Không ít người nhầm lẫn giữa cảm giác thương và yêu một người. Cả hai đều gắn với sự quan tâm, yêu mến sâu sắc, nhưng sự khác biệt giữa chúng rất quan trọng. Bạn có thể thương nhiều người, còn khi yêu ai đó, tình cảm bạn dành cho họ thường lãng mạn và gần gũi hơn.

Đó cũng là lý do một câu nói chia tay quen thuộc thường là: "Anh/em thương em/anh, nhưng không còn yêu nữa".

Nếu đang băn khoăn về tình cảm dành cho người bạn đời, Steven Buchwald, bác sĩ tại phòng khám tâm lý tư nhân Manhattan Mental Health Counseling (Mỹ), chỉ ra có 4 dấu hiệu đáng chú ý.

Tình cảm giống tình thân hoặc tình bạn hơn tình yêu

Không có mối quan hệ nào duy trì trạng thái lãng mạn mãnh liệt trong mọi thời điểm. Tuy vậy, một mối quan hệ tình cảm vẫn cần tồn tại mức độ lãng mạn nhất định.

Theo bác sĩ Buchwald, việc không còn cảm giác bồi hồi, xao xuyến không phải là dấu hiệu cảnh báo. Sự say mê ban đầu vốn không được thiết kế để duy trì ở cường độ cao mãi mãi. Điều cần quan tâm là cảm xúc ấy đã chuyển thành một sự gắn bó lãng mạn sâu sắc, ổn định hơn hay người kia đã không còn là người yêu trong mắt bạn nữa.

Ông Buchwald cũng lưu ý rằng sự gần gũi thể xác không phải thước đo duy nhất của tình yêu và một mối quan hệ lành mạnh không nhất thiết xoay quanh chuyện chăn gối. Theo chuyên gia, chúng ta nên quan sát và cảm nhận liệu mình còn muốn gần gũi, đụng chạm đối phương dưới bất kỳ hình thức nào không, có thấy nhớ điều đó không, hay lại thấy nhẹ nhõm mỗi khi những cơ hội lãng mạn trôi qua.

Một mối quan hệ tình cảm không nhất thiết phải luôn mãnh liệt, nhưng vẫn cần tồn tại mức độ lãng mạn nhất định. Ảnh: Yelena Odintsova/Pexels.

Kết nối trở thành việc "phải làm"

Khi yêu một người, chúng ta thường tò mò về thế giới nội tâm của đối phương: họ đang nghĩ gì, cảm thấy thế nào, điều gì đang khiến họ vui hoặc buồn.

Nhưng khi tình yêu lãng mạn dần phai nhạt, việc tìm hiểu sâu hơn về suy nghĩ và cảm xúc của nửa kia có thể bắt đầu giống như một nhiệm vụ phải hoàn thành. Hệ quả là ta dần thôi nỗ lực vun đắp mối quan hệ.

"Sự thân mật trong tình yêu được nuôi dưỡng bằng việc tiếp tục khám phá bạn đời, thay vì xem họ đơn thuần là một phần cố định của đời sống hàng ngày”, bác sĩ Buchwald lưu ý.

Đây cũng là điểm có thể nhìn thấy trong cách John Gottman và Nan Silver tiếp cận hôn nhân trong cuốn 7 bí quyết giúp hôn nhân hạnh phúc . Thay vì chỉ nhìn vào những khoảnh khắc lớn như một cuộc cãi vã nghiêm trọng hay quyết định ly hôn, tác giả chú ý đến những tương tác rất nhỏ diễn ra liên tục trong đời sống của các cặp đôi.

Một người kể về chuyện xảy ra ở công sở, chỉ cho bạn đời xem một đoạn video, than thở về một ngày mệt mỏi hoặc đơn giản hỏi: "Hôm nay anh/em thế nào?" có thể là lời mời gọi kết nối rất nhỏ. Cách người kia phản hồi có thể tạo ra cảm giác được lắng nghe và đồng hành, hoặc ngược lại, khiến hai người ngày càng xa nhau.

Vì vậy, sự mất kết nối đôi khi không bắt đầu bằng một biến cố lớn. Nó có thể bắt đầu từ việc không còn muốn nghe những câu chuyện nhỏ của nhau.

7 bí quyết giúp hôn nhân hạnh phúc (The Seven Principles for Making Marriage Work)

John M Gottman, Nan Silver (NXB Phụ Nữ, 2013)

Cuốn sách nhấn mạnh vai trò của những tương tác nhỏ trong việc duy trì mối quan hệ lâu dài. Cãi nhau không đồng nghĩa với hết yêu. Điều đáng lo hơn là một người không còn muốn sửa chữa mối quan hệ, không muốn nói chuyện sau xung đột, không quan tâm vấn đề được giải quyết thế nào hoặc liên tục né tránh những cuộc trò chuyện nghiêm túc. Cùng với những bài tập và bảng câu hỏi đánh giá thiết thực, đây là cẩm nang cho những ai muốn mối quan hệ của mình đạt được kết quả tốt đẹp.

Khi một người không còn tò mò về ngày hôm nay của bạn đời, không muốn biết họ đang vui hay buồn, thường xuyên phớt lờ những chia sẻ nhỏ hoặc cảm thấy mọi cuộc trò chuyện đều là nghĩa vụ, vấn đề có thể không chỉ nằm ở việc hết yêu, mà còn ở sự suy giảm của kết nối cảm xúc.

Nói cách khác, việc vẫn muốn biết hôm nay đối phương nghĩ gì, đang trải qua điều gì, thay đổi ra sao và cần gì không chỉ là biểu hiện của sự quan tâm. Nó còn cho thấy chúng ta vẫn nhìn người bên cạnh như một cá thể có thế giới riêng, thay vì một người đã quá quen thuộc đến mức không còn muốn khám phá.

Tưởng tượng cuộc sống không có họ khiến bạn nhẹ nhõm

Ngay cả khi không còn yêu người bạn đời theo cách lãng mạn, ý nghĩ kết thúc mối quan hệ vẫn có thể mang đến đau buồn. Một mối quan hệ kéo dài thường gắn với ký ức, thói quen, kế hoạch chung và nhiều mối liên hệ khác.

Tuy nhiên, nếu bên cạnh nỗi buồn còn xuất hiện cảm giác nhẹ nhõm, đây là tín hiệu đáng để suy ngẫm.

Theo chuyên gia, cảm giác ấy rất dễ bị hiểu đơn giản rằng mối quan hệ đã trở thành một nghĩa vụ. Nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Điều quan trọng là xác định chính xác bạn đang muốn được giải thoát khỏi điều gì: Bạn đời? Sự phân chia công việc không cân bằng? Xung đột chưa được giải quyết? Áp lực tài chính? Không có thời gian dành cho bản thân?

Điểm này đặc biệt quan trọng khi nhìn tình yêu dưới góc độ nhu cầu gắn bó cảm xúc - chủ đề trung tâm trong Hold Me Tight (tạm dịch: Hãy ôm chặt lấy em) của nhà tâm lý học Sue Johnson.

Khi nghĩ đến việc chia tay, nỗi buồn còn xuất hiện cảm giác nhẹ nhõm là tín hiệu đáng để suy ngẫm. Ảnh: Zero Pamungkas/Pexels.

Theo Johnson, trong những mối quan hệ thân mật, con người không chỉ cần được yêu mà còn cần cảm nhận rằng người quan trọng với mình vẫn hiện diện, quan tâm và có thể đáp lại khi mình cần họ. Khi nhu cầu gắn bó này liên tục không được đáp ứng, hai người có thể rơi vào những vòng lặp tiêu cực: một người tìm kiếm sự gần gũi, người kia rút lui. Sự rút lui lại khiến người còn lại càng bất an và đòi hỏi nhiều hơn.

Khi vòng lặp ấy kéo dài, một người có thể bắt đầu cảm thấy muốn thoát khỏi mối quan hệ. Trong trường hợp đó, cảm giác nhẹ nhõm khi nghĩ đến chia tay có thể không đơn giản là bằng chứng cho thấy tình yêu đã biến mất. Nó cũng có thể phản ánh mong muốn thoát khỏi một kiểu tương tác gây tổn thương đã kéo dài quá lâu.

Vì thế, cảm giác nhẹ nhõm khi nghĩ đến chuyện chia tay chưa đủ để kết luận rằng tình yêu đã biến mất. Nó có thể là dấu hiệu cho thấy một hoặc nhiều vấn đề khác trong mối quan hệ đang tạo ra áp lực. Cần phân biệt giữa việc muốn rời khỏi một con người và mong muốn thoát khỏi một hoàn cảnh đang khiến mình kiệt sức.

Cảm thấy nghĩa vụ phải ở lại

Nếu lý do chính khiến bạn tiếp tục ở bên một người là cảm giác tội lỗi hoặc nghĩa vụ, có thể bạn không còn yêu họ. Bạn có thể vẫn thương và không muốn làm họ tổn thương, nhưng đó không phải lý do để gắn bó với một mối quan hệ không còn phù hợp với cả hai. Nhiều khi, lựa chọn nhân ái nhất là buông tay để họ tìm được người thực sự yêu mình.

Đôi khi, chính việc không muốn khiến người kia đau khổ lại khiến một người tiếp tục ở lại trong mối quan hệ mà họ không còn thực sự muốn duy trì. Nhưng kéo dài tình trạng này cũng có thể khiến cả hai mất đi cơ hội xây dựng một mối quan hệ phù hợp hơn.

"Quan tâm đến bạn đời là bằng chứng của sự đồng cảm, nhưng cảm giác tội lỗi không thể tạo ra tình yêu lãng mạn. Ở lại vô thời hạn vì thương hại có thể tưởng như vị tha, nhưng rốt cuộc nó có thể trở thành một điều không thành thật với chính mình và cả đối phương", ông Buchwald cho biết.

Bởi vậy, thay vì chỉ hỏi "Mình có còn yêu người ấy không?", một người đang hoài nghi về mối quan hệ có thể cần đặt ra những câu hỏi rộng hơn: Tôi còn muốn khám phá thế giới của người này không? Tôi có mong muốn gần gũi với họ không? Khi hình dung cuộc sống không có họ, tôi cảm thấy mất mát hay nhẹ nhõm? Và nếu loại bỏ cảm giác tội lỗi, tôi có còn muốn ở lại không?