Chiang Mai 'cầu cứu'

Một góc Chiang Mai nhìn từ trên cao ngày 31/3. Ảnh: Reuters.

Sau nhiều giờ làm việc giữa bầu không khí ô nhiễm nặng nề ở miền Bắc Thái Lan, Pon Doikam trở về nhà, xì mũi vì cảm giác bỏng rát và thấy những cục máu đông bám trên khăn giấy.

"Thật sự ngột ngạt. Cảm giác như bạn luôn bị mắc kẹt trong làn khói", người bán dừa 36 tuổi nói với AFP tại Chiang Mai.

Tình trạng đốt nương rẫy theo mùa, cháy rừng và các yếu tố thời tiết thường tạo ra mùa ô nhiễm hàng năm trên khắp nhiều khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, tại một số nơi ở miền Bắc Thái Lan, lớp sương mù năm nay nghiêm trọng đến mức ngay cả những người dân vốn quen với tình trạng này cũng cho rằng đây là "mức độ chưa từng thấy".

"Tôi sống ở Chiang Mai từ nhỏ. Đây là lần tệ nhất từ trước đến nay. Nhưng không còn sự lựa chọn nào khác. Tôi vẫn phải ra ngoài để mưu sinh", Pon nói.

Chìm trong sương mù mịt

Trong tuần đầu tiên của tháng 4, Chiang Mai, thành phố lớn thứ hai của Thái Lan, thường xuyên đứng đầu danh sách các thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới trên trang theo dõi chất lượng không khí IQAir.

Tình hình thậm chí còn tệ hơn ở Pai, một điểm đến nổi tiếng với du khách ba lô ở phía tây, được biết đến với thiên nhiên xanh và những dãy núi.

Một số trạm đo tại đây ghi nhận nồng độ bụi mịn PM2.5, loại hạt siêu nhỏ có thể xâm nhập vào máu và liên quan đến các bệnh như ung thư, vượt 900 microgram trên mỗi mét khối. Con số này cao gấp 60 lần mức phơi nhiễm trung bình trong 24 giờ được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị.

Tượng Phật khổng lồ của chùa Wat Paknam Phasi Charoen được nhìn thấy giữa ô nhiễm không khí ở Bangkok. Ảnh: Chalinee Thirasupa/Reuters.

Ngoài ra, địa hình đồi núi của khu vực khiến tình hình ô nhiễm trở nên nghiêm trọng hơn. Khói dễ bị giữ lại trong thung lũng, còn các sườn đồi nhiều cây cối lại khó tiếp cận khi xảy ra cháy.

Phóng viên ghi nhận nhiều đám cháy đang bùng lên trên các sườn đồi và dọc các tuyến đường giữa Pai và Chiang Mai, thắp sáng từng mảng trong khung cảnh nông thôn tối đen.

Các lính cứu hỏa tình nguyện bao gồm Maitree Nuanja đang cố gắng hỗ trợ lực lượng địa phương vốn hạn chế nguồn lực, chủ yếu dựa vào các khoản quyên góp như nước uống và khẩu trang.

"Trung tâm kiểm soát cháy rừng chỉ cấp cho chúng tôi 20 lít nhiên liệu và cho mượn máy thổi lá. Khi mùa cháy kết thúc, chúng tôi phải trả lại. Giờ ai cũng thấy mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm. Trời tối và mù mịt đến mức không thể nhìn thấy gì và tình trạng này đã kéo dài quá lâu", anh vừa nói, vừa nhìn khu đất cháy đen phủ đầy tro phía trước mặt.

Anh lo lắng cho ngôi nhà của mình nằm sát rừng cũng như sức khỏe bản thân.

Hôm 1/4, một lính cứu hỏa tình nguyện đã được phát hiện tử vong, được cho là do kiệt sức liên quan đến nhiệt độ cao và các vấn đề sức khỏe nền, theo giới chức địa phương.

Ô nhiễm đặc biệt nguy hiểm đối với những người có bệnh nền, người cao tuổi và trẻ em. Tại Chiang Mai, chính phủ đã lắp đặt hàng trăm "phòng không bụi" được trang bị máy lọc không khí và hệ thống áp suất dương để ngăn không khí ô nhiễm, trong đó có tại viện dưỡng lão.

"Thất vọng tràn trề"

Bà Watwilai Chaiwan (82 tuổi, nữ y tá đã nghỉ hưu), đang sinh sống tại đây cho biết ô nhiễm khiến bà sợ ra ngoài và làm tình trạng chóng mặt, đau nửa đầu trở nên tồi tệ hơn. "Đây là vấn đề thực sự đối với người già. Bạn phải đeo khẩu trang suốt thời gian khi hít thở bầu không khí này", bà nói.

Chính phủ Thái Lan đã tổ chức các cuộc họp trong tuần này về tình trạng sương mù ô nhiễm. Một số quận ở Chiang Mai đã ban bố tình trạng thảm họa để đẩy nhanh hỗ trợ tài chính.

Tuy nhiên, các nhà hoạt động vì không khí sạch cho rằng cần nhiều hành động hơn. Đơn vị đang thúc giục chính phủ nhanh chóng thúc đẩy luật không khí sạch, vốn bị đình trệ từ năm ngoái sau khi quốc hội bị giải tán.

Bụi mịn che khuất tầm nhìn, góc nhìn từ một đỉnh đồi ở Chiang Mai. Ảnh: Stringer/Reuters.

Bà cảnh báo rằng nếu đến ngày 13/5 mà không có hành động, dự luật sẽ hết hiệu lực và toàn bộ quy trình phải bắt đầu lại từ đầu.

Bác sĩ Thanakrit Im-iam, làm việc tại một bệnh viện ở Chiang Mai, phải đeo mặt nạ phòng độc hạng nặng để tự bảo vệ mình. Ông cảnh báo rằng hậu quả sức khỏe lâu dài của ô nhiễm là "tàn phá nghiêm trọng".

"Không khí ô nhiễm ảnh hưởng đến mọi người vì các độc tố và kim loại nặng này đi thẳng vào cơ thể", ông nóivà mô tả các triệu chứng gặp phải như cay mắt, nhiều đờm và viêm mũi.

Theo ông, chiếc mặt nạ là biện pháp bảo vệ duy nhất.

Ô nhiễm cũng đang ngày càng khiến du khách e ngại, trong khi du lịch là trụ cột quan trọng của kinh tế khu vực. "Thông thường Chiang Mai rất nhộn nhịp vào tháng 3 và tháng 4, nhưng năm nay thì khá vắng", tài xế tuk-tuk Chakkrawat Wichitchaisilp cho biết.

Tại một điểm ngắm cảnh nhìn xuống Chiang Mai, đường chân trời của thành phố gần như bị che khuất hoàn toàn, chỉ còn thấy lờ mờ những dãy đồi qua lớp sương xám dày đặc và mặt trời màu cam mờ nhạt treo trên bầu trời.

"Thật sự gây sốc. Tôi chưa bao giờ thấy tệ như thế này. Tôi từng chụp ảnh ở đúng chỗ này với bầu trời xanh tuyệt đẹp và có thể nhìn xa đến tận chân trời", Martin Astill, 57 tuổi, người Anh từng sống ở Thái Lan và đang trở lại thăm cùng gia đình, nói.