Tại Hội nghị Giao ban báo chí Trung ương ngày 15/9, Bộ GD&ĐT báo cáo tình hình cung ứng SGK phục vụ năm học 2026-2027, đồng thời thông tin về những hạn chế dẫn đến tình trạng thiếu sách tại một số địa phương.
Theo Bộ GD&ĐT, năm học 2026-2027 là năm đầu tiên cả nước sử dụng thống nhất một bộ SGK theo yêu cầu tại Nghị quyết 71-NQ/TW. Chủ trương mới được triển khai trên phạm vi rộng, trong khi cùng thời điểm, nhiều địa phương thực hiện chính sách hỗ trợ, cấp SGK cho học sinh. Cùng với đó, việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường, lớp cũng làm thay đổi quy mô, cơ cấu học sinh.
Những yếu tố này khiến nhu cầu SGK tại một số địa phương biến động lớn trong thời gian ngắn, khác với kế hoạch ban đầu. Trong khi đó, quá trình sản xuất, in ấn và cung ứng SGK cần thời gian chuẩn bị, dẫn đến áp lực lớn đối với toàn bộ chuỗi cung ứng.
Gần 4 triệu cuốn SGK cần được in bổ sung
Ngay từ cuối năm 2025, Bộ GD&ĐT đã triển khai các nhiệm vụ liên quan. Cụ thể, ngày 26/12/2025, bộ ban hành Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT về việc sử dụng bộ SGK “Kết nối tri thức với cuộc sống” thống nhất trên toàn quốc từ năm học 2026-2027.
Sau đó, ngày 8/1/2026, Bộ yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo rà soát nhu cầu SGK theo từng lớp, từng môn học; tổng hợp nhu cầu trên địa bàn và phối hợp với các đơn vị xuất bản, phát hành để bảo đảm sách được cung ứng đầy đủ, kịp thời.
Đối với NXB Giáo dục Việt Nam, Bộ GD&ĐT yêu cầu tổ chức đồng bộ phương án in, phát hành và cung ứng SGK trước khai giảng. Cùng với đó, NXB chủ động phối hợp với các đầu mối phát hành tại địa phương, xây dựng phương án điều chuyển sách giữa các vùng, miền và có phương án dự phòng khi phát sinh nhu cầu.
Đến tháng 2/2026, bộ tiếp tục yêu cầu các Sở GD&ĐT tăng cường quản lý việc thực hiện bộ SGK thống nhất, chỉ đạo các trường rà soát nhu cầu theo từng lớp, từng môn học và phối hợp với đơn vị xuất bản, phát hành để bảo đảm nguồn sách.
Bộ GD&ĐT cho biết việc chuẩn bị và chỉ đạo cung ứng SGK đã được triển khai từ sớm với mục tiêu bảo đảm sách đến các địa phương trước ngày 15/8/2026.
Tuy nhiên, từ giữa tháng 8, thông tin về tình trạng thiếu SGK cục bộ bắt đầu xuất hiện tại một số địa phương. Vào ngày 21/8, Bộ GD&ĐT đã có công văn yêu cầu các Sở GD&ĐT và NXB Giáo dục Việt Nam bảo đảm cung ứng SGK phục vụ năm học mới.
Theo số liệu tổng hợp của NXB Giáo dục Việt Nam, đến hết ngày 14/9, tổng nhu cầu SGK được cập nhật là 245,94 triệu bản. Kế hoạch in là 228,9 triệu bản và khoảng 236,6 triệu bản đã được cung ứng đến các địa phương.
Đáng chú ý, tại cuộc họp trực tuyến với Sở GD&ĐT của 34 tỉnh, thành phố chiều 14/9, Bộ GD&ĐT tiếp tục rà soát tình hình thiếu sách. Kết quả tổng hợp, xác nhận đến 18h cùng ngày, các địa phương còn thiếu 3.916.370 cuốn SGK, tương đương khoảng 1,5% tổng nhu cầu.
Trên cơ sở số liệu các địa phương xác nhận, Bộ GD&ĐT chỉ đạo NXB Giáo dục Việt Nam tiếp tục điều chuyển và cung ứng bổ sung ngay trong ngày 15/9.
Các trường hợp được ưu tiên gồm học sinh chưa có sách hoặc còn thiếu nhiều đầu sách, đặc biệt là học sinh tại trường nội trú ở khu vực biên giới, vùng sâu, vùng xa, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và học sinh thuộc diện được hỗ trợ, cấp hoặc cho mượn SGK.
 |
Phụ huynh xếp hàng mua SGK tại TP.HCM vào ngày 24/8. Ảnh: Duy Hiệu. |
Bộ GD&ĐT nhận trách nhiệm
Lý giải tình trạng thiếu SGK, Bộ GD&ĐT cho rằng năm học 2026-2027 có nhiều yếu tố mới tác động đồng thời. Đây là năm đầu tiên cả nước sử dụng một bộ SGK thống nhất; một số địa phương triển khai chính sách hỗ trợ, cấp SGK cho học sinh; việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại mạng lưới trường lớp cũng làm thay đổi quy mô, cơ cấu học sinh.
Trong khi đó, thời gian từ khi nhu cầu được xác định đầy đủ đến thời điểm phải đáp ứng rất ngắn. Nhu cầu sách phát sinh và biến động trong thời gian ngắn, còn quá trình sản xuất, in ấn và cung ứng cần thời gian chuẩn bị.
Bên cạnh các nguyên nhân khách quan, Bộ GD&ĐT cũng thẳng thắn nhận trách nhiệm đối với những hạn chế trong công tác dự báo và điều phối.
Bộ nêu rằng công tác dự báo, tổng hợp và phân tích nhu cầu SGK trong điều kiện mới chưa theo kịp thực tế. Việc đánh giá năng lực tổ chức sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của NXB Giáo dục Việt Nam chưa đầy đủ. Một số giải pháp khắc phục hạn chế trong tổ chức cung ứng, điều phối nguồn sách của nhà xuất bản cũng chưa đủ nhanh và linh hoạt.
Ở phía địa phương, công tác đăng ký, dự báo và phối hợp cung ứng tại một số nơi chưa thật sự chủ động. Việc cập nhật nhu cầu phát sinh, nhất là sau những thay đổi về tổ chức trường lớp, chính sách hỗ trợ SGK và nhu cầu mua thêm của học sinh, phụ huynh, chưa kịp thời.
Bộ GD&ĐT xác định trách nhiệm để xảy ra tình trạng thiếu SGK cục bộ thuộc về bộ, NXB Giáo dục Việt Nam và các địa phương. Với trách nhiệm quản lý nhà nước, bộ nhìn nhận đây là tồn tại, hạn chế cần nghiêm túc chấn chỉnh và khắc phục, không để lặp lại trong những năm học tiếp theo.
Trước mắt, ngành giáo dục tập trung xử lý số sách còn thiếu đã được xác nhận. NXB Giáo dục Việt Nam được yêu cầu điều chuyển sách giữa các địa bàn, tiếp tục in và cung ứng bổ sung theo nhu cầu thực tế, ưu tiên các địa phương, cơ sở giáo dục và học sinh đang thiếu sách.
Trong thời gian chờ sách in, các trường có thể khai thác SGK điện tử được cung cấp miễn phí, đồng thời sử dụng sách tại thư viện và sách cũ còn đủ điều kiện sử dụng để hạn chế ảnh hưởng đến việc học tập của học sinh.
Về lâu dài, Bộ GD&ĐT cho biết sẽ rà soát năng lực sản xuất, quản trị và mạng lưới cung ứng của NXB Giáo dục Việt Nam, khắc phục các điểm nghẽn, tăng cường khả năng điều phối và xây dựng cơ chế phản ứng nhanh khi nhu cầu thay đổi.
Một trong những định hướng được Bộ GD&ĐT đặt ra là hoàn thiện cơ chế quản lý SGK theo hướng xác định đây là sản phẩm, dịch vụ công, mặt hàng thiết yếu đặc thù. Chuỗi cung ứng SGK sẽ được quản trị dựa trên dữ liệu thống nhất, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, địa phương và doanh nghiệp.
Bộ cũng hướng tới xây dựng cơ chế dự phòng và điều phối linh hoạt, qua đó bảo đảm việc cung ứng SGK chủ động, ổn định ngay từ đầu mỗi năm học.
Song song với việc xử lý tình trạng thiếu sách, Bộ GD&ĐT cho biết bộ đang dự thảo kế hoạch rà soát, điều chỉnh chương trình giáo dục phổ thông và SGK theo hướng giảm tính hàn lâm, tăng thực hành, trải nghiệm, tăng cường giáo dục toàn diện và cập nhật những yêu cầu mới.
Những nội dung, ngữ liệu trong SGK được dư luận phản ánh là chưa phù hợp sẽ tiếp tục được các cơ quan chuyên môn rà soát. Bộ khẳng định việc xem xét điều chỉnh phải dựa trên cơ sở khoa học, chuyên môn, quy định pháp luật và yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm tính chuẩn mực, giáo dục, kế thừa và ổn định.
Đối với những nội dung được xác định là chưa phù hợp sau rà soát, bộ sẽ chỉ đạo nghiên cứu và xử lý theo đúng quy trình, thẩm quyền. Việc rà soát, điều chỉnh được thực hiện tổng thể, có lộ trình nhằm bảo đảm chất lượng giáo dục, tránh gây gián đoạn hoặc xáo trộn không cần thiết đối với hoạt động dạy và học.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
