Có cần thiết phải ghi nợ lên bằng?

(Zing) - Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu phương án ghi rõ diện học sinh, sinh viên được vay vốn học tập hoặc là trên bằng tốt nghiệp hoặc là sổ lao động...

>>> Ghi nợ lên bằng

SV làm thủ tục vay vốn

Mục đích là gì?

Việc làm này nhằm giúp doanh nghiệp nhận biết sinh viên đã từng vay vốn để đôn đốc họ có trách nhiệm cùng gia đình trả nợ cho Ngân hàng Chính sách xã hội (?).

Và ngay lập tức, đề nghị này gặp không ít sự phản đối. Tiến sĩ Nguyễn Đức Hòa, Trưởng phòng Quản lý đào tạo Trường ĐH Đà Lạt chia sẻ quan điểm: "Chủ trương nhà nước cho sinh viên vay vốn học tập là rất đúng, có ý nghĩa lớn. Vấn đề còn lại là cách thu hồi vốn nợ này như thế nào. Việc “neo” nợ của sinh viên trên tấm văn bằng là rất khó coi. Vì các nước chẳng có ai làm như thế cả."

Sinh viên Trần Hoàng Ngân, khoa Tài chính Trường ĐH Kinh tế TP.HCM băn khoăn: "Tấm bằng chính là vật chứng như một giá trị tinh thần của người học, là thể diện của người sở hữu bằng. Vì vậy, nếu bị ghi dấu bằng những mã số nợ nần ngân hàng thì không hợp lý."

Còn PGS Nguyễn Thị Phương Nga, Giám đốc Trung tâm Đảm bảo chất lượng đào tạo và nghiên cứu phát triển giáo dục thì cho rằng: bản thân bà chưa thấy một nước nào trên thế giới có cách quản lý theo kiểu đó cả.

Ở các nước, họ quản lý sinh viên, học sinh theo tài khoản riêng rất chặt chẽ. Bằng tốt nghiệp chỉ được cấp một lần. Bằng cấp là loại giấy tờ quan trọng nhất đối với sinh viên đi xin việc. Khi sinh viên đã trả hết nợ, làm thế nào họ có thể “xóa” tên chủ nợ trên bằng tốt nghiệp? Ai xóa cho? Đi xin việc với tấm bằng “là con nợ”, chủ có tin tưởng được không? Cho dù cách làm này để Bộ “nắm đằng chuôi” nhưng xem ra không ổn."

Nhà văn, nhà giáo Vũ Ngọc Tiến  tỏ ra bức xúc: Với cách làm này, Bộ đang xúc phạm đến danh dự của các em học sinh, sinh viên vì nghèo phải đi vay tiền để học tập. Tại sao không có một chế tài riêng để xử lý những trường hợp không thu hồi được vốn mà phải dùng biện pháp xúc phạm các em học sinh? Cách quản lý này thật lạ, thậm chí quái thai!

Ghi nợ trên bằng tốt nghiệp, khác nào xỉ nhục sinh viên

Có nhiều cách quản lý khác

Theo TS Nguyễn Đức Hòa, nếu đã là chủ trương của Chính phủ rồi thì ông nghĩ vẫn có thể thực hiện được. Chẳng hạn lập ra một nơi tiếp nhận trao đổi văn bằng. Một sinh viên tốt nghiệp ĐH Đà Lạt được cấp văn bằng tạm thời. Khi sinh viên này về TP.HCM làm việc tại một công ty nào đó, trả được nợ, cần đổi lại tấm văn bằng chính thức thì đến cơ quan trao đổi văn bằng. Sau đó văn bằng được chuyển về ĐH Đà Lạt và sẽ được ĐH này đề nghị Bộ GDĐT cấp lại văn bằng mới.

Ông Nguyễn Hà Minh, chuyên viên Vụ Công tác học sinh, sinh viên (Bộ GD-ĐT) cho biết: Chúng tôi cũng đang dự kiến có thể ghi nợ vào hồ sơ sinh viên. Khi ra trường, nhà trường sẽ xác nhận vào sổ này và nhận xét cụ thể từng năm học của sinh viên đó, đã trả hay còn nợ bao nhiêu tiền. Khi nào đã đóng hết nợ, Bộ sẽ đóng dấu chứng nhận học sinh, sinh viên đó đã trả hết nợ vào sổ đó.

Còn GS Văn Như Cương, Hiệu trưởng Trường dân lập Lương Thế Vinh đưa ra lý giải: Ở nhiều nước trên thế giới, sinh viên mượn rất nhiều sách ở thư viện. Có trường đại học thường yêu cầu học sinh đó phải trả hết sách, đồ dùng cho thư viện trước khi cấp bằng tốt nghiệp. Ở ta thì có chiếu cố hơn, cấp phát bằng rồi mới thu hồi nợ. Nhưng ta có thể kèm giấy chứng nhận nợ và xóa bỏ khi học sinh đó đã trả hết nợ.

Nếu thu hồi vốn nợ theo cách đó cũng không đảm bảo bởi có học sinh ra trường nhưng không đi làm thuê cho ai cả mà tự mở một công ty để kinh doanh. Lúc đó bằng cấp chẳng có nghĩa lý gì cả. Như chủ hãng xe Honda ở Nhật Bản sau khi tốt nghiệp đại học đã tự mở một trạm sửa chữa xe Honda. Dần dần phát triển thành hãng Honda nổi tiếng. Quan trọng hơn nữa là liệu có còn ý nghĩa của chính sách hỗ trợ sinh viên nghèo khi văn bằng biến thành “giấy vay nợ” không?

Nhà văn, nhà giáo Vũ Ngọc Tiến đưa ra giải pháp: "Theo tôi, Bộ GD có thể tham khảo việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý. Có thể quản lý học sinh, sinh viên nợ tiền ngân hàng để đi học bằng số tài khoản cá nhân. Nếu quản nợ theo cách này thì chẳng khác nào quan hệ giữa chủ nợ và người vay. Việc thu nợ như thế nào là trách nhiệm của ngân hàng chứ không phải của Bộ GD. Đừng biến một chủ trương tốt thành chủ trương dở của Bộ, mất hết ý nghĩa tốt đẹp của nó."

Còn thiếu gì cách để “níu” người vay tiền phải trả, như gửi công văn thông báo cho đơn vị mà người vay đang làm việc trích tiền lương trả dần (không quá 30% lương tháng). Tệ lắm chỉ có thể là trường cấp giấy chứng nhận đã tốt nghiệp và giữ bằng chính lại, khi nào trả nợ xong sẽ giao bằng và tuyệt nhiên bằng cấp sẽ chỉ ghi lại quá trình học tập mà thôi.

Lynh Lynh tổng hợp