Theo các chuyên gia quốc tế, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra vào thời điểm thuận lợi để Việt Nam tổng kết chặng đường 40 năm Đổi mới, đồng thời xác lập tầm nhìn phát triển dài hạn, hướng tới tăng trưởng chất lượng, bền vững và có chiều sâu.
“Đại hội Đảng XIV có thể sẽ thông qua những chiến lược mang tính bước ngoặt, đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045”, ông Murray Hiebert, chuyên gia về Đông Nam Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS, Mỹ), nhận định với Tri Thức - Znews.
 |
| TS Murray Hiebert, chuyên gia về Đông Nam Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế CSIS (Mỹ). Ảnh: CSIS. |
Ông Murray Hiebert cho biết Đại hội Đảng XIV sẽ là cơ hội để Việt Nam tạo thêm động lực cho nền kinh tế và chuẩn bị bước vào giai đoạn phát triển mới, trong bối cảnh môi trường quốc tế đang chuyển động nhanh.
Ở góc nhìn dài hạn, ông cho rằng việc làm rõ định hướng tăng trưởng, củng cố nền tảng thể chế và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực sẽ quyết định khả năng Việt Nam đạt tới trạng thái phát triển ổn định, có chiều sâu và thịnh vượng hơn trong những thập kỷ tới, gắn với mục tiêu thu nhập cao vào năm 2045.
Từ góc nhìn kinh tế, ông Yoshikazu Kato, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Rakuten Securities (Nhật Bản), nói với Tri Thức - Znews rằng Việt Nam có nhiều điều kiện thuận lợi để tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đặc biệt nếu đẩy mạnh cải cách thể chế và phát huy vai trò của khu vực tư nhân.
Hướng tới mục tiêu Việt Nam thu nhập cao năm 2045
Theo ông Murray Hiebert, việc Đại hội Đảng XIV diễn ra vào thời điểm kỷ niệm 40 năm Đổi mới khiến sự kiện này mang ý nghĩa đặc biệt.
Ông cho rằng Đại hội sẽ chứng kiến những thay đổi thế hệ đáng kể trong đội ngũ lãnh đạo, khi Ban Chấp hành Trung ương khóa mới và các vị trí lãnh đạo cấp cao được bầu ra. Những thay đổi này nhiều khả năng sẽ đi cùng các điều chỉnh chính sách mang tính thực tiễn, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Đây là cơ hội để Việt Nam thúc đẩy nền kinh tế, chuẩn bị bước vào một kỷ nguyên phát triển mới trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu đầy biến động
TS Murray Hiebert
Cụ thể, Đại hội Đảng dự kiến thông qua các chiến lược kinh tế - xã hội mang tầm nhìn dài hạn, nhằm đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số quốc gia - một trụ cột quan trọng để nâng cao năng suất và tạo động lực cho sự thịnh vượng trong kỷ nguyên mới.
Song song với đó, lãnh đạo Đảng sẽ phải giải quyết những thách thức mới nổi như già hóa dân số và sự dịch chuyển mạnh mẽ của kinh tế toàn cầu.
 |
| Đại hội Đảng XIV là thời điểm then chốt để Việt Nam tái định vị chiến lược phát triển trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu biến động. Ảnh: Trần Hiền. |
Từ tăng trưởng nhanh sang tăng trưởng chất lượng
Cả hai chuyên gia đều cho rằng sau Đại hội XIV, trọng tâm phát triển của Việt Nam sẽ chuyển dịch rõ nét từ tăng trưởng dựa vào số lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, tính bền vững và bao trùm, qua đó bảo đảm nền tảng thịnh vượng ổn định và lâu dài.
“Việt Nam sở hữu một thị trường lớn, dân số đông, cơ cấu dân số tương đối trẻ và lực lượng lao động công nghiệp dồi dào - đây chính là những nền tảng căn bản tạo nên động lực tăng trưởng mạnh mẽ”, ông Yoshikazu Kato cho biết.
 |
| Ông Yoshikazu Kato, nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Rakuten Securities (Nhật Bản). Ảnh: Asia Global Institute. |
Bên cạnh đó, việc Việt Nam là thành viên tích cực của ASEAN được đánh giá là một tài sản chiến lược quan trọng. Cùng với cam kết mạnh mẽ đối với tự do thương mại và hội nhập kinh tế khu vực, đặc biệt thông qua các hiệp định tiêu chuẩn cao như CPTPP, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tận dụng một môi trường kinh tế tự do, minh bạch và cạnh tranh công bằng.
Tuy nhiên, theo ông Murray Hiebert, để hiện thực hóa khát vọng phát triển dài hạn, Việt Nam cần giảm dần sự phụ thuộc vào lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên, chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào đổi mới sáng tạo, hiệu quả kinh tế và giá trị gia tăng cao.
“Đại hội nhiều khả năng sẽ nhấn mạnh nâng cao khả năng thích ứng của nền kinh tế, trước nguy cơ suy thoái toàn cầu, gián đoạn chuỗi cung ứng và căng thẳng địa chính trị”, ông Murray Hiebert nhận định.
Một điểm nhấn quan trọng được ông Kato đặc biệt lưu ý là vai trò của khu vực kinh tế tư nhân. Theo ông, dù trong bất kỳ giai đoạn kế hoạch nào, đóng góp của khu vực tư nhân đối với nền kinh tế Việt Nam cũng “không bao giờ được phép xem nhẹ”.
    |
| Dù Việt Nam đang có lợi thế về nguồn nhân công, các chuyên gia cho rằng Đại hội XIV sẽ đánh dấu sự chuyển dịch từ tăng trưởng dựa nhiều vào lao động giá rẻ và tài nguyên sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng. Ảnh: Duy Hiệu, Nam Khánh, Quỳnh Danh. |
Để khu vực này thực sự trở thành trụ cột của tăng trưởng bền vững, thay vì chỉ đóng vai trò bổ trợ cho doanh nghiệp nhà nước và khu vực FDI, ông gợi ý rằng Việt Nam cần tiếp tục cải cách các thể chế pháp lý mạnh mẽ hơn.
“Một môi trường pháp lý lành mạnh, minh bạch, các quy tắc thị trường được thể chế hóa rõ ràng là điều kiện tiên quyết”, ông Kato nhấn mạnh.
Mục tiêu cao, khát vọng lớn và bài toán điều hành
Bàn về mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên và thu nhập bình quân đầu người khoảng 8.500 USD vào năm 2030 trong dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV, các chuyên gia đánh giá đây là những mục tiêu đầy tham vọng nhưng hoàn toàn khả thi.
Theo ông Kato, điều kiện then chốt là Chính phủ phải xây dựng được một môi trường ổn định, dễ dự báo, giúp khu vực tư nhân và nền kinh tế thị trường vận hành hiệu quả, đồng thời duy trì không gian chính sách linh hoạt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế lớn.
  |
| Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP 2 chữ số và định hướng phát triển với các siêu dự án hàng đầu thế giới và nhiều công trình biểu tượng quốc gia trong thời gian tới. Ảnh: Vingroup. |
Để duy trì tăng trưởng cao nhưng bền vững, ông Kato nhấn mạnh 3 trụ cột chiến lược: cải cách để thúc đẩy tiêu dùng nội địa; duy trì quan hệ thực dụng, cân bằng với các cường quốc; và tiếp tục là một thành viên có trách nhiệm, đáng tin cậy của cộng đồng ASEAN.
Ông Kato đánh giá cao về nỗ lực ổn định các thị trường có tính hệ thống như bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp, tín dụng, thị trường vốn cũng như thị trường vàng và ngoại hối được đề cập trong phương hướng của nhiệm kỳ Đại hội XIV.
Sau giai đoạn phục hồi nhanh hậu Covid-19, Việt Nam cần đặc biệt thận trọng với nguy cơ bong bóng bất động sản. Nhật Bản trong quá khứ là một bài học rất đáng suy ngẫm
Ông Yoshikazu Kato
Vị chuyên gia cảnh báo rằng nếu các thị trường này mất ổn định, rủi ro lan truyền sang toàn bộ nền kinh tế là rất lớn.
Để vừa kiểm soát rủi ro vừa khai thông nguồn vốn cho tăng trưởng dài hạn, yếu tố then chốt theo ông Kato nằm ở năng lực quản trị thị trường của Nhà nước. Chính sách tài khóa và tiền tệ cần được điều hành linh hoạt, phù hợp với bối cảnh, đồng thời phải đạt được sự cân bằng hợp lý giữa kích cầu và củng cố năng lực cung ứng của nền kinh tế.
Chính sách thông thoáng quyết định sức bật tăng trưởng
Chuyên gia Murray Hiebert của CSIS cũng lưu ý về sự cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc là một trong các thách thức chi phối môi trường quốc tế trong giai đoạn tới, đặt ra những bài toán khó nhưng cũng mở ra cơ hội cho các quốc gia biết tận dụng vị thế.
Trong bối cảnh đó, theo ông, Việt Nam sở hữu nhiều lợi thế quan trọng để duy trì quỹ đạo phát triển ổn định, bao gồm sự ổn định chính trị, đà tăng trưởng kinh tế tích cực và thành tích thu hút đầu tư nước ngoài ấn tượng - những yếu tố nền tảng cho một tiến trình phát triển thịnh vượng.
Đồng quan điểm, ông Kato nhấn mạnh rằng Việt Nam cần kiên định với hướng đi dựa trên thương mại tự do và công bằng, thúc đẩy tiêu dùng nội địa, đồng thời xử lý thận trọng các vấn đề địa chính trị để tránh bị cuốn vào cạnh tranh giữa các nước lớn.
“Đây có thể coi là chiến lược then chốt cho sự phát triển quốc gia của Việt Nam”, ông Kato nói.
 |
| Cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ tiếp tục là yếu tố chi phối môi trường quốc tế trong giai đoạn tới, đặt Việt Nam trước bài toán cân bằng chiến lược ngày càng phức tạp. Ảnh: Reuters. |
“Việt Nam còn may mắn sở hữu lực lượng lao động trẻ, có trình độ học vấn ngày càng cao, cùng mạng lưới quan hệ kinh tế - chiến lược ngày càng sâu rộng với EU, Nhật Bản, Ấn Độ và Hàn Quốc, qua đó tạo thế cân bằng trong quan hệ với Mỹ và Trung Quốc”, ông dẫn chứng.
Dù vậy, các chuyên gia cũng cảnh báo về những thách thức dài hạn không thể xem nhẹ. Nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình vẫn hiện hữu nếu Việt Nam không tiếp tục đẩy mạnh cải cách cơ cấu và nâng cao năng suất.
Đặc biệt, biến đổi khí hậu được xem là thách thức mang tính sống còn. Việt Nam nằm trong số những quốc gia dễ bị tổn thương nhất trước nước biển dâng và xâm nhập mặn, nhất là tại đồng bằng sông Cửu Long và đồng bằng sông Hồng - những vùng trọng điểm về an ninh lương thực và xuất khẩu gạo của cả nước, ông Murrey nói.
Theo giới chuyên gia, để biến các mục tiêu của Đại hội XIV thành hiện thực, Việt Nam cần kiên định chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, đổi mới sáng tạo và năng lực quản trị hiện đại, đồng thời khai thác hiệu quả các lợi thế về nguồn nhân lực, vị thế chiến lược và mức độ hội nhập ngày càng sâu rộng.
Với nền tảng chính trị ổn định, không gian cải cách còn rộng mở và tầm nhìn phát triển ngày một định hình rõ nét, Việt Nam đang đứng trước thời điểm then chốt để bứt phá, rút ngắn khoảng cách tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 - cột mốc 100 năm lập nước.
