từng bộ trang phục, từng vật phẩm sẽ trở thành một phần biểu tượng của hoàng gia, còn bản thân họ thì hầu như vẫn hoàn toàn ẩn mình".

Mỗi chương trong cuốn sách tập trung vào một lĩnh vực chuyên môn khác nhau và dựa trên nghiên cứu tư liệu lưu trữ phong phú, liên kết chuyện đời tư ít được biết đến trước đây với từng món đồ trong tủ quần áo của nữ hoàng, từ áo choàng nghi lễ và vương miện đến trang phục cưỡi ngựa và áo khoác dài.

Strasdin miêu tả điều kiện làm việc kém lành mạnh và bản chất đặc thù, đòi hỏi cao của công việc này. Bà cũng cố gắng hình dung bản sắc cá nhân của các nhân vật thông qua nghề nghiệp của họ.

Bìa sách Dressing the Queen (Phục sức cho Nữ hoàng).

Trái ngược với các nữ hoàng mà họ phục vụ, phần lớn những người thợ không để lại nhiều tư liệu cho hậu thế. Strasdin thường gặp phải những khoảng trống tài liệu mà bà không thể lấp đầy. Thế là bà sẽ đưa ra những suy đoán khiêm tốn.

Ví dụ, về người thợ dệt lụa George Doré: "Tôi tự hỏi ông ấy cảm thấy thế nào trong khoảnh khắc cuối cùng của quá trình sáng tạo, khi sợi chỉ hoa petunia rực rỡ cuối cùng dệt vào tấm vải áo choàng nhung của Nữ hoàng Alexandra. Liệu ông ấy có mua những ấn bản lưu niệm của các tờ báo ghi lại chi tiết về lễ đăng quang diễn ra vào ngày 9/8/1902?", bà viết.

Về cô gái tên Reid, thuộc công ty sản xuất loại vải tartan Balmoral yêu thích của Nữ hoàng Victoria và Hoàng tử Albert, tác giả tự hỏi: "Liệu cô ấy có thích thú khi là người nữ duy nhất giữa các thợ may và thợ thủ công toàn nam giới, hay cô ấy cảm thấy sợ hãi mỗi ngày khi phải vào làm việc trong xưởng?"

Sự vô danh của những người thợ tận tụy này tương phản hoàn toàn với danh tiếng vô song của những bộ trang phục mà họ sản xuất. Strasdin nhiều lần nhấn mạnh điều này trong suốt 18 chương sách: "Tên tuổi của họ đôi khi có thể bị lãng quên, nhưng tác phẩm của họ thì vẫn còn nguyên vẹn".

Mặc dù bà không hề nhắc đến Karl Marx - người sinh trước Nữ hoàng Victoria một năm và sống ở London trong 34 năm mà bà trị vì - Strasdin có lẽ sẽ quan tâm đến ý tưởng về lao động "bị tha hóa" mà Marx tuyên bố vào năm 1844: "Người công nhân đặt cả cuộc đời mình vào vật thể; nhưng giờ đây cuộc đời anh ta không còn thuộc về anh ta nữa, mà thuộc về vật thể".

Theo thời gian, những người thợ may trang phục hoàng gia đã hòa mình vào sự lộng lẫy của những tác phẩm mà họ tạo ra.