|
|
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. Ảnh: Quochoi.vn |
Tại phiên chất vấn của Quốc hội ngày 12/11, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Vũ Hải Quân trả lời nhiều vấn đề liên quan đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục, thử nghiệm công nghệ mới và những vướng mắc trong quá trình chuyển đổi số.
Bộ trưởng nêu quan điểm về hạn chế AI trong trường học
Đại biểu Sí Thị Mai Anh bày tỏ lo ngại về tình trạng học sinh sử dụng AI tạo sinh để làm bài tập, viết bài hoàn chỉnh thay vì tự tìm hiểu và suy nghĩ.
Theo đại biểu, dù Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có hướng dẫn sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm trong trường học, học sinh vẫn có thể tiếp cận các công cụ này ngoài sự kiểm soát của nhà trường. Điều này có nguy cơ làm giảm cơ hội rèn luyện tư duy phản biện và khả năng sáng tạo.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp giúp học sinh tận dụng lợi ích của AI mà không trở nên lệ thuộc vào công nghệ.
Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết ông từng là giảng viên, quen với phương pháp giảng dạy truyền thống nên hiểu những lo ngại về tác động của AI đối với quá trình học tập.
Theo ông, lạm dụng AI trong giáo dục là vấn đề cần được quan tâm. Bộ KH&CN đã phân loại AI theo 3 mức độ rủi ro cao, trung bình và thấp, đồng thời xây dựng cơ chế bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng.
Bộ trưởng dẫn kinh nghiệm một số quốc gia đã hạn chế, thậm chí cấm học sinh sử dụng AI, đặc biệt ở những lớp nhỏ tuổi.
"Tôi đồng tình với phương án này. Khi các em lớn, có thể sử dụng AI để đặt câu hỏi là rất tốt. Nhưng khi các em còn nhỏ thì nên xem xét", Bộ trưởng KH&CN nói.
Theo quan điểm cá nhân của Bộ trưởng, việc sử dụng AI trong giáo dục cần phù hợp với độ tuổi, tránh để công nghệ thay thế quá trình tự học, suy nghĩ và phát triển tư duy của học sinh.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì và điều hành phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Ảnh: Quochoi.vn. |
Việt Nam tính phương án duy trì Starlink sau 6 tháng thử nghiệm
Đại biểu Trần Nhật Minh (đoàn Nghệ An) đề nghị Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm rõ tiến độ phủ sóng di động tại các khu vực vùng sâu, vùng xa và phương án duy trì Internet vệ tinh Starlink sau thời gian sử dụng miễn phí.
Theo đại biểu, Quốc hội yêu cầu cơ bản hoàn thành phủ sóng di động tại các khu vực chưa có sóng chậm nhất vào tháng 6/2025. Tuy nhiên, đến hết quý III/2026, cả nước vẫn còn 215 thôn, bản chưa được phủ sóng.
Đại biểu cũng đặt vấn đề về việc duy trì kết nối tại các điểm lõm sóng thuộc 13 tỉnh, thành phố đang được hỗ trợ Internet vệ tinh miễn phí trong 6 tháng, nhằm tránh gián đoạn dịch vụ sau thời gian thử nghiệm.
Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết Bộ KH&CN đang tính toán phương án tham mưu Chính phủ về việc tiếp tục sử dụng Starlink. Nếu kết quả thử nghiệm cho thấy hiệu quả, Bộ có thể kiến nghị bố trí kinh phí duy trì dịch vụ tại những khu vực đặc biệt khó khăn.
Theo Bộ trưởng, việc đầu tư hạ tầng điện và viễn thông tại vùng sâu, vùng xa đòi hỏi nguồn lực lớn. Hiện Quỹ Dịch vụ viễn thông công ích Việt Nam đang hỗ trợ lắp đặt thiết bị phát sóng, cung cấp dịch vụ và thiết bị viễn thông cho người dân tại những địa bàn khó khăn. Chính phủ cũng đã giao Viettel tiếp tục đẩy mạnh phủ sóng tại các khu vực còn lại.
Trước đó, vào tháng 9 Starlink đã bàn giao 254 bộ thiết bị Internet vệ tinh kèm gói dịch vụ miễn phí trong 6 tháng cho 13 tỉnh, thành phố. Đây là đợt đầu tiên trong cam kết hỗ trợ 1.000 bộ thiết bị, ưu tiên các thôn, bản, trường học và cơ sở y tế tại những khu vực còn lõm sóng.
Xe tự lái gây tai nạn, trách nhiệm thuộc về nhà sản xuất hay người dùng?
Ở nội dung thử nghiệm công nghệ mới, đại biểu Nguyễn Phương Thủy đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp thống nhất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), tránh tình trạng mỗi luật quy định một cơ chế riêng, đồng thời bảo đảm phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực.
Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết sandbox là cơ chế được quy định trong Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cho phép thử nghiệm những công nghệ, mô hình mới khi hành lang pháp lý chưa hoàn thiện.
 |
| Xe tự lái Tesla tại Mỹ. Ảnh minh họa: Autoexpress. |
Cơ chế này gồm 3 nội dung chính: Xác định phạm vi, địa điểm, thời gian và đơn vị thử nghiệm; quy định về miễn trừ trách nhiệm trong quá trình thử nghiệm; bảo đảm quyền lợi của cá nhân, tổ chức tham gia.
Tuy nhiên, việc triển khai gặp khó khăn khi một công nghệ mới liên quan đến thẩm quyền quản lý của nhiều cơ quan.
Lấy ví dụ về thiết bị bay không người lái (UAV), Bộ trưởng cho biết việc thử nghiệm liên quan đến vùng bay do Bộ Quốc phòng quản lý, trong khi an ninh bay thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công an. Vì vậy, một cơ quan không thể tự quyết định toàn bộ điều kiện thử nghiệm.
Tương tự, với xe tự lái, vấn đề đặt ra là xác định trách nhiệm nếu phương tiện gây tai nạn. Trách nhiệm thuộc về nhà sản xuất, đơn vị phát triển công nghệ hay chủ thể khác cần được làm rõ trong cơ chế thử nghiệm.
Bộ trưởng cho biết Bộ KH&CN đã xây dựng khung pháp lý chung về sandbox trong luật và các nghị định hướng dẫn. Với những trường hợp chưa có quy định cụ thể, Bộ sẽ phối hợp cùng địa phương xây dựng cơ chế phù hợp, vừa tạo điều kiện phát triển công nghệ, vừa bảo đảm an toàn cho người tham gia.
Khoảng 102 triệu thuê bao đã được đồng bộ thông tin
Liên quan đến chuyển đổi số, đại biểu Tráng A Dương (đoàn Lào Cai) phản ánh tình trạng người dân vẫn phải đi lại nhiều lần, cung cấp những giấy tờ mà cơ quan nhà nước đã có hoặc có thể khai thác từ hệ thống dữ liệu.
Theo đại biểu, tình trạng này gây nhiều khó khăn cho người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi, nơi khoảng cách đến các cơ quan hành chính còn xa.
Trả lời, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết chuyển đổi số hiện đối mặt với năm nhóm khó khăn, gồm thiếu trang thiết bị tại cơ sở, hạn chế về hạ tầng đường truyền, phần mềm chồng chéo, dữ liệu chưa được kết nối đồng bộ và năng lực sử dụng công nghệ của một bộ phận người dân, cán bộ cấp xã còn hạn chế.
Bộ trưởng nhìn nhận chuyển đổi số đang được triển khai mạnh mẽ nên khó tránh khỏi những vướng mắc ban đầu. Tuy nhiên, không thể vì những khó khăn này mà làm chậm tiến độ.
Ông dẫn ví dụ về việc chuẩn hóa thông tin thuê bao viễn thông. Khi yêu cầu 10 nhà mạng phối hợp đồng bộ dữ liệu với cơ sở dữ liệu quốc gia, nhiều người dân từng phản ánh phải kê khai lại thông tin, gây phiền hà.
 |
| Các nhà mạng viễn thông hỗ trợ người dân chuẩn hóa thuê bao. Ảnh: Viettel. |
Dù vậy, đến nay, trong khoảng 112 triệu thuê bao, đã có khoảng 102 triệu thuê bao được đồng bộ và khai báo định danh, theo số liệu Bộ trưởng dẫn tại phiên chất vấn.
Ông cũng cho biết, theo thông tin từ cơ quan có thẩm quyền, số cuộc gọi lừa đảo đã giảm hơn 60%, trong khi tình trạng tin nhắn rác cũng giảm.
Theo Bộ trưởng, việc chuẩn hóa thông tin thuê bao là một trong những kết quả của quá trình chuyển đổi số, dù giai đoạn đầu triển khai còn phát sinh bất tiện cho người dân.
Chuyển đổi số cũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết 57-NQ/TW, cùng với phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm 50 quốc gia dẫn đầu thế giới về chỉ số phát triển Chính phủ điện tử.
Những câu hỏi chúng ta phải đối mặt trong thế giới AI
Chúng ta có rất nhiều câu hỏi về thế giới AI, mà đó đều là những nghi hoặc không dễ có ngay đáp án.
Cuốn sách Thời đại AI - Và tương lai loài người chúng ta trình bày cách AI làm thay đổi mối quan hệ của chúng ta với tri thức, chính trị và xã hội. Mục tiêu tối thượng của cuốn sách này là giải thích về AI và cung cấp cho độc giả những câu hỏi mà chúng ta sẽ phải đối mặt trong những năm tới lẫn bộ công cụ để bắt đầu trả lời chúng.
