Chuyên gia chỉ ra dưỡng chất quyết định sự phát triển não bộ trẻ

Trong 3 năm đầu đời, não bộ trẻ trải qua quá trình phát triển mạnh mẽ. Ảnh: Magnific.

Ba năm đầu đời là giai đoạn não bộ trẻ phát triển mạnh mẽ. Bên cạnh protein, vitamin và khoáng chất, chất béo, đặc biệt các acid béo không bão hòa như DHA, giữ vai trò quan trọng trong quá trình hình thành và hoàn thiện hệ thần kinh.

Giai đoạn não bộ phát triển mạnh

PGS.TS.BS Nguyễn Xuân Ninh, Phó Viện trưởng Viện Y học ứng dụng Việt Nam, cho biết não bộ trẻ phát triển rất nhanh trong những năm đầu đời. Trọng lượng não từ khoảng 400 g khi mới sinh tăng lên khoảng 900-1.000 g khi trẻ 1 tuổi, 1.200-1.300 g ở khoảng 8 tuổi và đạt khoảng 1.400 g khi trưởng thành.

Trong giai đoạn này, hệ thần kinh trải qua nhiều quá trình quan trọng, trong đó có myelin hóa. Đây là quá trình hình thành lớp myelin giàu lipid bao quanh các sợi thần kinh, giúp tăng tốc độ và hiệu quả truyền tín hiệu giữa các tế bào thần kinh.

Chất béo là một thành phần quan trọng của màng tế bào thần kinh và myelin. Vì vậy, chế độ ăn cung cấp đủ chất béo, với tỷ lệ phù hợp giữa các loại chất béo, có ý nghĩa đối với sự phát triển của trẻ.

Đặc biệt, DHA (acid docosahexaenoic) là một acid béo omega-3 có hàm lượng cao trong não và võng mạc. DHA tham gia cấu tạo màng tế bào thần kinh, đồng thời có vai trò trong quá trình phát triển thị giác và chức năng thần kinh. EPA (acid eicosapentaenoic), cũng thuộc nhóm omega-3, có nhiều vai trò sinh học khác trong cơ thể.

Não không chỉ cần năng lượng mà còn cần các chất dinh dưỡng để xây dựng cấu trúc và duy trì hoạt động. Do đó, việc hạn chế chất béo một cách không cần thiết trong khẩu phần của trẻ nhỏ có thể khiến chế độ ăn mất cân đối.

Không nên loại bỏ chất béo khỏi khẩu phần của trẻ

Trong 6 tháng đầu đời, trẻ được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn có thể nhận chất béo cùng nhiều dưỡng chất cần thiết từ sữa mẹ. Khi trẻ bắt đầu ăn dặm từ khoảng 6 tháng tuổi, nhu cầu dinh dưỡng tiếp tục tăng và chất béo cần được cung cấp thông qua các loại thực phẩm trong chế độ ăn.

Chất béo không chỉ cung cấp năng lượng mà còn tham gia cấu tạo não và hệ thần kinh. Ảnh: Magnific.

Chất béo có trong nhiều thực phẩm như cá, thịt, trứng, sữa, các loại hạt và dầu thực vật. Khi chế biến thức ăn cho trẻ, dầu ăn cũng là nguồn cung cấp chất béo thuận tiện, có thể bổ sung vào cháo, súp, bột hoặc các món ăn khác.

Theo các chuyên gia dinh dưỡng, điều quan trọng không phải là cho trẻ ăn càng nhiều chất béo càng tốt mà là cung cấp đủ lượng chất béo với nguồn đa dạng và phù hợp với độ tuổi. Phụ huynh cũng nên ưu tiên các nguồn chất béo không bão hòa, đồng thời hạn chế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa.

Với trẻ từ 6 tháng đến 3 tuổi, lượng thức ăn mỗi bữa còn nhỏ và khẩu phần có thể thay đổi theo sở thích, khả năng ăn uống của trẻ. Vì vậy, cha mẹ cần xây dựng thực đơn đa dạng, kết hợp nhiều nhóm thực phẩm thay vì chỉ tập trung vào một nguồn dinh dưỡng hoặc một sản phẩm bổ sung.

Đối với các sản phẩm dầu ăn dinh dưỡng dành cho trẻ, phụ huynh nên sử dụng theo hướng dẫn trên nhãn và khuyến cáo của chuyên gia dinh dưỡng. Không nên tự ý tăng liều với kỳ vọng giúp trẻ phát triển não bộ nhanh hơn.

Một chế độ ăn cân đối trong những năm đầu đời, cùng việc đảm bảo trẻ được bú mẹ phù hợp, ăn dặm đúng cách và nhận đủ năng lượng, protein, chất béo, vitamin và khoáng chất, sẽ tạo nền tảng quan trọng cho quá trình tăng trưởng và phát triển toàn diện.