Ảnh minh họa: Pexels.

Có lẽ bạn sẽ nói, khi đi khám sức khỏe tôi thấy đường huyết vẫn bình thường mà! Nhưng cần lưu ý rằng, ta thường đi khám sức khỏe khi bụng đói, chỉ số đường huyết kiểm tra được là “đường huyết khi đói”, nhưng bệnh nhân tiểu đường ở Trung Quốc lại thường gặp vấn đề “đường huyết sau ăn” tăng cao.

Nhiều người có đường huyết khi đói bình thường, nhưng thực ra đã mắc bệnh tiểu đường từ lâu. Nguyên nhân thường thấy là do kiểu thể chất của người Á Đông, bệnh nhân hầu như đều bị tỳ khí hư.

Trong thể chất của người Á Đông, phần lớn đều bị tỳ hư. Trước đây tôi đã viết tác phẩm có tên Phụ nữ tỳ hư rất mau già, cuốn sách này đã xuất bản hơn mười năm, nhưng đến nay vẫn là cuốn sách bán chạy nhất. Vì quá nửa bệnh nhân đi khám Đông y, đều được chẩn đoán là bị tỳ hư, hoặc có thể chất tỳ hư, vấn đề buồn ngủ sau khi ăn là một triệu chứng điển hình.

Trong Đông y, tỳ là cơ quan kiểm soát cơ bắp, phần lớn người bị tỳ hư đều có cơ bắp yếu ớt, đây cũng là đặc điểm thể chất của người Á Đông. Kích thước và sức mạnh của cơ bắp đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong vấn đề đường huyết, vì ty thể trong cơ bắp có thể tiêu thụ và chuyển hóa đường huyết hiệu quả.

Ở giai đoạn đầu của bệnh tiểu đường, bác sĩ có thể không kê thuốc mà yêu cầu người bệnh chăm chỉ tập thể dục, vì tập luyện cơ bắp có thể làm giảm lượng đường huyết. Trong khi đó, người có tỳ bị hư tổn lại có cơ bắp teo tóp, người như vậy thường không thích vận động, vì cơ bắp yếu ớt nên hễ vận động là sẽ thấy mệt; dẫu có chịu vận động thì cơ bắp yếu cũng không giúp cơ thể tiêu hao được bao nhiêu đường huyết.

Bởi vậy, người có tỳ bị hư tổn rất dễ mắc bệnh tiểu đường, các vấn đề về cơ bắp là nguyên nhân chính khiến tỉ lệ mắc bệnh tiểu đường ở Á Đông ngày càng tăng cao.

Tỳ trong Đông y không phải là lá lách trong khoang bụng của ta, mà là hệ thống “hậu cần” của cơ thể. Đông y miêu tả về chức năng của tỳ như sau: chủ vận hóa, thăng thanh hàng trọc[1].

Thanh ở đây là chỉ “thanh khí” cần thiết cho các chức năng của cơ thể, bao gồm cả việc cung cấp máu và oxy cho não. Khi tỳ hư, thanh khí không thể dâng lên cao, dẫn đến não thiếu máu và thiếu oxy, khiến cơ thể mệt mỏi, buồn ngủ.

Đông y đã mượn cách bồi bổ tỳ khí để giúp ta tỉnh táo và tràn đầy năng lượng. Vị thuốc được sử dụng nhiều nhất trong trường hợp này là hoàng kỳ. Điều thú vị là hoàng kỳ cũng là vị thuốc số một để điều trị bệnh tiểu đường theo Đông y.

[1] Chủ vận hóa: Tức chức năng chính là vận chuyển và tiêu hóa chất dinh dưỡng. Vận tức là vận chuyển, chuyên chở; hóa tức là tiêu hóa, hấp thu. Thăng thanh hàng trọc là chỉ việc bơm máu thanh lọc, làm sạch khí huyết.