Chia tay U23 châu Á, bóng đá Việt Nam trở lại với câu hỏi cũ

U23 Việt Nam có trận đấu khó khăn trước U23 Trung Quốc.

Trận bán kết giữa U23 Việt Nam và U23 Trung Quốc khép lại với kết quả không như kỳ vọng. Dù hành trình tại giải U23 châu Á 2026 dừng lại, thế hệ trẻ Việt Nam vẫn để lại nhiều dấu ấn tích cực. Từ những bước tiến hôm nay, câu hỏi tiếp tục được đặt ra: Đâu là con đường dài để bóng đá Việt Nam hiện thực hóa giấc mơ World Cup như trong chiến lược phát triển đến năm 2045?

Cần tư duy bóng đá dài hạn

Theo tác giả Đặng Hoàng trong sách Bóng đá Việt Nam (1896-2025) - Ký ức và khát vọng, việc bóng đá nước nhà chưa đạt được sự phát triển tương xứng với tiềm năng bắt nguồn từ nhiều yếu tố nhưng vai trò của người lãnh đạo có ảnh hưởng then chốt. Trong hơn một thế kỷ tồn tại, bóng đá quốc gia đã trải qua đủ vinh quang lẫn thất vọng. Đâu là yếu tố cần thiết để tạo nên cuộc chuyển mình cho bóng đá?

Khi nhìn sang các quốc gia láng giềng, sự khác biệt thể hiện rõ ở chất lượng lãnh đạo. Tại Thái Lan, Madam Pang không chỉ đóng góp tài chính mà còn trực tiếp thúc đẩy các cải cách trong hệ thống điều hành. Trong ba năm làm trưởng đoàn đội tuyển nam, bà đã bỏ ra khoảng 60 triệu baht (gần 2 triệu USD) để thưởng cho cầu thủ và huấn luyện viên.

Indonesia cũng cho thấy bước tiến mạnh mẽ dưới thời ông Erick Thohir, một chính khách, doanh nhân và cựu chủ sở hữu CLB Inter Milan. Với tầm ảnh hưởng lớn trong chính phủ và giới tài chính, ông Thohir đã biến bóng đá Indonesia thành công cụ kết nối xã hội, truyền cảm hứng và nâng cao hình ảnh quốc gia.

Nhà báo Đặng Hoàng chia sẻ tại sự kiện ra mắt sách. Ảnh: Saigon Books.

Từ thực tế này, tác giả nhấn mạnh: “Bóng đá hiện đại cần rất nhiều tiền, do đó người lãnh đạo phải có đủ năng lực, uy tín để kêu gọi tài trợ, tập hợp được sức mạnh xã hội. Lãnh đạo Liên đoàn Bóng đá quốc gia cần hội tụ đủ các yếu tố đam mê bóng đá, yêu nước, yêu màu cờ sắc áo, có tâm, có tầm và hơn hết là phải có tiềm lực tài chính cùng uy tín".

Theo ông, bóng đá hiện đại không thể chỉ dựa vào đam mê hay lòng tự tôn. Nó cần sự chuyên nghiệp từ hệ thống tổ chức, đặc biệt là từ những người có khả năng kêu gọi đầu tư, kiến tạo chiến lược và truyền được niềm tin cho cả cầu thủ lẫn người hâm mộ. Vai trò của Chủ tịch Liên đoàn không chỉ là điều hành, mà còn là hình ảnh đại diện của bóng đá nước nhà.

Tác giả thẳng thắn nhận xét: "Từ môi trường đến hạt giống bóng đá Việt Nam đều tốt, đất nước chúng ta không thiếu những tài năng, người dân Việt Nam và chính phủ đều quan tâm, ủng hộ bóng đá nước nhà. Tiếc thay, hiện nay mọi thứ đều không thể phát triển như mong đợi, việc quản lý, điều hành thực hiện của bộ máy lãnh đạo bóng đá Việt Nam cũng chưa thực sự tốt".

Giấc mơ World Cup 2045 liệu có khả thi?

Cách đây hơn 10 năm, bóng đá nước ta từng có một chiến lược vào vòng chung kết World Cup năm 2020, tầm nhìn 2030. Khi ấy, thế hệ vàng U23 từng khiến cả châu Á chú ý tại Thường Châu 2018, tiếp nối bằng hàng loạt thành tích lịch sử. Song, đà phát triển đó không kéo dài và giấc mơ World Cup đến nay vẫn chỉ nằm trên giấy.

Thành công trong một vài giải đấu chưa thể trở thành nền tảng dài hạn nếu thiếu hệ thống thi đấu ổn định. Nhiều năm qua, V-League hoạt động theo mô hình "tháp ngược" với ít đội ở hạng dưới, khiến hệ thống không thể mở rộng và đào tạo chiều sâu. Việc ba đội cùng chọn sân Hàng Đẫy làm sân nhà cũng cho thấy hạn chế về cơ sở vật chất, điều kiện thi đấu.

“Tạm gác qua giấc mơ World Cup, với những chỉ tiêu chính của “Chiến lược phát triển bóng đá Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030", đến nay chúng ta đã thực hiện được ra sao?”, tác giả Đặng Hoàng đặt vấn đề trong sách.

Sách Bóng đá Việt Nam (1896 - 2025) - Ký ức và Khát vọng. Ảnh: Saigon Books.

Bước sang giai đoạn 2024-2025, bóng đá quốc gia lại đứng trước một cơ hội. Phó Thủ tướng Lê Thành Long đã ký duyệt chiến lược thể dục thể thao mới, trong đó có mục tiêu vào Top 10 châu Á vào 2030 và Top 8 vào 2045. Đây là cột mốc gắn liền với giấc mơ World Cup nhưng khoảng cách thực tế là rất lớn.

Tính đến tháng 9/2025, Việt Nam xếp hạng 20 châu Á và 114 FIFA, với 1.169,92 điểm. Trong khi đó, đội đứng thứ 10 châu lục là UAE có tới 1.387,65 điểm. Để vào Top 10, Việt Nam cần vượt qua ít nhất 217 điểm, tương đương 5-7 năm giữ phong độ cao và chiến thắng liên tục trước các đối thủ mạnh.

“Trước khi có bước tiến dài này, bóng đá Việt Nam phải là số 1 Đông Nam Á. Làm thế nào bóng đá Việt Nam vượt qua Thái Lan đang có vị trí 101 FIFA với 1.222,2 điểm, để trở thành quốc gia trong khu vực có thứ hạng cao nhất?”, ông Hoàng đặt mục tiêu.

Các thành công của bóng đá Việt Nam những năm gần đây cho thấy tiềm năng nếu có sự đầu tư đúng lúc và đồng bộ. Tuy nhiên, để hiện thực hóa chiến lược 2045, nền thể thao không thể chỉ trông vào vài thế hệ cầu thủ hay một chiến dịch thành công. Tác giả nhấn mạnh điều quan trọng là tư duy làm bóng đá dài hạn, với hệ thống quản trị, đào tạo, thi đấu được quy hoạch và vận hành chuyên nghiệp.