"Bỏ cuộc đi"

Trong nhiều năm, tôi đã nỗ lực rất lớn để tránh bị ảnh hưởng bởi những trải nghiệm đầu đời và lối mòn. Lớn lên ở Berkeley và là học sinh xuất sắc ở một thị trấn coi bóng bầu dục là môn thể thao hung bạo, lẽ ra tôi không nên gia nhập đội bóng bầu dục của trường Trung học Berkeley. Thế mà tôi vẫn làm. Và đó là một bước tiến lớn đối với tôi.

Tôi chưa từng tham gia vào một giải bóng bầu dục nào, nên đó là lần đầu tiên tôi tiếp xúc với thể thao, song những bài học ban đầu về cách xử trí trước nỗi sợ hãi đã giúp ích cho tôi rất nhiều. Bởi lẽ, khi chơi bóng ở trường trung học, thì việc kiểm soát nỗi sợ chiếm tới 75% khả năng thành công của trận đấu.

Tôi vẫn còn nhớ mãi lần đầu cả đội ra mắt huấn luyện viên trưởng Chico Mendoza, vị thầy giáo già nghiêm khắc từng chơi trong đội bóng Trường Đại học Texas Christian, nơi sản sinh ra Những Chú Ếch Sừng dũng mãnh.

Huấn luyện viên Chico bắt đầu bài phát biểu của mình như sau: “Một số sinh viên ở đây sẽ tửng từng tưng ra về, không biết nghiêm túc là gì. Các cậu đến đây chỉ để đá vớ đá vẩn, nói nhăng nói cuội, dặt dẹo, không chịu rèn luyện và chỉ muốn trông thật bảnh bao trong bộ quần áo cầu thủ. Nếu thật thế thì hãy bỏ cuộc luôn đi.”

Tỷ phú Ben Horowitz kể lại bài học ban đầu về cách xử trí trước nỗi sợ hãi trong môn bóng bầu dục đã giúp ích cho ông rất nhiều về sau. Ảnh minh họa: Thedesk.

Tiếp đến, thầy nói kỹ hơn về những hành vi không được chấp nhận: “Đi tập trễ hả? Bỏ cuộc đi. Không muốn va chạm hả? Bỏ cuộc đi. Đi vật vờ trên sân hả? Bỏ cuộc đi. Gọi tôi chỏng lỏn bằng cái tên Chico hả? Bỏ cuộc đi.”

Đó là bài phát biểu căng thẳng, hài hước và văn vẻ nhất mà tôi từng nghe. Thích chí quá, vừa về đến nhà tôi kể ngay cho mẹ. Nghe xong bà hoảng hồn, còn tôi vẫn thấy vui sướng không thôi. Tới giờ ngẫm lại, tôi thấy đó là bài học đầu tiên về nghệ thuật lãnh đạo của mình.

Cựu ngoại trưởng Colin Powell từng nói lãnh đạo là khả năng khiến người khác đi theo mình, dù họ chỉ vì tò mò. Sau bài phát biểu của thầy Mendoza, hẳn nhiên là tôi rất tò mò muốn nghe xem thầy sẽ nói gì tiếp theo.

Tôi là thành viên duy nhất của đội bóng có tên trong lớp toán tài năng, cho nên ở nhiều môn chúng tôi không học cùng nhau. Rốt cuộc là nhóm nào cũng có mặt tôi và bạn bè tôi cũng có những quan điểm, cách suy nghĩ rất khác nhau. Thật thú vị khi chứng kiến ý nghĩa của mỗi sự kiện lớn diễn ra trên thế giới được thay đổi dưới những góc nhìn khác nhau.

Chẳng hạn, trong khi album Hard Times với tiếng trống bass nện thình thình như đấm vào màng nhĩ của nhóm nhạc hip hop Run-D.M.C xuất hiện như một cơn cuồng phong giữa đội bóng thì không một chút âm thanh nào của có thể tới nổi lớp giải tích của tôi.

Khi Sáng kiến Phòng thủ Chiến lược của Ronald Reagan bị nhiều nhà khoa học trẻ chỉ trích gay gắt vì nền tảng kỹ thuật thiếu thuyết phục thì trên sân tập bóng bầu dục, chẳng ai bận tâm đến những điều đó.

Cách nhìn cuộc sống qua những lăng kính khác nhau đã giúp tôi biết phân biệt giữa dữ kiện và diễn giải dữ kiện. Khả năng này còn trở nên đặc biệt hữu dụng khi tôi tham gia thương trường và trở thành CEO.

Trong những tình huống nguy nan, khi mà dường như các “dữ kiện” đều trực chỉ một kết quả chắc chắn nào đó, tôi vẫn kiên trì tìm kiếm những câu chuyện khác, những cách lý giải khác xuất phát từ những góc nhìn hoàn toàn khác để bổ sung cho góc nhìn của chính tôi.

Trong lúc cả công ty đều đang thấp thỏm lo âu, thì có thể sự xuất hiện của một tình huống thay thế khả thi là đủ để giúp họ giữ vững hy vọng.