Bìa sách ‘Thiên Long Bát Bộ’ gây tranh luận, chuyên gia nói gì?

Ngày 6/11, Công ty văn hóa Đông A công bố hình ảnh bìa sách Thiên Long Bát Bộ trên trang mạng xã hội chính thức. Thông tin gây tranh luận trong cộng đồng độc giả và giới sưu tầm sách.

Tranh luận về bìa sách

Đông A công bố hình ảnh bộ bìa mềm ấn bản phổ thông cho tác phẩm Thiên Long Bát Bộ của cố nhà văn Kim Dung, thu hút sự quan tâm của cộng đồng độc giả. Tuy nhiên, lối thể hiện mới nhanh chóng nhận về nhiều luồng ý kiến trái chiều từ cộng đồng người đọc.

Điểm nhấn của thiết kế nằm ở ý tưởng ghép 5 tập sách lại với nhau để tạo thành bốn chữ Hán Thiên - Long - Bát - Bộ hoàn chỉnh. Ý tưởng này vấp phải phản ứng khi độc giả cho rằng việc chia lẻ khiến những nét chữ Hán trên từng tập riêng biệt bị cắt đôi nét, gây sai nghĩa và thiếu thẩm mỹ.

Có ý kiến cho rằng thực tế rất ít độc giả xếp sách nằm ngang để ghép chữ. Bên cạnh đó, phông chữ Quốc ngữ cùng các chi tiết minh họa nhân vật bị mờ nhạt, làm giảm trải nghiệm nhìn của người đọc.

Bìa mới của sách Thiên Long Bát Bộ có thể xếp ngang lẫn dọc để cho ra 4 chữ thư pháp. Ảnh: Đông A/Facebook.

Trước những phản ứng từ phía công chúng, ông Trần Đại Thắng, Giám đốc Đông A, khẳng định đơn vị tôn trọng ý kiến từ độc giả lẫn sự sáng tạo của họa sĩ thiết kế.

"Trong công việc sáng tạo, việc xuất hiện tranh cãi là điều bình thường. Tiêu chuẩn hàng đầu mà chúng tôi hướng đến vẫn là giá trị nghệ thuật, và cá nhân tôi đánh giá đây là một tác phẩm tốt, vượt qua những ngưỡng tiêu chuẩn bình thường", ông Trần Đại Thắng chia sẻ.

Theo ông, thiết kế bìa sách phụ thuộc vào cảm nhận và góc nhìn riêng của từng người đọc. Ông Thắng, vốn là một họa sĩ thiết kế bìa sách, cho rằng đã làm nghệ thuật thì phải dũng cảm tìm tòi và liên tục phá vỡ các giới hạn cố hữu thay vì đi theo lối cũ nhạt nhòa.

Chuyên gia thư pháp nói gì?

Bên cạnh việc chia cắt ký tự ra các tập, một số độc giả chê phần thư pháp chữ Hán Thiên - Long - Bát - Bộ viết không đẹp.

Trước luồng ý kiến này, nhà nghiên cứu Nguyễn Sử, tác giả cuốn Lịch sử thư pháp Việt Nam, có đánh giá về mặt thư pháp.

"Tôi cho rằng bộ bìa có khả năng gây chú ý nhưng chất lượng thư pháp và cách tổ chức thiết kế chưa tương xứng với mức độ nổi bật mà phần chữ đang được trao", nhà nghiên cứu Nguyễn Sử nói.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Sử phân tích việc đánh giá một tác phẩm thư pháp cần dựa trên bốn tiêu chí cốt lõi gồm bút pháp, kết cấu, chương pháp và thần thái. Các yếu tố này luôn gắn kết chặt chẽ với nhau để tạo nên giá trị biểu đạt của chữ viết.

Tiêu chí đầu tiên là bút pháp, tức chất lượng đường nét và kỹ thuật vận bút. Người xem chuyên nghiệp sẽ quan sát sự chuyển hướng, dừng nét, lực nhấn ấn cũng như độ linh hoạt của nét chữ để xác định nét vẽ có sức căng và được kiểm soát hay không.

Yếu tố thứ hai là kết cấu, tức mối quan hệ giữa các nét chữ và khoảng trống bên trong. Chữ viết có thể nghiêng hoặc co giãn linh hoạt nhưng sự biến đổi đó phải tạo ra tỷ lệ hài hòa và thuyết phục về thị giác.

Ở tiêu chí chương pháp và thần thái, tác giả cần tổ chức toàn bộ bố cục từ khoảng trống đến nhịp điệu mảng khối. Thần thái phóng khoáng hay trầm tĩnh của bức thư pháp phải hiện diện tự nhiên qua đường nét chứ không thể nhận xét chung chung.

Đối chiếu bốn tiêu chí trên vào bộ bìa Thiên Long Bát Bộ, nhà nghiên cứu Nguyễn Sử đánh giá các khối chữ Hán lớn tạo sự chú ý nhanh nhưng kết cấu nhiều chỗ còn gượng, mảng đen thiếu sự chắc chắn tương xứng.

Về mặt chương pháp thiết kế, việc trải chữ qua năm tập khiến từng bìa riêng lẻ chỉ mang những phần chữ bị cắt rời. Khối chữ Hán quá nặng đã lấn át hình minh họa nhân vật và làm mờ nhạt tên sách tiếng Việt.

Nhà nghiên cứu nhấn mạnh đây là nhận xét dành riêng cho thiết kế cụ thể này. Để đánh giá toàn diện năng lực của người thể hiện, giới chuyên môn cần quan sát thêm nhiều tác phẩm khác của tác giả.

Trước đó, Đông A thông báo ký kết hợp đồng bản quyền xuất bản toàn bộ 15 tác phẩm tiểu thuyết võ hiệp của nhà văn Kim Dung (sáng tác từ năm 1955 đến 1972) tại Việt Nam với đơn vị nắm giữ bản quyền là Ming Ho Publications Corporation Limited.

Trong đợt phát hành đầu tiên, Đông A dự kiến lần lượt giới thiệu 5 bộ tiểu thuyết gồm Anh hùng xạ điêu, Thần điêu hiệp lữ, Ỷ thiên đồ long ký, Thiên long bát bộ và Tiếu ngạo giang hồ. Toàn bộ ấn phẩm đều sử dụng bản nhuận sắc do chính tác giả Kim Dung chỉnh sửa và hoàn thiện lúc sinh thời (vào các năm 2003, 2005 và 2006), được đầu tư chỉn chu về biên tập, thiết kế và in ấn theo 3 định dạng gồm bản phổ thông cùng hai ấn bản giới hạn gia công cao cấp dành cho giới sưu tầm.