Cả thế giới đang quan sát Australia

Việc Australia cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội đang thu hút sự quan tâm. Ảnh: ABC.

Mùa hè tại Australia đã bắt đầu, các trường học đóng cửa, học sinh đang nghỉ hè. Với nhiều thiếu niên Australia, đây từng là khoảng thời gian cho thế giới trực tuyến.

Theo CNA, ba tuần sau khi Australia áp dụng lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi, những tranh luận xoay quanh mức độ hiệu quả và khả năng thực thi của đạo luật này vẫn chưa hạ nhiệt.

Thiếu niên Australia sống thế nào khi không có mạng xã hội?

Với Amber Hunter, 15 tuổi, mạng xã hội từng là cách để em giữ liên lạc với bạn bè trong kỳ nghỉ. Tuy nhiên, đạo luật mới có hiệu lực khiến cuộc sống của Amber thay đổi.

Trước đây, Amber từng liên tục lướt mạng xã hội. “Ngày nào cháu cũng dùng TikTok. Snapchat cũng vậy. Cháu xem bạn bè đang làm gì, ở đâu, rồi trò chuyện với họ. Rất nhiều bạn bè của cháu không thích luật mới. Nhiều người thấy bực bội. Những thứ trước đây cháu tìm kiếm, những điều cháu yêu thích… giờ đều không còn nữa”, Amber nói với CNA.

Lệnh cấm mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi đã được áp dụng tại Australia từ ngày 10/12. Ảnh: Sky News

Dù vậy, Amber cũng cho rằng lệnh cấm có thể mang lại một số mặt tích cực, giúp em giảm thời gian lướt mạng, dành nhiều hơn cho học tập, đọc sách, chơi thể thao...

Mẹ của Amber, bà Lindsay Hunter, cũng ủng hộ luật mới. Bà cho rằng luật này giúp giảm gánh nặng cho các bậc phụ huynh. “Việc nuôi dạy con cái trở nên dễ dàng hơn. Luật này giúp loại bỏ những cuộc tranh cãi giữa cha mẹ và con cái, đồng thời giảm thiểu rủi ro từ không gian mạng”, bà Lindsay nói.

Tuy nhiên, bà Lindsay cũng hoài nghi về tính hiệu quả của đạo luật, khi cho rằng những thay đổi thực tế vẫn còn hạn chế.

“Tôi không biết họ sẽ kiểm soát bằng cách nào. Làm sao có thể xác định chính xác tuổi của người dùng mạng xã hội? Trên các ứng dụng của tôi hầu như chưa có gì thay đổi, ngoài việc xuất hiện thêm một số bước quét nhận diện để xác minh. Những đứa trẻ trông thực sự nhỏ tuổi thì bị chặn, nhưng đứa trẻ nào vượt qua được các bước xác minh đó vẫn tiếp tục được dùng ứng dụng. Tôi khó tin là luật này sẽ thực sự hiệu quả”, bà Lindsay nói.

Nhìn chung, với các gia đình tại Australia, lệnh cấm mang đến cả sự nhẹ nhõm lẫn những lo ngại. Ilia Kyrychenko, 14 tuổi, là một thiếu niên gốc Ukraine đang cùng gia đình định cư tại Australia. Ilia từng dành nhiều thời gian sử dụng mạng xã hội để liên lạc với bạn bè tại Australia cũng như ở quê nhà Ukraine.

Ngay tối 10/12 khi lệnh cấm đã có hiệu lực, Ilia đã ngồi lại với mẹ và cùng thống nhất rằng cậu bé sẽ xóa toàn bộ tài khoản mạng xã hội. Ilia cho biết bản thân cảm thấy nhẹ nhõm. “Lệnh cấm bắt đầu từ ngày 10/12. Ngay đêm hôm đó, cháu đã ngủ ngon hơn. Cảm giác thực sự dễ chịu”, Ilia nói.

Với Ilia, lệnh cấm còn giúp cậu không phải tiếp xúc với các nội dung gây căng thẳng xoay quanh xung đột tại Ukraine. “Trên Instagram, cháu từng tiếp xúc với nhiều video xoay quanh xung đột ở quê nhà, nhiều nội dung rất khủng khiếp. Cháu đã thấy những điều mà lẽ ra cháu không nên thấy, rồi cảm thấy buồn bã và bất an”, Ilia cho hay.

Ilia, thiếu niên người Ukraine sống tại Australia, cho biết cậu cảm thấy nhẹ nhõm và ngủ ngon hơn sau khi xóa hết các tài khoản mạng xã hội. Ảnh: ABC.

Tuy nhiên, cậu cũng thừa nhận việc liên lạc với bạn bè ở Ukraine hiện rất khó, bởi các bạn của cậu chủ yếu sử dụng Instagram và Snapchat, đây đều là những nền tảng Ilia không còn truy cập được. Để duy trì liên lạc, cậu chuyển sang sử dụng các ứng dụng nhắn tin như WhatsApp và Viber.

Trong khi đó, Chủ tịch Mạng lưới Hỗ trợ Thanh thiếu niên Đa văn hóa tại Australia (MYAN), bà Carmel Guerra, đánh giá dù lệnh cấm mang mục đích tốt, nhưng tiềm ẩn rủi ro cho nhóm thiếu niên nhập cư như Ilia.

“Lệnh cấm mạng xã hội đang cắt đứt mối liên kết của các em với bạn bè và gia đình ở quê nhà. Mạng xã hội vốn là một phao cứu sinh, giúp các em giao tiếp với người thân và bạn bè ở ngoài Australia, giúp các em có cảm giác thân thuộc, gắn bó và thuộc về một nhóm cộng đồng nào đó”, bà Carmel cho hay.

Nhiều quốc gia cân nhắc theo chân Australia

Nhiều quốc gia khác đang theo dõi sát sao lệnh cấm của Australia, bởi động thái này có thể định hình cách các chính phủ trên thế giới quản lý việc trẻ em tiếp cận mạng xã hội.

Nếu thành công, những người ủng hộ tin rằng đạo luật này không chỉ bảo vệ trẻ em mà còn có thể định hình lại văn hóa và hành vi trực tuyến của cả một thế hệ người Australia.

Sau lệnh cấm tại Australia, không ít phụ huynh ở nhiều quốc gia khác cũng bắt đầu đặt câu hỏi: Liệu những biện pháp cứng rắn tương tự có cần thiết với con em họ hay không? Giới chức một số quốc gia cũng đã bắt đầu cân nhắc áp dụng biện pháp tương tự như của Australia.

Chính phủ Malaysia tuyên bố dự định cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng mạng xã hội từ năm 2026.

Chính phủ Đan Mạch cũng có thể áp dụng các hạn chế nghiêm ngặt nhất châu Âu, dù chưa tới mức như Australia. Giới chức Đan Mạch cho biết sẽ chặn trẻ dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội ngay từ năm tới, nhưng cho phép phụ huynh chủ động cấp quyền cho con từ 13 tuổi được sử dụng mạng xã hội.

Nhóm học sinh đứng chờ xe buýt tại Sydney, Australia. Ảnh: New York Times.

Tại Mỹ, nhiều bang đã ban hành luật hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội, một số bang còn yêu cầu phải có sự đồng ý của phụ huynh. Trong các cuộc phỏng vấn, nhiều bậc cha mẹ tại Mỹ thừa nhận họ hiểu rõ tác động của điện thoại thông minh và mạng xã hội đối với chính bản thân mình, nên họ muốn bảo vệ con khỏi những ảnh hưởng tiêu cực.

Tuy nhiên, không ít người cho biết họ cảm thấy như đang tham gia một cuộc chiến không cân sức, bị bào mòn bởi những cuộc tranh cãi với con, cũng như khoảng cách về công nghệ với con, bởi những đứa trẻ hiện nay rất rành về kỹ thuật. Với nhóm phụ huynh này, sự can thiệp của chính phủ được xem là một “phao cứu sinh”.

Tại Barcelona (Tây Ban Nha), nhà thiết kế Israel Pèrez cho biết cô con gái 14 tuổi của ông liên tục đòi gỡ bỏ các hạn chế sử dụng mạng xã hội mà ông cài đặt trên điện thoại của con. Theo ông, một đạo luật kiểu Australia sẽ giúp tạo ra những chuẩn mực xã hội mới và tiếp thêm sức mạnh cho phụ huynh trong việc quản lý con cái.

“Tôi thực sự thấy điều đó là cần thiết, không hề cực đoan hay quá đà. Ngay cả khi có kiểm soát của phụ huynh, các con vẫn tìm cách vượt qua. Khi đã cho con dùng điện thoại, việc kiểm soát là rất khó”, ông Pèrez cho hay.

Bà Justine Roberts, nhà sáng lập Mumsnet - cộng đồng trực tuyến dành cho các bà mẹ tại Anh - cho biết thời gian sử dụng điện thoại của con là một trong những chủ đề được các bà mẹ bàn luận nhiều nhất trên diễn đàn, nhiều người ủng hộ việc chính phủ can thiệp vào vấn đề này.

Trong một cuộc khảo sát do Mumsnet thực hiện trong năm nay, 83% người tham gia cho biết họ sẽ ủng hộ lệnh cấm kiểu Australia tại Anh, trong khi 58% nói họ có xu hướng bỏ phiếu cho đảng nào cam kết theo đuổi chính sách này.

“Mức độ ủng hộ đó phản ánh quan điểm chung của nhiều phụ huynh rằng điện thoại thông minh và mạng xã hội đã trở thành một vấn đề sức khỏe tinh thần của cộng đồng, không còn đơn thuần là chuyện nuôi dạy con cái”, bà Justine Roberts nói.

Dù vậy, không phải phụ huynh nào cũng tin rằng cần thêm luật mới. Một số người lo ngại rằng chính phủ can thiệp quá sâu, trong khi không ít phụ huynh cho rằng công nghệ và mạng xã hội là phần tất yếu trong cuộc sống của giới trẻ.

Tại Paris (Pháp), bà Charlotte Valette, mẹ của 3 đứa trẻ, cho biết bà hài lòng với việc trường học cấm điện thoại thông minh. Tại nhà, các công cụ kiểm soát của phụ huynh cũng giúp hạn chế nội dung mà con tiếp cận. “Tôi không quá hào hứng với ý tưởng chính phủ áp dụng những biện pháp mạnh tay”, bà Charlotte chia sẻ.

Ở Santiago (Chile), bà Paulina Abramovich, mẹ của 3 người con đang ở tuổi thanh thiếu niên, cho biết bà khá thoải mái với việc cho con sử dụng mạng xã hội. Bà Paulina thậm chí tin rằng việc con lên mạng còn có ích cho việc học. Ngoài ra, việc các con bà chơi game online, theo bà, cũng là một cách giải trí không có gì đáng lo ngại.

“Tôi là một người mẹ cho con quyền tự do khá lớn trong việc dùng mạng xã hội, trước đó, tôi đã cân nhắc và chuẩn bị khá kỹ để có thể tin tưởng khả năng tự kiểm soát của con. Điều này đòi hỏi các con phải được gia đình giáo dục kỹ”, bà Paulina nói.

Ở Đức, chính phủ từng tiến hành đánh giá kéo dài một năm đối với kiến nghị của phụ huynh yêu cầu áp đặt giới hạn độ tuổi sử dụng mạng xã hội. Cuộc tranh luận công khai cho thấy ý kiến xã hội bị chia rẽ rõ rệt.

Bà Verena Holler, sống tại Hamburg (Đức), là một trong những phụ huynh ủng hộ việc cấm mạng xã hội đối với thiếu niên.

Bà kiên quyết không cho con dùng điện thoại thông minh và mạng xã hội cho tới năm 16 tuổi, dù vậy, các con bà than phiền rằng giờ ra chơi hầu như chẳng có ai chơi cùng, bởi các bạn đều mải chơi game trên điện thoại. “Đây quả thực là một cuộc khủng hoảng toàn cầu”, bà Verena nói.