|
|
Khi bị chọc tức, thay vì vội vàng đáp trả, mỗi người có thể học cách nhìn nhận sự việc bằng sự hài hước, giữ bình tĩnh và không để cơn giận chi phối hành động. Ảnh: Pexels. |
Có những lời nói chỉ thoáng qua nhưng lại khiến người nghe day dứt suốt nhiều ngày. Một câu châm chọc, lời phê bình gay gắt hay hành động thiếu tôn trọng có thể khơi dậy cảm giác bị tổn thương, thôi thúc chúng ta lập tức đáp trả để bảo vệ bản thân. Thế nhưng, càng cố giành phần thắng trong cuộc tranh cãi, chúng ta đôi khi càng bị cuốn sâu vào cảm xúc tiêu cực.
Trong cuốn sách Chủ nghĩa khắc kỷ, tác giả William B. Irvine chia sẻ những trải nghiệm cá nhân về việc rèn luyện khả năng kiểm soát cơn giận. Thay vì ăn miếng trả miếng, ông học cách nhìn nhận lời xúc phạm bằng sự hài hước, đồng thời quan sát cơn giận để hiểu rõ hơn cách cảm xúc này vận hành.
Đừng vội ăn miếng trả miếng
William B. Irvine kể rằng trước khi biết đến chủ nghĩa khắc kỷ, ông thường cảm thấy bực tức trước những lời châm chọc và muốn quyết liệt bảo vệ bản thân. Nhưng sau khi thực hành triết lý này, ông bắt đầu đáp lại lời lăng mạ bằng óc hài hước, thậm chí tự trào về những khuyết điểm của mình.
Khi có người chê ông lười biếng, Irvine có thể đùa rằng việc mình hoàn thành được bất cứ công việc nào cũng đã là điều kỳ diệu. Nếu bị chỉ trích là có cái tôi quá lớn, ông lại tự nhận mình thường mất khá nhiều thời gian mới nhận ra sự tồn tại của những người khác trên hành tinh.
 |
| Khi bị xúc phạm, giữ bình tĩnh và không vội đáp trả giúp chúng ta tránh bị cuốn vào tranh cãi, đồng thời chủ động lựa chọn cách ứng xử thay vì để cơn giận chi phối. Ảnh: Magnific. |
Thoạt nghe, cách đáp trả này dường như đồng nghĩa với việc thừa nhận những lời chỉ trích. Tuy nhiên, theo Irvine, mục đích không phải là phủ nhận khuyết điểm hay để người khác tùy ý xúc phạm mình. Điều quan trọng là cho thấy bản thân đủ tự tin để không bị những lời nói ấy chi phối.
Không đáp trả bằng những lời công kích, chúng ta tránh để bản thân bị cuốn vào cuộc tranh cãi vô ích. Người khác có thể khiến ta tổn thương bằng lời nói, nhưng cách phản ứng trước những lời ấy vẫn nằm trong tầm kiểm soát của mỗi người.
Điều đó không có nghĩa chúng ta phải im lặng trước mọi lời xúc phạm. Khi cần thiết, mỗi người vẫn có thể thẳng thắn bày tỏ quan điểm, đặt ra giới hạn và yêu cầu được tôn trọng. Quan trọng là lên tiếng để giải quyết vấn đề, thay vì buông lời công kích chỉ để trút giận hoặc làm tổn thương đối phương.
Dùng sự hài hước để nhìn cơn giận
Irvine nhận ra cơn giận không phải lúc nào cũng tan biến khi sự việc kết thúc. Nó có thể âm ỉ trong tâm trí và bất ngờ trỗi dậy vào những thời điểm không ngờ tới. Ngay cả chuyện đã xảy ra nhiều năm trước cũng có thể khiến chúng ta bực bội khi chợt nhớ lại.
 |
| Dành thời gian quan sát và suy ngẫm về cơn giận giúp mỗi người hiểu rõ cảm xúc của mình, từ đó bình tĩnh hơn trước những tình huống trái ý. Ảnh: Pexels. |
Theo Irvine, càng dành thời gian quan sát và suy ngẫm về cơn giận, chúng ta càng có cơ hội kiểm soát cảm xúc này. Ông kể, trong một lần phải ngồi chờ bác sĩ gần một tiếng vì lịch hẹn bị trễ, ông không hề nổi nóng như trước đây. Trong khoảng thời gian ấy, ông đã đọc và nghiền ngẫm về chính cơn giận, đến mức nhận ra mình không còn muốn tức giận nữa.
Bên cạnh đó, Irvine còn tìm ra một cách ứng phó thú vị. Đó là hình dung cuộc sống như một vở kịch hài ngớ ngẩn, nơi các nhân vật hành xử thiếu lý trí, mọi chuyện diễn ra chẳng theo lẽ thường và công lý, nếu xuất hiện, đôi khi cũng chỉ là tình cờ. Thay vì xem những tình huống trái ý là điều đáng để nổi giận, ông thử nhìn chúng như những tình tiết lố bịch trong một vở hài kịch.
Khi đối mặt với tình huống trái ý, thay vì xem đó là chuyện nghiêm trọng rồi để cơn giận lấn át, Irvine thử nhìn sự việc như một cảnh hài kịch. Cách nhìn này giúp ông bớt nặng nề trước những điều không như mong muốn, thay vì để chúng khiến mình khổ sở.
Sự hài hước không làm vấn đề biến mất, nhưng giúp chúng ta nhìn sự việc từ một góc độ khác, nhờ đó không vội phản ứng khi cảm xúc đang dâng cao. Khi cơn giận không còn lấn át lý trí, chúng ta có thể bình tĩnh cân nhắc cách ứng xử phù hợp hơn.
Irvine nhắc đến quan điểm của triết gia Seneca rằng tiếng cười là cách đáp lại thích hợp trước những điều khiến ta rơi nước mắt. Nhìn sự việc bằng sự hài hước không có nghĩa phủ nhận tổn thương hay xem nhẹ vấn đề, mà là không để nghịch cảnh chi phối cảm xúc quá mức.
Đôi khi, trước một lời khiêu khích, điều đáng làm không phải là tìm cách đáp trả sắc bén hơn, mà là giữ được sự bình tĩnh để không biến lời nói của người khác thành nỗi khổ của chính mình.
Tác giả / Tác phẩm
Chủ nghĩa khắc kỷ
Tác giảWilliam B. Irvine
Nhà xuất bảnNXB Công Thương - Thái Hà Books
Chủ nghĩa khắc kỷ là cuốn sách của William B. Irvine, tập trung vào những tư tưởng của triết học khắc kỷ và cách vận dụng chúng để đối diện với những vấn đề quen thuộc trong cuộc sống hiện đại. Thông qua các quan niệm về ham muốn, nghịch cảnh, mất mát và hạnh phúc, tác giả gợi mở cách nhìn giúp con người sống tỉnh thức hơn, bớt phụ thuộc vào những yếu tố nằm ngoài khả năng kiểm soát.
