Con người tự nguyện buông bỏ quyền kiểm soát những nhiệm vụ mà công nghệ có thể thực hiện tốt hơn và hiệu quả hơn. Ảnh: EM360.

Lý tưởng mà nói, điều này sẽ giúp con người có thêm thời gian cho những nhiệm vụ phức hợp và dễ khai thông dòng chảy hơn, nơi ta có thể sáng tạo bay bổng và tràn đầy năng lượng. Một ví dụ khác: AI hiện đã có thể sàng lọc hàng ngàn hồ sơ xin việc để chọn ra những ứng viên đạt chuẩn nhất, từ đó giúp nhà tuyển dụng tập trung vào các khía cạnh tinh tế hơn khi chọn người phù hợp nhất với công việc.

Tuy nhiên, nhược điểm chính trong ngắn hạn của AI nằm ở đặc tính dòng chảy của cảm giác kiểm soát nhiệm vụ. Ví dụ, khi làm bánh, bạn hoàn toàn kiểm soát lượng bột, đường, bơ. Khi vẽ tranh, bạn chọn màu sắc và điều khiển từng nét cọ.

Tuy nhiên, một phần sức hấp dẫn của các công cụ AI chính là việc chúng ta tự nguyện buông bỏ quyền kiểm soát những nhiệm vụ mà công nghệ có thể thực hiện tốt hơn và hiệu quả hơn. Chẳng lạ gì mà mỗi năm trôi qua, khi công nghệ ngày càng tiên tiến, ta lại càng phó thác cho công nghệ toàn quyền kiểm soát những việc xưa nay mình vẫn tự làm.

Nếu tình trạng này lên đến cực điểm, biết đâu ta sẽ không còn kiểm soát trải nghiệm hàng ngày và kể cả ý thức nếu để AI xâm nhập tràn lan vào mọi khía cạnh cuộc đời. Ví dụ, AI có thể tạo ra bản sao kỹ thuật số (digital twin) - “một bản sao số hóa của những thứ tồn tại ngoài đời thực” (Cotriss, 2022).

Dẫn lời trợ lý giáo sư tâm lý học tại Đại học Concordia (Canada), Jordan Richard Schoenherr: “Một cách lý tưởng, bản sao kỹ thuật số sẽ đưa ra những quyết định y hệt như khi ta đích thân quyết định nếu được cung cấp cùng những thông tin như nhau. Dù ta thường nghĩ mình là cá thể đặc biệt và duy nhất, nhưng với đủ dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể suy luận về tính cách, hành vi xã hội và lựa chọn tiêu dùng của ta” (Schoenherr, 2022).

Ố ồ! Nhưng mà... cũng hơi rùng mình.

Rồi có một ngày mà ai cũng có một bản sao kỹ thuật số để phó thác cho nó mọi suy nghĩ, ý tưởng, thắc mắc và quyết định. Điều đó sẽ làm thay đổi cơ bản mọi trải nghiệm nhân sinh và đẩy lùi khả năng hóa thân vào dòng chảy từ nội tâm con người.

Những thập niên sắp tới sẽ mở ra nhiều cơ hội thênh thang cho những dòng chảy phong phú hơn nếu ta biết sử dụng thành thạo các công cụ AI trong những không gian và thời gian phù hợp để phục vụ lợi ích của mình.

Nhưng nếu không được quản lý thỏa đáng, không chừng AI sẽ dập tắt và xóa sạch những trải nghiệm nhân sinh phong phú, bao gồm những quá trình trăn trở để thai nghén ra những ý tưởng tuyệt vời, sự kết nối và hiểu biết thông qua học hỏi từ người khác, trong khi con người ngày càng lao đầu vào những công cụ mà họ nghĩ rằng “có thể thay ta làm việc”.

AI có thể cung cấp một đích đến, nhưng cuộc sống và dòng chảy là một hành trình phức hợp và lộn xộn.