Bẫy giải trí trên điện thoại và cái giá của những giờ nghỉ giả tạo

Sau một ngày dài, điện thoại thường là nơi chúng ta tìm đến để thư giãn. Nhưng từ vài phút xem video, lướt mạng đến hàng giờ trôi qua, không ít người nhận ra mình vẫn mệt mỏi dù đã tạm gác mọi công việc. Cơ thể được nghỉ, nhưng tâm trí vẫn liên tục bị cuốn vào những dòng thông tin bất tận.

Các nền tảng số liên tục cung cấp nội dung mới, khiến người dùng khó dừng lại. Ảnh minh hoạ: Magnific.

Nghịch lý nằm ở chỗ, chúng ta tìm đến giải trí để thoát khỏi mệt mỏi, nhưng không phải hình thức giải trí nào cũng giúp bản thân phục hồi. Bởi tạm quên đi áp lực không đồng nghĩa với việc đã thực sự nghỉ ngơi.

Khi giải trí trở thành một hình thức tiêu hao năng lượng

Chúng ta vốn chỉ định xem vài phút, nhưng luôn có một nội dung mới xuất hiện trước khi kịp dừng lại. Những video ngắn, những dòng nội dung cuộn vô hạn kết hợp thuật toán đề xuất từ các nền tảng khiến việc sử dụng điện thoại dễ kéo dài hơn dự định.

Hệ quả không chỉ là thời gian nghỉ ngơi bị thu hẹp mà còn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Một phân tích tổng hợp đăng trên Journal of Affective Disorders năm 2024, dựa trên dữ liệu từ hơn 1,16 triệu người trẻ, cũng cho thấy việc sử dụng mạng xã hội có vấn đề liên quan đến những khó khăn về giấc ngủ và sức khỏe tinh thần.

việc sử dụng mạng xã hội có vấn đề liên quan đến những khó khăn về giấc ngủ và sức khỏe tinh thần. Ảnh minh hoạ: Magnific.

Điều này cho thấy cái giá của những giờ lướt điện thoại không chỉ nằm ở thời gian bị lấy đi, mà còn ở khả năng phục hồi mà chúng ta có thể đang đánh mất.

Nghỉ ngơi không đơn giản là ngừng làm việc

Không phải cứ rời khỏi bàn làm việc, đặt điện thoại xuống hay nằm dài trên ghế là chúng ta đã thực sự nghỉ ngơi. Cơ thể có thể ngừng hoạt động, nhưng tâm trí vẫn tiếp tục căng thẳng, lo lắng hoặc bị cuốn vào những dòng thông tin. Điều đó cho thấy nghỉ ngơi không chỉ là tạm dừng công việc, mà còn là quá trình giúp chúng ta phục hồi sau những áp lực đã trải qua.

Trong cuốn sách Sức mạnh của nghỉ ngơi, tác giả Ximena Vengoechea đưa ra một góc nhìn đáng suy ngẫm: nghỉ ngơi không phải phần thưởng chỉ dành cho chúng ta sau khi hoàn thành mọi trách nhiệm, mà là nhu cầu cần được chủ động dành chỗ trong cuộc sống. Bởi nếu cứ chờ đến khi mọi việc kết thúc mới cho phép bản thân nghỉ ngơi, khoảng thời gian ấy có thể sẽ luôn bị trì hoãn.

Sách Sức mạnh của nghỉ ngơi, tác giả Ximena Vengoechea. Ảnh: Huỳnh Quỳnh.

Tác giả cũng gợi mở rằng không có một công thức nghỉ ngơi phù hợp với tất cả mọi người hay mọi trạng thái mệt mỏi. Sau nhiều giờ ngồi trước màn hình, cơ thể có thể cần vận động thay vì tiếp tục nằm một chỗ. Khi đầu óc quá tải vì thông tin, điều cần thiết có thể là một khoảng thời gian không tiếp nhận thêm bất cứ nội dung nào.

Góc nhìn này cũng giúp chúng ta nhìn lại thói quen tìm đến điện thoại mỗi khi mệt mỏi. Thay vì mặc định lướt mạng là cách thư giãn, có lẽ nên tự hỏi liệu mình đang cần giải trí hay thực sự cần phục hồi. Đôi khi, điều giúp chúng ta cảm thấy dễ chịu hơn không phải là thêm một video thú vị, mà là một khoảng nghỉ đủ yên tĩnh để cơ thể và tâm trí được tái tạo năng lượng.