'Chuyến đi của Gấu Nâu': Phụ nữ chọn gia đình hay chọn hoài bão?

Chuyến đi của Gấu Nâu là câu chuyện giản dị mà sâu sắc của tác giả Gấu Mẹ (ThS Vũ Thị Thanh Tâm) kết hợp cùng nét vẽ minh họa trẻ thơ trong trẻo của họa sĩ nhí Nhã Uyên.

Sách Chuyến đi của Gấu Nâu. Ảnh: Tâm Anh.

Cuốn sách theo chân hành trình của cô bạn Gấu Nâu lập gia đình sớm rồi lần lượt sinh ba đứa con. Tất bật chăm sóc tổ ấm, Gấu Nâu đành gác lại những hoài bão và sở thích cá nhân xưa kia. Trong khi đó, bạn thân của Gấu Nâu là Gấu Xám vẫn tiếp tục chu du muôn nơi.

Mỗi dịp Gấu Nâu bắt đầu một chương mới cuộc đời, như vào ngày cưới, khi sinh con, Gấu Xám đều đặn biên thư về, vừa gửi theo phong vị những chuyến đi của mình, vừa nhắc nhở người bạn đã yên bề gia thất của mình “tận hưởng cuộc sống”. Mỗi lần như thế, Gấu Nâu luôn viết thư hồi đáp, khẳng định rằng cô biết tận hưởng cuộc sống. Nhưng theo năm tháng, mũi của cô cứ dài ra, dài ra theo từng lá thư.

Cho đến một ngày nọ, Gấu Nâu quyết định tạm để lại các con ở nhà, một mình lên đường đến những thành phố, ngọn núi, cánh đồng,... vừa đi vừa vẽ thật nhiều tranh. Trên hành trình đó, chiếc mũi từng chút từng chút thu ngắn lại. Đến ngày Gấu Nâu trở về với chiếc mũi bình thường như trước đây thì cũng là lúc Gấu Xám báo tin kết hôn. Và lần này, đến lượt Gấu Nâu nhắn nhủ Gấu Xám "biến nhà cậu thành nơi đẹp nhất".

"Thế lưỡng nan" của người phụ nữ

Trong câu chuyện, Gấu Nâu sau khi kết hôn thì rất hạnh phúc với những vai trò mới mà mình lần lượt được trải nghiệm - làm vợ, làm mẹ. Nhưng Gấu Xám đã nhìn thấu, dẫu không bao giờ nghe bạn mình than van, như những người bạn thân vẫn luôn hiểu nhau, rằng Gấu Nâu cũng không thiếu nhọc mệt suốt những năm tháng chăm lo cho gia đình nhỏ. Cô đã bỏ lỡ thật nhiều những chuyến khám phá đó đây - hay hiểu rộng hơn là cơ hội tìm tòi và nhìn thấy những "phiên bản cuộc đời" khác của chính mình.

Gấu Nâu quyết định bắt đầu chuyến đi khi chiếc mũi đã trở nên quá dài - một chi tiết khéo léo phỏng lại truyện Pinocchio nổi tiếng, là một dịp để cô được sống phiên bản mà sâu thẳm trong lòng, cô vẫn luôn lưu luyến, tiếc nuối. Trở về, không chỉ "thỏa chí tang bồng", Gấu Nâu còn nhận ra một điều mà có lẽ cô cũng đã biết từ lâu, rằng cô yêu quý và không bao giờ hối hận vì đã chọn lựa tổ ấm.

Cuốn sách gợi nhiều suy ngẫm về thế lưỡng nan của nhiều phụ nữ trong xã hội hiện đại - một bên là sự nghiệp, hoài bão, đam mê, một bên là "thiên chức" mà xã hội và truyền thống vẫn luôn kỳ vọng. Qua đó, Chuyến đi của Gấu Nâu là lời nhắn nhủ mỗi người phụ nữ cân bằng cuộc sống cá nhân với cuộc sống gia đình, để vừa vun vén tổ ấm vừa phát triển bản thân và được sống là chính mình.

Tác giả Gấu Mẹ (Thanh Tâm) và con gái, họa sĩ nhí Nhã Uyên (Gấu Út). Ảnh: Hồ Lam.

Bản thân tác giả cũng từng đứng trước lựa chọn giữa theo đuổi thăng tiến trong công việc, và một tuổi thơ trọn vẹn hơn cho các con mình; cuối cùng chị đã chọn "đưa tay về phía quan trọng với mình hơn", cùng gia đình rời thành phố để về lại quê hương Đà Lạt. Câu chuyện ra đời sau một lần chị Thanh Tâm tham gia trại sáng tác, cũng là lần đầu tiên mà chị không dẫn theo con như những chuyến công tác trước kia. Nhân vật Gấu Nâu đã truyền tải tâm tư của chính tác giả. Đặc biệt hơn, họa sĩ Nhã Uyên, hay Gấu Út, chính là con gái của chị. Bộ tranh minh họa là món quà cô bé dành tặng mẹ.

ThS Vũ Thị Thanh Tâm là tác giả sách thiếu nhi, đồng thời người sáng lập dự án Ô Cửa Sách, ra đời ở TP.HCM và nay đã chuyển về Đà Lạt. Dự án tập trung vào các hoạt động lan tỏa văn hóa đọc nơi trẻ nhỏ, bao gồm các chương trình đọc sách tương tác, các buổi học thực địa về văn hóa và môi trường, các chuỗi workshop sáng tác,...