Hộp Thời Gian 44 của nghệ sĩ Andy Warhol. Ảnh: revolverwarholgallery.

Hộp Thời Gian

Năm 1974, Warhol bắt đầu làm những chiếc Hộp Thời Gian. Ông kể rằng ý tưởng này đến với ông trong lúc dọn nhà, khi chất đồ đạc vào hộp các tông. Sau đó ông mua thêm nhiều hộp và bắt đầu đóng gói phân loại những thứ linh tinh của mình. Ở Văn Phòng luôn có vài cái hộp sẵn như vậy.

Mỗi hộp chứa khoảng 200 món đồ, trong đó có vài thứ kỳ quái - một cuốn nhật ký của John Lennon, những bộ tóc giả bóng nhẫy của Warhol (theo một chuyên viên lưu trữ, chúng giống những con vật chết vì xe cán), một cái chân xác ướp 2.000 tuổi, thậm chí có cả một miếng pizza ăn dở.

Khi hộp đầy, nó được dán lại bằng băng keo, ghi ngày tháng và cất kho. Từ 1974 đến 1987, Warhol đã làm 612 cái hộp như vậy, nay được lưu trữ tại Bảo tàng Andy Warhol ở Pittsburgh.

Warhol cho rằng Hộp Thời Gian là những tác phẩm nghệ thuật, và dự định bán chúng trong một phòng trưng bày. Trong kho lưu trữ của bảo tàng, những chiếc hộp được xếp dọc trên hàng kệ công nghiệp bằng kim loại, thể hiện một nét thẩm mỹ theo chủ nghĩa tối giản khốc liệt.

Bên trong những chiếc hộp đơn điệu này là nội tâm của một con người hết sức phức tạp. Chúng hé mở một Warhol loạn thần: trong một hộp, có nhiều lọ rỗng từng đựng thuốc echinacea và valium, một chai thuốc trị mụn và một cái nhiệt kế.

Hộp số 44 hé lộ bộ óc truyền thông của Warhol. Trong này có những thước phim, những bài báo có dòng tít bi kịch (chất liệu cho series “Cái chết và thảm họa”), giấy mời tham dự triển lãm (trong đó có một buổi ra mắt lớn của Dubuffet), ảnh thời trang, và một số tác phẩm quảng cáo của ông. Có nhiều câu chuyện (chủ yếu là loại kể bên lửa trại) và thư từ để đọc, nhiều hình ảnh và phong cách thời trang đặc trưng, phản ánh thời đại của chúng.

Nhìn những thứ linh tinh đa dạng trong một hộp đủ để ta thấy quy mô của cả bộ sưu tập kỷ vật này. Tuy giới nghiên cứu lịch sử nghệ thuật đã sàng lọc qua nhiều hộp, nhiều chiếc vẫn còn niêm kín hơn 25 năm sau ngày Warhol qua đời.

Các nhà tâm lý trị liệu cho rằng hành vi ám ảnh sưu tầm là một dạng tự chữa lành, một thôi thúc mang tính xoa dịu, giúp chống lại cảm giác bất lực, bị bỏ rơi và cô lập. Warhol có một nỗi bất an sâu thẳm. Sợ rằng mình bị quên lãng, ông trở thành người nghiện sưu tầm, cố vớt vát những mảnh vụn thường ngày của cuộc đời mình.

Năm 1890, nhà tâm lý học William James đưa ra quan điểm rằng có nhiều dạng người sưu tầm. Warhol thuộc dạng nào? Ở Lexington Avenue, ông là người sưu tầm tích trữ. Thú vị thay, những chiếc Hộp Thời Gian cho thấy biến chuyển về gu sưu tầm của Warhol.

Có lẽ việc bị bắn, hoặc cái chết của người mẹ vào năm 1972, đã thay đổi mối quan tâm của ông. Hoặc giả là vì Warhol thích cách bài trí gọn gàng mà bạn trai ông đã làm với ngôi nhà mới và Văn Phòng. Và ông đã trở thành dạng người sưu tầm phân loại. Những hộp các tông giống hệt nhau, có đề ngày tháng tạo nên một ảo giác về trật tự. Tuy nhiên, đây chỉ là cái bề mặt che đậy đống kỷ niệm hỗn độn không phân loại bên trong.