Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

Chi tiết người hiến, người nhận trong Luật hiến, ghép mô tạng sửa đổi

Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) quy định rõ điều kiện, quyền lợi của người hiến, người nhận, cách thức điều phối và chi phí ghép mô, tạng.

Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan báo cáo tại Quốc hội sáng 21/11. Ảnh: Quốc hội

Sáng 21/11, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Trước đó, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đã báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), trong đó làm rõ nhiều quy định đối với người hiến và người nhận.

Quy định đối với người hiến

- Đăng ký hiến: chỉ từ đủ 18 tuổi

Theo quy định tại Luật vừa được thông qua, chỉ người từ đủ 18 tuổi trở lên mới có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình. Người đã đăng ký hiến có quyền thay đổi nội dung đăng ký, hủy đăng ký hoặc đăng ký lại sau khi đã hủy đăng ký hiến.

Tuy nhiên, việc đăng ký hiến không đồng nghĩa với việc người đăng ký đương nhiên đáp ứng các điều kiện hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác. Người đã đăng ký hiến, người đại diện của người hiến hoặc cha đẻ, mẹ đẻ của người hiến có quyền từ chối hiến tại bất kỳ thời điểm nào.

Cơ sở y tế không được thực hiện việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người khi người hiến, người đại diện hoặc cha đẻ, mẹ đẻ từ chối hiến hoặc có biểu hiện không đồng thuận, thái độ không hợp tác tại bất kỳ thời điểm nào.

Phạm nhân có nguyện vọng tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người thân thích phải thực hiện theo quy định của Luật Thi hành án hình sự.

ghép mô tạng ảnh 1

Ê-kíp hàng chục nhân viên y tế, bác sĩ tri ân người chết não hiến tạng. Ảnh: BVCC.

Đồng thời, việc hiến phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về chuyên môn y tế liên quan đến việc lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể theo quy định của Luật này. Luật cũng quy định không thực hiện việc lấy mô của phạm nhân dưới 18 tuổi.

- Hiến bộ phận cơ thể khi còn sống: lần đầu phân tầng theo tuổi

Về điều kiện hiến mô khi còn sống, người từ đủ 18 tuổi trở lên hiến mô tái sinh thuộc danh mục mô được hiến khi còn sống phải có đăng ký hiến hoặc văn bản đồng ý hiến mô tái sinh, đủ sức khỏe, được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và đánh giá về tâm lý, xã hội. Riêng trường hợp hiến máu, thành phần máu chỉ thực hiện tư vấn về sức khỏe.

Người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người bệnh là thành viên gia đình. Trong khi đó, người từ đủ 25 tuổi trở lên được hiến cho thành viên gia đình hoặc người không phải là thành viên gia đình.

Nếu người hiến và người nhận là vợ, chồng thì phải bảo đảm thời gian kết hôn tối thiểu theo quy định của Chính phủ.

- Người dưới 18 tuổi: chỉ được hiến mô tái sinh

Với người dưới 18 tuổi, việc hiến mô tái sinh thuộc danh mục được hiến khi còn sống chỉ được thực hiện khi bản thân người đó đồng ý, có đủ sức khỏe và chỉ hiến cho anh ruột, chị ruột, em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp.

Trường hợp này phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe, đánh giá tâm lý, xã hội phù hợp với độ tuổi và có văn bản đồng ý của cả cha đẻ và mẹ đẻ hoặc người còn lại nếu một trong hai người đã chết. Đồng thời cha đẻ, mẹ đẻ hoặc người còn lại cũng phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe và đánh giá tâm lý, xã hội.

- Hiến sau chết não, chết tuần hoàn

Đối với trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn, người hiến phải từ đủ 18 tuổi trở lên và được Hội đồng xác định chết não, Hội đồng xác định chết tuần hoàn kết luận chết não, chết tuần hoàn.

Trường hợp người hiến đã có đăng ký hiến hoặc khi còn sống đã có văn bản đồng ý hiến, người đại diện của người hiến phải bày tỏ nguyện vọng hiến bằng văn bản. Việc này phải bảo đảm sự đồng thuận của những người khác cùng thứ tự đại diện và bảo đảm tự nguyện, không bị cưỡng ép.

Trường hợp người từ đủ 18 tuổi trở lên không có đăng ký hiến và không có văn bản đồng ý hiến, sau khi được xác định chết não, chết tuần hoàn mà người đại diện có nguyện vọng hiến thì phải được Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn kết luận.

Người đại diện cần có văn bản bày tỏ nguyện vọng và bảo đảm sự đồng thuận cùng hàng đại diện. Điều kiện bắt buộc là không có căn cứ, thông tin về việc người hiến trước khi chết não, chết tuần hoàn đã không đồng ý hiến.

Điều kiện hiến tinh trùng, noãn, phôi và xác

Trong hoạt động hiến, lấy, nhận tinh trùng, noãn, phôi, việc hiến phải tuân theo nguyên tắc chỉ thực hiện tại cơ sở được phép lưu giữ. Chỉ sử dụng cho một phụ nữ hoặc một cặp vợ chồng để sinh con và thực hiện trên nguyên tắc vô danh giữa người hiến và người nhận. Trừ một số trường hợp ngoại lệ do Luật quy định.

Người hiến tinh trùng, noãn, phôi phải đủ sức khỏe, được sàng lọc bệnh di truyền, bệnh truyền nhiễm theo danh mục của Bộ trưởng Y tế và được tư vấn độc lập. Đối tượng hiến là nam từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ từ đủ 18 tuổi trở lên hoặc cặp vợ chồng có dư phôi nhưng không có nhu cầu sử dụng.

Việc lấy tinh trùng, noãn, mô tinh hoàn, mô buồng trứng để bảo tồn khả năng sinh sản của người dưới 18 tuổi thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Y tế.

Về hiến, lấy xác, điều kiện áp dụng là người chết từ đủ 18 tuổi trở lên và có đăng ký hiến xác hoặc có văn bản đồng ý hiến xác của mình. Đồng thời, việc này phải có văn bản đồng ý của người đại diện, bảo đảm sự đồng thuận của những người khác cùng thứ tự đại diện.

ghép mô tạng ảnh 2

Điều kiện hiến xác cũng được quy định chặt chẽ. Ảnh: Duy Hiệu.

Đi kèm các điều kiện chặt chẽ, Luật quy định cụ thể quyền lợi của người hiến. Theo đó, người hiến mô được hưởng một, một số hoặc toàn bộ các quyền lợi gồm chăm sóc sức khỏe miễn phí ngay sau khi hiến và cấp chứng nhận đã hiến mô.

Ngoài ra, họ được hỗ trợ một số chi phí hợp lý hoặc quà tặng, đồng thời được ưu tiên ghép mô khi có chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

Người đã hiến bộ phận cơ thể sau chết não, chết tuần hoàn được thực hiện chế độ tổ chức tang lễ, mai táng di hài, được chứng nhận đã hiến bộ phận cơ thể. Đồng thời cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột, anh ruột, chị ruột, em ruột của người hiến được ưu tiên ghép bộ phận cơ thể người khi có tên trong danh sách chờ ghép.

Với người đã hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, quyền lợi bao gồm miễn phí chăm sóc, phục hồi sức khỏe ngay sau khi hiến và khám sức khỏe định kỳ phù hợp với bộ phận cơ thể đã hiến. Bên cạnh đó, người hiến được cấp thẻ bảo hiểm y tế, ưu tiên ghép bộ phận cơ thể người khi có tên trong danh sách chờ ghép và được chứng nhận đã hiến bộ phận cơ thể.

Riêng phạm nhân hiến bộ phận cơ thể người cũng được hưởng các quyền lợi về thẻ bảo hiểm y tế, ưu tiên ghép, chứng nhận đã hiến và được chăm sóc, phục hồi sức khỏe ngay sau khi hiến tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, với chi phí thực hiện theo pháp luật về thi hành án hình sự.

Quy định đối với người nhận

- Bắt buộc có tên trong danh sách chờ ghép

Đối với người được ghép mô, điều kiện là phải có chỉ định ghép mô của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được cơ quan có thẩm quyền cho phép thực hiện kỹ thuật này. Người được ghép cũng phải bảo đảm sức khỏe để thực hiện ghép.

Ngoài ra, với trường hợp ghép mô không tái sinh, người bệnh phải đã được đăng ký chờ ghép trên cơ sở dữ liệu về quản lý mô, bộ phận cơ thể người.

Tương tự, người được ghép bộ phận cơ thể người phải có chỉ định ghép của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép thực hiện kỹ thuật ghép. Người bệnh cũng phải có tên trong danh sách người bệnh chờ ghép trên cơ sở dữ liệu và bảo đảm sức khỏe để ghép.

Nếu ghép bộ phận cơ thể của người hiến khi còn sống, người nhận phải được tư vấn. Ngoài ra, trường hợp này cần có sự đồng ý bằng văn bản của Hội đồng tư vấn lấy, ghép bộ phận cơ thể người.

ghép mô tạng ảnh 3

Luật quy định người đủ 18 tuổi trở lên mới được đăng ký hiến tạng. Ảnh: BVCC.

Với người nhận tinh trùng, noãn, phôi, ngoài việc tuân thủ nguyên tắc chung, người nhận phải đủ sức khỏe và được tư vấn độc lập theo quy định. Cụ thể, người vợ trong cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh hoặc phụ nữ độc thân từ đủ 18 tuổi trở lên được nhận tinh trùng hoặc phôi; người vợ trong cặp vợ chồng đang điều trị vô sinh được nhận noãn.

Ngoài ra, trường hợp người chồng đã chết, người vợ được nhận tinh trùng của chồng hoặc nhận phôi của chính hai vợ chồng đang lưu giữ nếu có nguyện vọng. Việc này nhằm mục đích sinh con bằng kỹ thuật hỗ trợ sinh sản.

Tương tự, nếu người chồng đã được xác định chết não, chết tuần hoàn, người vợ cũng được nhận tinh trùng của chồng để thực hiện thụ tinh trong ống nghiệm khi có nguyện vọng.

ghép mô tạng ảnh 4

Toàn cảnh nghị trường Quốc hội sáng 21/11. Ảnh: Quốc hội.

Trong hoạt động điều phối, việc phân bổ bộ phận cơ thể người phải bảo đảm nguyên tắc hòa hợp giữa người hiến và người bệnh chờ ghép. Hoạt động này cũng cần công bằng, không phân biệt điều kiện kinh tế, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, giới tính hay nơi cư trú. Ngoài ra, việc phân bổ phải minh bạch, khách quan và tuân thủ danh sách chờ ghép quốc gia.

- Phân bổ tạng theo “mức độ ưu tiên”, không còn “thứ tự ưu tiên”

Mức độ ưu tiên được xác định dựa trên 3 nhóm tiêu chí. Thứ nhất là nhóm tiêu chí về chuyên môn, gồm mức độ cấp thiết y khoa, hiệu quả sau ghép và các tiêu chí chuyên môn khác.

Thứ hai là nhóm tiêu chí về người bệnh chờ ghép, ưu tiên trẻ em, người đã hiến bộ phận cơ thể người và thân nhân ruột thịt của người chết não, chết tuần hoàn hiến bộ phận cơ thể người (gồm cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột, anh ruột, chị ruột, em ruột). Thứ ba là nhóm tiêu chí về thời gian chờ ghép.

Nếu người chết não, chết tuần hoàn hiến bộ phận cơ thể người có cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột, anh ruột, chị ruột,em ruột đang trong danh sách chờ ghép thì nhóm thân nhân này được ưu tiên ghép tại thời điểm hiến. Khi đó, họ không phải áp dụng các tiêu chí xác định mức độ ưu tiên kể trên. Các bộ phận cơ thể khác không dùng cho nhóm thân nhân này sẽ điều phối theo quy định chung.

Trường hợp người bệnh có mức độ ưu tiên tương đương, việc điều phối sẽ xem xét thêm các tiêu chí ưu tiên bổ sung.

Về chi phí khám bệnh, chữa bệnh, người được ghép mô, bộ phận cơ thể người có thẻ bảo hiểm y tế sẽ được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán chi phí liên quan đến việc ghép theo quy định của pháp luật về bảo hiểm y tế. Trường hợp người được ghép không có thẻ bảo hiểm y tế phải tự thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

- Về ghép bộ phận cơ thể người có liên quan đến người nước ngoài

Liên quan đến yếu tố nước ngoài, người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài được ghép bộ phận cơ thể của người Việt Nam tại Việt Nam gồm: cha mẹ đẻ; con đẻ; anh, chị, em cùng cha mẹ; anh, chị, em cùng cha khác mẹ; anh, chị, em cùng mẹ khác cha; ông bà nội, ông bà ngoại của người hiến, thay cho việc dẫn chiếu khái niệm người có cùng dòng máu về trực hệ, người có họ trong phạm vi ba đời của Luật Hôn nhân và gia đình; nghiêm cấm hành vi đưa, tổ chức hoặc tạo điều kiện cho người nước ngoài vào Việt Nam để ghép bộ phận cơ thể người ngoài các trường hợp này

Bỏ quy định người nước ngoài là vợ, chồng của công dân Việt Nam hoặc có thẻ thường trú, thẻ tạm trú được đăng ký vào danh sách chờ ghép quốc gia, để tránh việc lợi dụng quy định này thực hiện việc mua bán bộ phận cơ thể người tại Việt Nam.

Tình yêu là báu vật không thể cưỡng cầu

Chúng ta có thể bỏ tiền ra để mua một vật báu, nhưng tình yêu thì không. Tình cảm giống như hạt mầm, được nảy nở tự nhiên trong tim mỗi người. Rõ ràng ai cũng thấy hạnh phúc nếu được người khác yêu mến. Việc nhận được tình cảm từ ai đó sẽ trở thành yếu tố quan trọng giúp chúng ta cân bằng cuộc sống trong thế giới chông chênh này. Tuy nhiên, đó là điều chúng ta nên biết ơn chứ không phải là đòi hỏi.

Những loại cá nhiều thủy ngân và kim loại nặng

Cá cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu cho thai nhi, nhưng một số loài có thể chứa hàm lượng thủy ngân cao, đòi hỏi mẹ bầu phải lựa chọn cẩn trọng.

Căn bệnh khiến hàng loạt cơ quan suy yếu từ bên trong

Từ mù lòa, suy thận đến nguy cơ phải cắt cụt chi, tiểu đường có thể để lại những hậu quả nghiêm trọng. Dinh dưỡng và lối sống đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh.

‘Bệnh viện xã hội chủ nghĩa’ ở Quảng Ninh sẽ có những gì?

Bữa sáng miễn phí sau lấy máu xét nghiệm, miễn phí gửi xe và hỗ trợ chỗ nghỉ cho người nhà khó khăn là những mục tiêu đáng chú ý trong đề án thí điểm “Bệnh viện xã hội chủ nghĩa”.

Nguyễn Thuận

Bạn có thể quan tâm