Cuộc đua sinh tử trên sông băng

Nhóm nghiên cứu dựng 10 căn lều cá nhân, một lều ăn uống và hai lều vệ sinh trong ngày 20/1. Ảnh: NYT.

Tốc độ băng tan trên sông băng Thwaites tác động lớn đến mực nước biển. Các nhà khoa học muốn gấp rút tiến hành chiến dịch khoan băng mang tính sống còn, nhằm hiểu rõ hơn về nguy cơ khiến mực nước biển toàn cầu dâng cao. Đây là một nhiệm vụ đầy thách thức nhưng có ý nghĩa then chốt đối với nghiên cứu khí hậu.

Mục tiêu của nhóm các nhà khoa học đang có mặt trên sông băng Thwaites tại thời điểm này là khoan xuyên gần 800 m băng để đặt các thiết bị đo đạc. Đây là cơ hội hiếm hoi để quan sát trực tiếp cách đại dương “ăn mòn” một trong những sông băng lớn nhất thế giới.

Các nhà nghiên cứu lo ngại, nếu các khối băng trên sông băng Thwaites tại Nam Cực tiếp tục mỏng đi, đến một thời điểm, các khối băng lớn có thể sụp đổ hoàn toàn, kéo theo mực nước biển toàn cầu tăng mạnh.

Khoảng thời gian thời tiết thuận lợi đã đến. Trước đó, dù đã tiếp cận sông băng Thwaites từ đầu tháng 1, nhóm nghiên cứu không thể di chuyển nốt 30 km cuối cùng để tới địa điểm dự kiến đặt giàn khoan, do trực thăng từ tàu phá băng Araon không thể hạ cánh xuống bề mặt băng bị mây dày bao phủ.

Ngày 20/1, khi toàn bộ các nhà khoa học cùng khoảng 17 tấn thiết bị đã hạ cánh an toàn tại điểm đích, nhóm hối hả bắt tay vào công việc, bởi họ không có thời gian để lãng phí.

Chạy đua với thời tiết và thời gian

Việc lắp đặt hệ thống khoan dự kiến mất khoảng một tuần, trong khi các cơn bão tuyết có thể ập đến bất cứ lúc nào. Dù kết quả nghiên cứu ra sao, 10 thành viên trong nhóm vẫn phải rời khỏi sông băng trước ngày 7/2, bởi đây là thời điểm tàu Araon phải quay về New Zealand để phục vụ cho chuyến thám hiểm Nam Cực tiếp theo của đoàn nghiên cứu khác.

Khu lều của nhóm các nhà nghiên cứu đang có mặt trên sông băng Thwaites ở Nam Cực. Ảnh: NYT.

“Chúng tôi rất may mắn khi đã có mặt ở đây, trước đó, chúng tôi đã phải nỗ lực rất vất vả để tới được nơi này. Điều quan trọng là mọi thứ phải diễn ra an toàn và chúng tôi có thể mang về những kết quả khoa học thực sự có ý nghĩa cho hành tinh này”, ông Scott Polfrey, kỹ sư cơ khí thuộc Cơ quan Khảo sát Nam Cực của Anh, thành viên nhóm nghiên cứu, cho biết.

Chia sẻ trong lúc nghỉ tay khi đang di chuyển thiết bị, ông Peter Davis, nhà hải dương học trong đoàn, nói vui về “nghi thức” của đoàn trong đêm đầu tiên trên sông băng. “Đó là ngủ lịm đi ngay sau khi được ngả lưng, vì ai cũng kiệt sức”, ông Davis nói.

Chiến dịch vận chuyển thiết bị bắt đầu từ chiều muộn 18/1, khi mây dày tan dần. Hai trực thăng của tàu phá băng Araon thực hiện hàng chục chuyến bay chở hàng lên sông băng. Đến chiều 19/1, các nhà khoa học và các kỹ sư đã bắt đầu dựng lều, mở các thùng thiết bị và xúc tuyết để cố định trại.

Khu trại nằm trên một dải băng phẳng dài khoảng 200 m, được đánh dấu ranh giới bằng cờ đỏ và cành liễu cắm sâu vào tuyết. Phần rộng nhất, khoảng 50 m, là nơi đặt giàn khoan. Phần hẹp hơn là dãy 10 lều ngủ cá nhân được dựng thẳng hàng.

Nhóm sẽ sinh hoạt trong một lều ăn uống được trang bị nồi chiên không dầu, máy làm bánh mì và các bữa ăn tiện lợi như thịt gà sấy khô hay canh bò củ cải đóng hộp. Hai lều vệ sinh đơn giản đến mức tối đa, chỉ có một bệ ngồi đặt trên hố sâu khoét trong tuyết. Toàn bộ điện năng dùng trong khu trại và hệ thống khoan do các máy phát điện cung cấp.

Một trong những việc quan trọng đầu tiên là đắp tuyết quanh chân lều để tránh bị gió cuốn. Ngoài ra, nhóm còn đào một hố lớn để chôn các thùng bảo quản thịt và rau đông lạnh. “Rõ ràng chúng tôi đang ở trong chiếc tủ đông lớn nhất thế giới”, ông Taff Raymond, hướng dẫn an toàn của đoàn, hài hước bình luận.

Nguy hiểm rình rập

Bề mặt sông băng Thwaites trông có vẻ yên tĩnh, nhưng điều khiến các nhà khoa học lo ngại lại nằm sâu hàng nghìn mét bên dưới. Những dòng hải lưu ấm liên tục tràn vào phần nước dưới đáy các khối băng, làm tan chảy mặt dưới của các khối băng.

Tàu phá băng Araon neo đậu ở rìa sông băng Thwaites tại Nam Cực, trong khi trực thăng hỗ trợ vận chuyển 17 tấn thiết bị từ tàu vào khu vực lập trại. Ảnh: NYT.

Đồng thời, các luồng nước chảy từ các khe hở giữa các khối băng, cộng thêm yếu tố nhiệt địa chất, các dòng hải lưu ấm và hiện tượng ma sát giữa các khối băng cũng làm băng tan nhanh từ trong lõi.

Sự pha trộn phức tạp của các dòng nước quanh các khối băng ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ và vị trí sông băng mỏng dần đi. Theo ông Ji Sung Na, nhà nghiên cứu cao cấp của Viện Nghiên cứu vùng Cực Hàn Quốc, đây là lý do vì sao tốc độ tan băng ở Nam Cực đôi khi nhanh gấp 2 đến 3 lần so với dự báo của các nhà khoa học.

“Chỉ khi có các phép đo liên tục trong lớp nước ấm bên dưới các khối băng, chúng ta mới có thể cải thiện mô hình dự báo và dự đoán chính xác hơn về tương lai”, ông Na nói.

Một số thành viên trong đoàn từng tiến hành khoan băng trên sông băng Thwaites hồi năm 2020. Nhưng chuyến thám hiểm năm 2022 rơi vào thất bại vì băng biển dày đặc khiến tàu phá băng Araon không thể tiếp cận sông băng Thwaites tại vị trí mà các nhà nghiên cứu mong muốn lập trại.

Ông Davis cho biết địa hình trên sông băng năm nay còn phức tạp và nguy hiểm hơn trước. Khi đứng ở khu vực đặt giàn khoan, họ bất ngờ nghe thấy âm thanh răng rắc từ dưới chân, đây là dấu hiệu cho thấy lớp băng bên dưới tiếp tục nứt vỡ. Ranh giới khu trại lập tức được thu hẹp lại và có thể sẽ còn phải điều chỉnh nhiều lần nữa để đảm bảo an toàn cho đoàn.

“Mục tiêu của chúng tôi là hoàn thành nhiệm vụ nhanh nhất có thể. Chúng tôi cần rời khỏi đây càng sớm càng tốt”, ông Jinsuk Kim, một hướng dẫn an toàn cho đoàn nghiên cứu, nhận định tình hình.