Tuy nhiên, việc nới lỏng chính sách tiền tệ cũng không mang lại nhiều cải thiện. Trong suốt phần còn lại của thập niên 1990, nền kinh tế Nhật Bản bị đè nặng bởi giá bất động sản sụt giảm, hệ thống ngân hàng suy yếu vì các khoản nợ xấu, mức sinh lợi của vốn giảm và tình trạng giảm phát dai dẳng, khi các công ty sử dụng đòn bẩy quá mức nhằm giảm bớt gánh nặng nợ nần. Sau khi Nền kinh tế Bong bóng sụp đổ, Nhật Bản phải trải qua hai “thập kỷ mất mát”.
Các quan chức Ngân hàng Nhật Bản sau này thừa nhận rằng chính sách tiền tệ đã góp phần thổi phồng bong bóng bằng cách tạo ra ấn tượng rằng lãi suất sẽ duy trì ở mức thấp trong thời gian dài. Họ cũng thừa nhận rằng việc không có lạm phát vào thời điểm đó đã khiến họ khó có thể phản ứng kịp thời trước bong bóng.
|
| Bong bóng tài sản sụp đổ để lại sức ép kéo dài lên bất động sản, ngân hàng và nền kinh tế. |
Theo quan điểm của họ, bài học quan trọng nhất từ bong bóng là chính sách tiền tệ cần được điều hành với tầm nhìn dài hạn: Ổn định giá, mục tiêu mà chính sách tiền tệ cần hướng tới, không phải là sự ổn định tại một thời điểm cụ thể nào đó mà là sự ổn định bền vững có khả năng hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong trung và dài hạn.
Do đó, ngay cả khi lạm phát đo được vẫn ổn định thì việc nâng lãi suất một cách kịp thời vẫn là cần thiết. Các tác giả nói thêm rằng Ngân hàng Nhật Bản “đã có thể rút ra những thông tin hữu ích từ các dữ liệu như sự gia tăng nguồn cung tiền và tín dụng” nếu họ muốn làm như vậy.
Quan điểm này được Ngân hàng Thanh toán Quốc tế tán đồng. Các nhà kinh tế học của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế nhận định: “Trong trường hợp của Nhật Bản [vào những năm 1980], sự ổn định của giá cả trên thực tế đã khuếch đại chu kỳ kinh tế vì nó khiến các nhà hoạch định chính sách xao nhãng trước tốc độ tăng trưởng của nguồn cung tiền và tín dụng”, đồng thời cho rằng: “việc chỉ tập trung, nếu không muốn nói là đến ám ảnh, vào lạm phát giá cả rất có thể đã khiến Ngân hàng Nhật Bản không nhận ra những gì đang thật sự diễn ra trên thị trường tín dụng cũng như nguy cơ xảy ra bất ổn tài chính nếu bong bóng vỡ.”
Một cách lý giải khác từ phía các nhà hoạch định chính sách tiền tệ Mỹ là Nền kinh tế bong bóng của Nhật Bản là hệ quả của quá trình tự do hóa thị trường tài chính được thực hiện một cách vụng về.
Theo quan điểm này, Thống đốc Mieno đã sai khi mạnh tay thắt chặt chính sách vào năm 1989 để chọc thủng bong bóng bất động sản, và Ngân hàng Nhật Bản đã khiến sai lầm đó trở nên trầm trọng hơn bằng cách chậm nới lỏng các biện pháp chính sách khi nền kinh tế Nhật Bản bắt đầu suy giảm vào đầu những năm 1990, có thể vì họ lo ngại làm bong bóng phình to trở lại.
Ngân hàng Nhật Bản cũng bị cáo buộc là không quyết liệt giải quyết tình trạng giảm phát và hạ lãi suất dài hạn. Các hành động của Ngân hàng Nhật Bản trong nửa sau thập niên 1980 gợi lại chính sách của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ trong những năm 1920.
Cả hai nền kinh tế đều tăng trưởng mạnh mẽ đi cùng với lạm phát thấp. Cả hai ngân hàng trung ương đều tập trung vào ổn định giá và ban đầu phớt lờ sự tăng trưởng mạnh của tín dụng cũng như sự xuất hiện của bong bóng đầu cơ.
Khi lạm phát trong nước được kiểm soát, cả Fed và Ngân hàng Nhật Bản đều điều chỉnh chính sách tiền tệ trong nước nhằm phục vụ mục tiêu hợp tác quốc tế. Vào cuối các thời kỳ bùng nổ, cả hai ngân hàng trung ương đều tăng lãi suất nhằm phá vỡ bong bóng trên thị trường chứng khoán. Giống như Fed vào đầu những năm 1930, Ngân hàng Nhật Bản đã để cho giảm phát bén rễ sau khi Nền kinh tế bong bóng sụp đổ.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.


