Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

Bong bóng nhà đất được nuôi lớn bằng tiền rẻ

Fed từng tin rằng lạm phát thấp đồng nghĩa với kinh tế ổn định, trong lúc tín dụng tăng nóng, giá nhà leo thang, rủi ro tài chính âm thầm tích tụ.

Tại Vương quốc Anh, Ngân hàng Anh còn đặt ra một từ viết tắt, NICE (non-inflationary consistent expansion – phát triển ổn định mà không gây lạm phát), để mô tả bối cảnh kinh tế lý tưởng này. ¹

Bộ trưởng Tài chính Anh, Gordon Brown, tuyên bố rằng chu kỳ bùng nổ rồi suy thoái đã chấm dứt. Năm 2004, Greenspan tự tin khẳng định “chiến lược xử lý hậu quả của bong bóng thay vì ngăn chặn chính bong bóng đó của chúng tôi đã thành công”. Bernanke ca ngợi sự phục hồi “mạnh mẽ” và có khả năng “tự duy trì” ở Mỹ.

Lặp lại cách hành xử của Fed dưới thời Ben Strong vào giữa thập niên 1920, các nhà hoạch định chính sách ngân hàng trung ương Mỹ ít quan tâm đến tăng trưởng tín dụng nhanh chóng hay sự suy giảm chất lượng tín dụng. Không có nỗ lực nào được thực hiện để kiềm chế các bong bóng bất động sản đang xuất hiện trên khắp đất nước. ²

Khi Greenspan sắp nghỉ hưu vào đầu năm 2006, ông thừa nhận muộn màng rằng một số thị trường nhà ở khu vực có vẻ “sôi sục”, và ngậm ngùi nhận ra rằng kỷ nguyên ổn định trước đó đã kết thúc không mấy vui vẻ. Thống đốc Bernanke vẫn giữ vững niềm tin, khi vài tháng trước đó ông nói với Quốc hội rằng giá nhà tăng ở Mỹ “chủ yếu phản ánh những nền tảng vững mạnh của nền kinh tế”. ³

Nền tảng vững mạnh không phải là vấn đề cốt lõi. Các ghi chép cho thấy Fed đã sử dụng quyền lực đáng kể của mình để thúc đẩy thị trường nhà ở. Tại phiên điều trần trước quốc hội vào tháng 11 năm 2002, Greenspan thừa nhận rằng chính sách lãi suất thấp của Fed đã thúc đẩy doanh số bán nhà và hoạt động xây dựng nhà ở.

Chủ tịch Fed cho biết, “thị trường cho vay thế chấp cũng đã trở thành một lực lượng bình ổn mạnh mẽ... bằng cách tạo điều kiện cho các chủ nhà rút một phần vốn chủ sở hữu mà họ đã tích lũy được”.

Trên thực tế, trong mười năm trước cuộc khủng hoảng năm 2008, người Mỹ đã rút tổng cộng 9 nghìn tỷ đô la từ giá trị vốn chủ sở hữu nhà. Việc rút vốn chủ sở hữu thế chấp (mortgage equity withdrawal) nghe có vẻ khá vô hại, nhưng thực tế đây là một cách gọi mỹ miều để chỉ việc các hộ gia đình rơi vào tình trạng vay nợ nhiều hơn.

Nói thẳng ra, tại cuộc họp của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) ngày 14 tháng 3 năm 2004, Thống đốc Donald Kohn thừa nhận việc nới lỏng chính sách – và kỳ vọng rằng nó sẽ được duy trì – đang làm méo mó giá tài sản. Hầu hết sự méo mó này là chủ ý và là hệ quả mong muốn của lập trường chính sách hiện nay. Chúng ta đã cố gắng hạ lãi suất xuống dưới mức cân bằng dài hạn và đẩy giá tài sản lên nhằm kích cầu.

Không một đồng nghiệp nào của Kohn có mặt tại cuộc họp, kể cả Greenspan và Bernanke, phản đối ý kiến này. ⁴

bong bóng ảnh 1

Ảnh minh họa.

Vài tháng sau, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Dallas, Robert McTeer, được hỏi liệu các ngân hàng trung ương có thể kéo dài chu kỳ kinh doanh vô thời hạn hay không.

McTeer đáp: chu kỳ kinh doanh đang được điều hành tốt hơn nhiều so với trước đây. Các nhà hoạch định chính sách cũng thông minh hơn. Họ đã học được nhiều điều từ những sai lầm của mình... Vào đầu những năm 1930, khi cuộc khủng hoảng bắt đầu, đã có rất nhiều vụ phá sản ngân hàng khiến một lượng tiền lớn bị xóa sổ... Ngày nay, mỗi khi có một tình huống khẩn cấp nghiêm trọng, bạn biết đấy, điều đầu tiên chúng tôi làm là bước lên bục phát biểu và mở van – mở van một chiếc máy bơm tiền. ⁵

Chú thích

¹ Cụm từ này do Thống đốc Ngân hàng Anh Mervyn King đặt ra. Năm 2007, King nhận xét rằng độ lệch trung bình của lạm phát so với mục tiêu chỉ ở mức “âm 0,08 điểm phần trăm”.

² Thay vì xác định lãi suất thấp và sự bùng nổ tín dụng đi kèm là nguyên nhân chủ yếu gây ra bong bóng giá tài sản và những mất cân đối khác trong nền kinh tế Mỹ (chẳng hạn tỷ lệ tiết kiệm thấp kỷ lục và thâm hụt thương mại tăng vọt), Thống đốc Bernanke lại cho rằng “một phần mối tương quan quan sát được [giữa tín dụng và giá tài sản] có thể chỉ đơn thuần phản ánh xu hướng chung của cả tín dụng lẫn giá tài sản đều cùng tăng trong các giai đoạn bùng nổ kinh tế”, (Bernanke, “Asset Price ‘Bubbles’ and Monetary Policy” (Bong bóng giá tài sản và chính sách tiền tệ)).

³ Bernanke đang nhắc lại kết luận trong một bài nghiên cứu tháng 12 năm 2004 của các nhà nghiên cứu tại Fed New York, trong đó khẳng định rằng “việc phân tích kỹ thị trường nhà ở tại Mỹ trong những năm gần đây... cho thấy rất ít cơ sở cho những lo ngại như vậy. Sự gia tăng mạnh của giá nhà phần lớn có thể quy cho các yếu tố nền tảng thị trường vững chắc... phần lớn biến động ở cấp tiểu bang là kết quả của những thay đổi trong các yếu tố nền tảng chứ không phải các bong bóng khu vực.” (Jonathan McCarthy and Richard W. Peach, “Are Home Prices the Next ‘Bubble’?” (Giá nhà có phải là “bong bóng” tiếp theo không? Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, tháng 12 năm 2004).

⁴ Ý tưởng tạo ra một bong bóng để xử lý hậu quả của một bong bóng trước đó từng được Paul Krugman đề xuất trên tờ New York Times vào tháng 8 năm 2002: “Để ngăn chặn cuộc suy thoái này, Fed cần nhiều hơn một sự phục hồi ngắn hạn; Fed cần tăng nhanh lượng chi tiêu hộ gia đình để bù đắp cho khoản đầu tư kinh doanh đang trì trệ. Và để làm được điều đó, như Paul McCulley của PIMCO đã nói, Alan Greenspan cần tạo ra bong bóng nhà ở để thay thế bong bóng Nasdaq...” Dường như Krugman không thấy có gì sai với đề xuất này (Paul Krugman, “Dubya’s Double Dip” (Suy thoái kép thời Dubya), New York Times, số ra ngày 2 tháng 8 năm 2002).

⁵ Doug Noland, “Inflation Accommodation” (Thích ứng với lạm phát), Credit Bubble Bulletin, ngày 20 tháng 5 năm 2004. Trở lại năm 2000, McTeer từng cho rằng các vấn đề của nền kinh tế sẽ được giải quyết “nếu mọi người đều nắm tay nhau và mua một chiếc SUV”.

Edward Chancellor / AlphaBooks - NXB Tri Thức

SÁCH HAY

Đại hội Hội Xuất bản Việt Nam lần thứ V

Đại hội Hội Xuất bản Việt Nam lần thứ V

0

Việc chuyển đổi mô hình hoạt động có thể giúp đơn vị xuất bản chủ động sản xuất từ sách giấy, ebook cho đến sách nói để tạo sự sôi nổi và đa dạng cho thị trường.

BOOK SPACE

BOOK SPACE

0

Một không gian lấy cảm hứng từ chốn đàm đạo với tài tử văn nhân khi xưa của Hồ Xuân Hương mới được mở ra, nhằm tiếp nối những khát vọng cách đây hơn 200 năm của nữ sĩ.

Nghề viết văn

Nghề viết văn

0

Nhiều nhà văn có con đường học vấn khá sâu rộng, ngược lại một số người chủ yếu tự học và viết bằng trải nghiệm. Các nhà văn sẽ tự học bằng việc đọc, nó giúp họ tích lũy tri thức.

Sống một đời xứng đáng

Sống một đời xứng đáng

0

Chừng nào mẹ còn năng lượng, thì chừng đó mẹ còn có quyền quyết định tiếp tục dùng nó để mang lại niềm vui cho chính mình và những người xung quanh. Thấy hai cha con tôi cười phá lên, với mẹ, thế là xứng đáng.

Vũ trụ tuần hoàn

Vũ trụ tuần hoàn

0

Sau khoảng một nghìn tỷ năm hoặc hơn, một vụ nổ lớn mới xảy ra và một chu kỳ mới bắt đầu.

Giải mã hoóc-môn dopamine

Giải mã hoóc-môn dopamine

0

Nhân vô thập toàn, con người ai cũng có khuyết điểm. Có điều cách bạn đối diện với nó ảnh hưởng rất nhiều từ thái độ sống mà chúng ta được cha mẹ hình thành tự nhỏ.

6 vật liệu định hình văn minh nhân loại

6 vật liệu định hình văn minh nhân loại

0

Nó nhẹ đến mức nổi trên dầu, mềm đến mức có thể cắt bằng dao nhà bếp, nhưng lại phản ứng mạnh đến mức sôi sục và phát nổ khi tiếp xúc với nước và không khí.

Điểm kỳ dị đã cận kề

Điểm kỳ dị đã cận kề

0

Công nghệ truyền thông đầu tiên do điện hỗ trợ là radio. Phát thanh thương mại ở Mỹ khởi phát năm 1920 tới thập niên 1930 đã trở thành phương tiện truyền thông đại chúng chủ đạo.