Ba gương mặt Việt tại hai giải sách thiếu nhi lớn nhất thế giới

Ngày 25/10, Chi hội Việt Nam thuộc Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên công bố thông tin đề cử tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương và họa sĩ Tạ Huy Long làm ứng viên Việt Nam cho Giải thưởng Hans Christian Andersen 2028.

Trước đó, ngày 14/10, Văn phòng Giải thưởng Tưởng niệm Astrid Lindgren công bố danh sách 277 ứng viên từ 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Trong đó, đại diện Việt Nam là tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương và họa sĩ minh họa Huỳnh Kim Liên.

Giải thưởng Hans Christian Andersen (Andersen) do Hội đồng Quốc tế về Sách dành cho Thanh thiếu niên (IBBY) thành lập năm 1953 và được ví như "Giải Nobel của văn học thiếu nhi". Đây là giải thưởng trao 2 năm một lần nhằm tôn vinh cống hiến trọn đời của các tác giả và họa sĩ minh họa xuất sắc trong lĩnh vực sách thiếu nhi.

Song hành cùng HCAA, Giải thưởng Tưởng niệm Astrid Lindgren (ALMA) do Chính phủ Thụy Điển thành lập năm 2002 là giải thưởng văn học thiếu nhi được trao hàng năm cho các cá nhân và tổ chức có đóng góp vượt trội cho văn học thanh thiếu niên. Nếu HCAA là giải "Nobel của văn học thiếu nhi", ALMA được giới xuất bản quốc tế ví như giải "Oscar của văn học thiếu nhi".

Đưa vấn đề xã hội vào sách thiếu nhi
Tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương, Đề cử ALMA, Andersen

Tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương được đề cử ở giải ALMA lẫn Andersen. Ảnh: FBNV.

Tác giả Nguyễn Hữu Quỳnh Hương (bút danh Hũ) là nhà sáng lập thương hiệu sách tranh Slowbooks và cộng đồng sáng tác Slow Circle. Cô được biết đến như một tác giả và người thúc đẩy văn hóa đọc nổi bật trong lĩnh vực sách thiếu nhi Việt Nam đương đại.

Trong sự nghiệp sáng tác, Quỳnh Hương sở hữu loạt tác phẩm gặt hái nhiều thành công. Tác phẩm đầu tay của cô - bộ sách tranh 6 tập Hít hà mùi đất nước - đạt Giải B Giải thưởng Sách Quốc gia năm 2023. Tác phẩm Dạo bước với Thời Gian được Thư viện Thanh thiếu niên Quốc tế tại Munich (Đức) lựa chọn vào danh mục The White Ravens 2025.

Bên cạnh đó, tác phẩm Chạy mưa chạy nắng khai thác góc nhìn biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long hay Thư gửi Thần Chết chủ động mở ra cuộc đối thoại về nỗi đau mất mát. Tác phẩm Ông buồn rầu ở Làng Chầm Chậm lại lồng ghép khéo léo cảm hứng từ tranh dân gian Đông Hồ để diễn giải thế giới cảm xúc của trẻ nhỏ.

Phong cách của cô nổi bật với việc đưa các vấn đề xã hội đương đại của Việt Nam như môi trường, di cư, sức khỏe tinh thần vào sách tranh. Nguyễn Hữu Quỳnh Hương sử dụng ngôn ngữ giàu chất thơ, hình ảnh biểu tượng kết hợp chất liệu văn hóa bản địa. Thay vì giáo dục trực tiếp, tác giả nhấn mạnh quan điểm tôn trọng trẻ em như những độc giả có đời sống nội tâm sâu sắc.

Theo VBBY, với những đóng góp nổi bật, cô được đề cử Giải Andersen 2028 ở hạng mục Viết và Giải ALMA 2027. Hiện tại, Quỳnh Hương sống tại TP.HCM và liên tục tham gia các hội sách, lễ hội văn học quốc tế.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews về quan điểm khi sáng tác, tác giả cho biết: "Trẻ em có quyền được tiếp cận với sự đa dạng của đời sống thông qua sách thiếu nhi. Tôi xem sách như một cây cầu để các em kết nối với thế giới. Văn học thiếu nhi không nhất thiết phải giáo huấn trực tiếp mà có thể thông qua sự thư giãn, chơi đùa và lắng nghe để trẻ tự chiêm nghiệm".

---

Bản sắc văn hóa Việt Nam qua từng nét vẽ
Họa sĩ Tạ Huy Long, Đề cử giải Andersen

Họa sĩ Tạ Huy Long được VBBY đề cử giải thưởng Andersen ở hạng mục họa sĩ minh họa. Ảnh: VBBY.

Họa sĩ Tạ Huy Long sinh năm 1974, tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Công nghiệp Hà Nội năm 1998. Anh là một trong những tên tuổi hàng đầu của nghệ thuật minh họa sách thiếu nhi Việt Nam. Anh gắn bó lâu năm với Nhà xuất bản Kim Đồng và kiên trì sáng tạo tại xưởng vẽ cá nhân ở Hà Nội.

Tên tuổi Tạ Huy Long gắn liền với nhiều tác phẩm tiêu biểu như Lĩnh Nam chích quái, Dế Mèn phiêu lưu ký, Lược sử nước Việt bằng tranh, Cửa sổ, Lá cờ thêu sáu chữ vàng và Ngày xưa có một con nghê. Đặc biệt, dự án Yersin - Khúc hát Cá Ông ra mắt năm 2025 đánh dấu mốc lớn khi anh tự soạn lời và vẽ hơn 200 bức tranh.

Phong cách minh họa của Tạ Huy Long ghi dấu ấn với sự kết hợp giữa khả năng nghiên cứu chất liệu văn hóa truyền thống với tư duy tạo hình hiện đại. Anh không chỉ minh họa lại nội dung câu chữ mà còn xây dựng một thế giới nghệ thuật riêng. Màu sắc, đường nét và không khí hình ảnh trong tranh cùng tham gia kể chuyện. Trong các tác phẩm của anh, lịch sử, văn hóa dân tộc được thể hiện một cách sống động, phù hợp thẩm mỹ hiện đại

Với sự nghiệp sáng tác bền bỉ, Tạ Huy Long nhận Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn năm 2026. Anh cũng được VBBY lựa chọn làm đại diện Việt Nam tranh Giải Andersen 2028 ở hạng mục Họa sĩ minh họa.

---

---

---

Hội họa như một nhịp cầu văn hóa
Họa sĩ Huỳnh Kim Liên, Đề cử giải ALMA

Huỳnh Kim Liên được đề cử giải ALMA trong hạng mục họa sĩ minh họa. Ảnh: kimlienhuynh.com.

Họa sĩ Huỳnh Kim Liên là gương mặt nổi bật của dòng sách tranh thiếu nhi Việt Nam, hoạt động sáng tác chuyên nghiệp tại TP.HCM từ năm 2015. Cô hiện được đại diện trên phạm vi toàn cầu bởi Good Illustration Agency (Anh) và hợp tác với nhiều nhà xuất bản quốc tế lớn như Penguin Random House, Scholastic hay HarperCollins.

Gia tài tác phẩm của Huỳnh Kim Liên sở hữu nhiều tựa sách gây tiếng vang lớn như The First Journey (Hành trình đầu tiên - 2016), My First Day (2020 - Tạm dịch: Ngày đầu tiên của tôi), The Floating Field (2021 - Tạm dịch: Sân bóng lênh đênh), Where Is the Buddha? (2021 - Tạm dịch: Đức Phật đâu rồi?), The Fawn Who Chased the Sun (2022 - Tạm dịch: Hươu nhỏ đuổi theo mặt trời), Hundred Years of Happiness (2022 - Tạm dịch: Trăm năm hạnh phúc) và My Grandfather's Song (2023 - Tạm dịch: Khúc hát của ông).

Huỳnh Kim Liên chinh phục độc giả nhờ nét vẽ tươi sáng, tràn đầy cảm xúc. Cô đặc biệt yêu thích thể hiện hình ảnh trẻ em, phụ nữ, ẩm thực và thiên nhiên Việt Nam. Bằng việc kết hợp hài hòa chất liệu văn hóa bản địa với tiêu chuẩn mỹ thuật quốc tế, Kim Liên đã đưa hình ảnh đất nước vào từng trang sách.

Sự nghiệp của cô ghi dấu ấn với hàng loạt giải thưởng quốc tế như Winner tại Scholastic Picture Book Award 2015, Singapore Book Award 2018 và Freeman Book Awards 2023. Năm 2026, cô cùng tác giả Quỳnh Hương trở thành hai đại diện Việt Nam được đề cử ALMA 2027.

Họa sĩ Huỳnh Kim Liên chia sẻ với Tri Thức - Znews: "Ở Việt Nam có rất nhiều họa sĩ giỏi. Việc tác phẩm của tôi được xuất bản ở nước ngoài có lẽ do tôi làm quen với quy trình làm việc quốc tế sớm hơn một chút. Tôi luôn nỗ lực đưa các chất liệu văn hóa Việt Nam vào trang sách vì đó chính là giá trị riêng biệt thu hút độc giả toàn cầu".

Theo cô, các thị trường quốc tế vốn đã có truyền thống lâu đời và quy trình phát triển sách tranh rất chuyên nghiệp. Ở Việt Nam, dòng sách tranh nội địa chỉ mới thực sự định hình trong những năm gần đây. Họa sĩ tin rằng trong vòng 5 năm tới, hệ sinh thái sách tranh trong nước sẽ còn tiến xa hơn nữa.