Chuyện gì đang xảy ra với giới viết thuê?

Nghề viết lách đang chịu nhiều tác động bởi AI. Ảnh minh họa: Vlada Karpovich/Pexels.

Một người viết thuê, người thậm chí còn điều hành 3 doanh nghiệp sử dụng AI, gần đây chia sẻ với tờ Forbes về những thay đổi trong công việc từ khi AI ra đời.

Nghề viết thuê thời tiền AI: Nỗ lực thầm lặng cùng tiếng xấu

Thời AI chưa thống trị lĩnh vực này, cây viết trên thường phỏng vấn các CEO và lắng nghe họ thật kỹ. Sau đó, cây viết này cần đúc kết ngôn ngữ của các CEO, tìm ra sự khác biệt trong cách họ diễn đạt so với các nhà lãnh đạo khác có cùng chuyên môn, quan tâm tới những cụm từ "đắt giá" họ dùng để truyền cảm hứng hoặc thuyết phục và cả cách giới kinh doanh đặt vấn đề trước khi đưa ra giải pháp.

Trong giai đoạn 2007-2017, người này đã viết 20.000 bài báo và biên tập 250.000 bài khác. Một phần tư trong số đó được đăng dưới tên người khác. Cây viết này cũng từng đào tạo hơn 50 người viết nghiệp dư trở thành cây bút chuyên nghiệp và dẫn dắt 20 cây bút hàng đầu thực hiện công việc viết giúp cho các nhà lãnh đạo tên tuổi.

Người này cho biết việc nắm bắt và thể hiện đúng giọng văn của người khác đòi hỏi một kỹ năng đặc thù và tinh tế, đôi khi phải mất hàng giờ lắng nghe trước khi có thể đặt bút viết dòng đầu tiên.

Trong khi công sức của họ không hề nhỏ, họ lại thường chịu đựng định kiến ​​tiêu cực một cách bất công. Theo The Atlantic, ngay cả khi chưa có AI, một số độc giả vẫn cảm thấy bị lừa dối nếu cái tên in trên bìa sách không phản ánh trọn vẹn quá trình sáng tác. Khi nữ diễn viên Millie Bobby Brown ra mắt cuốn tiểu thuyết dựa trên cuộc đời bà với sự hỗ trợ của một người viết thuê, cư dân mạng trên nền tảng X đã chỉ trích và cho rằng bà nên cảm thấy xấu hổ.

Hay 30 năm trước, Hillary Clinton được cho là đã hợp tác với một cây viết cho cuốn hồi ký It Takes a Village xuất bản năm 1996. Trong khi đây là điều không hiếm gặp ở các nhân vật chính trị, định kiến ​​xã hội khi đó lớn đến mức bà Clinton hoàn toàn không công nhận đóng góp của người cộng sự này trong cuốn sách.

Khuôn mẫu AI

Ngày nay, hầu hết người dùng AI để viết lách đều không nhận ra khuôn mẫu ngôn ngữ của chính mình, chứ đừng nói đến việc nhận ra của người khác, theo Forbes. Nhiều nội dung trên mạng xã hội đã chứng minh điều đó.

Hồi tháng 7, LinkedIn đã bổ sung nút báo cáo nội dung "nghi ngờ là rác do AI tạo ra" (AI slop). Trước đó, công ty phát hiện nội dung Pangram đã đo lường và nhận thấy 41% các bài đăng dài trên LinkedIn hoàn toàn do AI viết.

Nội dung do AI soạn thảo vốn dĩ mang tính đại trà theo cơ chế thiết kế của nó. Các mô hình ngôn ngữ lớn được huấn luyện dựa trên dữ liệu tổng hợp từ hàng triệu người viết để dự đoán từ ngữ hợp lý tiếp theo. Với cấu trúc này, kết quả đầu ra không bao giờ mang đậm dấu ấn cá nhân.

Cây viết chia sẻ với tờ Forbes cũng cho biết rằng đã gặp nhiều khó khăn khi dùng AI. Dù đã thử mọi cách đặt câu lệnh, kết quả cho ra vẫn rất rập khuôn. “Tôi tốn quá nhiều thời gian biên tập đến mức tự hỏi: "Mình là người viết cơ mà, sao không tự viết luôn cho xong? Đâu có tiết kiệm được chút thời gian nào đâu"”, người này cho hay.

Giải pháp tức thời mà những người không chuyên thường chọn là đưa nội dung do AI tạo ra qua các công cụ "nhân hóa" (humanizer) để thay đổi từ vựng và đảo lại cấu trúc câu. Các công cụ này qua mặt được những phần mềm phát hiện thông thường và sẽ bị phát hiện khi bị kiểm nghiệm với các công cụ phát hiện nội dung AI tối tân nhất.

Ngoài ra con người cũng rất giỏi trong việc nhận diện nội dung do AI tạo ra. Các nhà nghiên cứu tại Đại học Zurich đã thực hiện thử nghiệm với 4.976 người tham gia từ Mỹ và Anh và kết quả cho thấy các tiêu đề bị gắn nhãn là do AI tạo ra thường bị đánh giá là kém chính xác hơn và ít được chia sẻ hơn, ngay cả khi chúng hoàn toàn đúng sự thật.

Góc nhìn mới về nghề viết thuê

Đây có thể là lý do công việc của những người viết thuê đang được đánh giá lại, khi đó là công sức của con người với những màu sắc văn chương và ngôn ngữ riêng. Thống đốc bang California, ông Gavin Newsom, đã hợp tác với một người viết thuê cho cuốn hồi ký của mình, được xuất bản vào tháng 2 vừa qua.

Nhiều nhân vật công chúng khác cũng nhận ra giá trị của nghề viết thuê và công khai ghi nhận những đóng góp này trong ấn phẩm của họ. Demi Moore đã gửi lời cảm ơn đến người chấp bút cho mình, nhà báo Ariel Levy của tờ The New Yorker, ngay phần đầu mục lời cảm ơn trong cuốn sách Inside Out xuất bản năm 2019.

Ảnh: Amazon.

Trên bìa cuốn hồi ký The Meaning of Mariah Carey (2020), tên của cả nữ ca sĩ lẫn Michaela Angela Davis, biên tập viên của các tạp chí Vibe và Essence, đều được ghi nhận. Rõ ràng, sự hợp tác này đã mang lại thành quả xứng đáng: cuốn sách vươn lên vị trí số 1 trong danh sách bán chạy của tờ New York Times.

Theo Literary Hub, nghề viết thuê cũng ngày càng trở nên phổ biến và được công chúng biết đến nhiều hơn. Các nhân vật viết thuê giờ đây xuất hiện như những nhân vật chính trong nhiều cuốn sách và bộ phim ăn khách, chẳng hạn như tiểu thuyết The Ghostwriter của Robert Harris, Verity của Colleen Hoover, hay Trust của Hernan Diaz, tác phẩm từng đoạt giải Pulitzer.

Mặc dù không thể xác định con số thống kê chính xác, nhiều trang web chuyên về dịch vụ viết thuê khẳng định rằng hơn 50% số sách trong danh sách sách phi hư cấu bán chạy nhất của The New York Times hiện nay là do người khác viết thuê.

Trong kỷ nguyên AI, con số này có thể giảm đi, tuy nhiên, các trang web chuyên về dịch vụ viết thuê cũng đang nỗ lực quảng bá lý do họ có thể thực hiện công việc viết lách tốt hơn máy móc. Họ có lý do để làm điều đó khi những người viết thuê không chỉ giúp viết ra câu chữ, mà còn có thể đóng vai trò là người lắng nghe thấu đáo và là cố vấn đáng tin cậy.

Trong một thế giới đang ngập tràn những nội dung hời hợt do AI tạo ra và những ý kiến ​​giật gân nhất thời, sự trau chuốt kỹ lưỡng vẫn luôn quan trọng, The Atlantic nhận định.

AI ảnh hưởng giải thưởng văn học: Nhu cầu bức thiết về quy chế mới AI ngày càng xuất hiện nhiều trong các giải thưởng văn học. Ban tổ chức giải thưởng và các nhà xuất bản đang có những cách tiếp cận trái ngược. 15:00 21/8/2026

Thương vụ xuất bản hàng triệu USD sụp đổ vì nghi dùng AI Tiểu thuyết của một tác giả tài năng đã bị rút khỏi thương vụ xuất bản sau những nghi vấn về việc sử dụng AI. 05:45 2/8/2026

Công xưởng xuất bản sách AI một người Sự tràn lan đáng báo động của những cuốn sách do AI viết trên Amazon đang đặt ra câu hỏi về sự đánh đổi giữa doanh thu và chất lượng xuất bản. 06:14 21/7/2026