Một thế hệ sinh viên Việt Nam đang chọn bước vào cộng đồng không phải với tâm thế “đi trải nghiệm”, mà bằng mong muốn để lại tác động thật sự, ý nghĩa và bền vững.

Từ những suất cơm tại Bệnh viện K3 Tân Triều, tấm bưu thiếp viết tay ở xóm chạy thận đến dự án giáo dục cho trẻ em vùng cao hay chương trình hackathon AI nhằm giải bài toán môi trường, tất cả đều thể hiện tinh thần theo đuổi lòng tốt một cách nghiêm túc và bền bỉ của sinh viên Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV).

Có một sự thật ít được nhắc đến, rằng làm thiện nguyện tử tế chưa bao giờ dễ dàng. Áp lực lớn nhất không nằm ở việc quyên góp được bao nhiêu, mà nằm trong câu hỏi “Liệu sự giúp đỡ của mình có thực sự đến đúng người, đúng chỗ và đủ lâu dài để tạo ra giá trị?”

Bởi vậy, điều khiến nhiều sinh viên của CLB Tình nguyện BUV nhớ mãi sau chuyến đi tới xóm chạy thận không phải con số hơn 1 tấn gạo hỗ trợ, mà là khoảnh khắc một bệnh nhân ngồi đọc chăm chú từng dòng chữ trên tấm thiệp viết tay của cả nhóm và mỉm cười nói: “Cảm ơn các con đã tới”.

Những khoảnh khắc nhỏ bé đó đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng các sinh viên BUV về tác động mà mỗi cá nhân thực sự mang đến cộng đồng. Giống như một lời nhắn nhủ: “Đây không chỉ là gạo, mà còn là lời hứa rằng chúng cháu sẽ còn quay lại.”

“Vật chất có thể giúp san sẻ khó khăn trong cuộc sống, nhưng điều chúng mình thật sự mong muốn mang đến còn là giá trị về mặt tinh thần”, Đỗ Hiền Diệp, Chủ tịch CLB Tình nguyện BUV, chia sẻ về 103 tấm bưu thiếp được trao tận tay từng bệnh nhân đang sống trong các căn phòng chỉ vài m2, ngày ngày vật lộn với lịch chạy thận và áp lực viện phí.

Một trong những điều tạo ra sự khác biệt ở những dự án cộng đồng tại BUV chính là cơ chế vận hành do sinh viên trực tiếp dẫn dắt. Nhà trường đóng vai trò điểm tựa, còn sinh viên là người cầm lái toàn bộ quá trình.

Nền tảng cho tư duy dẫn dắt và chủ động này đến từ chương trình Nâng cao Năng lực Cá nhân và Kỹ năng Xã hội (PSG) tại BUV. Trong đó, 1 trong 4 trụ cột chính là giúp sinh viên rèn luyện năng lực thấu cảm và trách nhiệm cộng đồng. Các bạn trẻ không bước vào hoạt động thiện nguyện với tâm thế “đi cho biết”, mà bằng tâm nguyện tạo ra tác động thực.

Hai chữ “tử tế” đã theo chân các bạn trẻ CLB Tình nguyện BUV đến Mái ấm Thánh Tâm thông qua dự án ấm áp mùa Tết - “Shared Heartbeats”. Điểm nhấn của dự án là hội chợ gây quỹ từ những chiếc phong bao lì xì của các em nhỏ.

Từ việc tìm kiếm, kết nối doanh nghiệp và nhà hảo tâm, lên kế hoạch truyền thông, tổ chức hội chợ đến điều phối hoạt động gây quỹ hàng chục triệu đồng, tất cả đều do chính các bạn sinh viên trực tiếp thực hiện.

Song, giá trị của dự án không chỉ nằm ở con số, mà trong nỗ lực lan tỏa để những câu chuyện về các em nhỏ được kể lại rộng hơn và chạm đến nhiều người hơn, qua từng phong bao lì xì đỏ mang sắc Tết và hy vọng.

Cũng từ những hành trình như thế, nhiều sinh viên bắt đầu nhận ra hỗ trợ vật chất có thể giúp ai đó vượt qua khó khăn trước mắt, nhưng điều có thể thay đổi tương lai lâu dài vẫn luôn là cơ hội được học tập và phát triển.

Có lẽ bởi vậy mà không ít quán quân học bổng tại BUV từng trải qua áp lực tài chính, hoài nghi bản thân hay chật vật để bước qua cánh cửa đại học, đã lựa chọn quay lại cộng đồng để khơi dậy ngọn lửa giáo dục trong trái tim các em nhỏ đang đứng ở vị trí mình từng trải qua.

Ngọn lửa giáo dục ấy đã được lan tỏa qua dự án “Vươn” - sáng kiến do sinh viên BUV khởi xướng, với mong muốn giúp các em nhỏ vùng cao tự viết nên câu chuyện cuộc đời bằng tri thức.

Vượt ra khỏi khuôn khổ của hình thức cứu trợ truyền thống, “Vươn” trao cho các em cơ hội được học tiếng Anh theo định hướng nghề nghiệp, đồng thời trang bị kỹ năng nhận diện rủi ro như sạt lở, lừa đảo online, nguy cơ bỏ học hay lao động trái phép. Trong thời đại số hóa phức tạp, những kiến thức đó chính là “áo giáp” giúp các em không bị lạc lối trên hành trình thoát nghèo.

Điều đặc biệt nhất “Vươn” tạo ra là sự lan tỏa giữa những người trẻ. Một giấc mơ từng được nâng đỡ lại tiếp tục trở thành động lực để nâng đỡ những giấc mơ khác.

Ốc Thị Quỳnh Anh, thành viên dự án, chia sẻ: “Mình muốn các em hiểu các em không hề thua kém bất kỳ ai, mà chỉ đang thiếu cơ hội và người đồng hành. Nếu các em cầm được cây bút mang tên giáo dục, thì hoàn toàn có thể tự viết nên một chương mới cho chính mình”.

Đây có lẽ là lý do rất nhiều dự án cộng đồng tại BUV đều chọn giáo dục làm trung tâm. Hơn cả việc trao đi “ổ bánh mì” cho hôm nay, các bạn trẻ muốn chia sẻ tới cộng đồng “chìa khóa” để tự mở ra cánh cửa của ngày mai.

Lòng tốt có thể bắt đầu từ cảm xúc, nhưng tác động thì cần kỷ luật. Sinh viên BUV không xem thiện nguyện như một chiến dịch ngắn hạn, mà là hành trình liên tục của những con người chọn ở lại với cộng đồng đủ lâu để hiểu, gắn bó và cùng nhau tạo ra thay đổi.

Một trong những hành trình như thế bắt đầu từ căn bếp nhỏ tại chùa Yên Xá. Trong gần 3 năm, các bạn trẻ của CLB Tình nguyện BUV đồng hành nhóm Thiện Tâm An chuẩn bị hơn 10.000 suất cơm và cháo ấm nóng dành tặng những bệnh nhân tại Bệnh viện K3 Tân Triều.

Đằng sau con số ấy là tình cảm của hàng chục cá nhân, cùng hàng trăm giờ chuẩn bị kéo dài từ sáng sớm; với người vo gạo, người sơ chế rau củ, người đứng bếp, người cẩn thận đóng từng hộp cơm để giữ được độ nóng khi trao tận tay bệnh nhân.

Bên cạnh đó, các bạn trẻ còn đồng hành Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương và Hội Chữ thập đỏ Văn Giang để tổ chức chương trình hiến máu “Lion Hearted” liên tiếp 4 năm, nhận về tổng cộng 669 đơn vị máu.

Những dự án như vậy không được duy trì bởi một vài cá nhân, mà bằng tinh thần truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trải qua 15 mùa hoạt động thành công, CLB Tình nguyện BUV vẫn luôn giữ được tinh thần ấy. Người đi trước không chỉ bàn giao công việc cho người đến sau, mà còn truyền lại kinh nghiệm, cách vượt qua thất bại và cả lý do bắt đầu.

Mọi hoạt động đều được vận hành theo mô hình dự án với từng nhóm phụ trách nội dung, vận hành, đối ngoại và truyền thông, giúp mỗi chiến dịch không chỉ dựa vào nhiệt huyết, mà còn có tính tổ chức cũng như định hướng rõ ràng. Nhờ vậy, thiện nguyện tại BUV không bị đứt gãy theo từng nhiệm kỳ. Chính sự tiếp nối bền bỉ là điều khiến tác động cộng đồng của một thế hệ sinh viên Việt Nam trở nên mạnh mẽ nhất.

Nếu các dự án cộng đồng trước đó cho thấy sinh viên lựa chọn đồng hành lâu dài bằng sự bền bỉ và tính kế thừa; thì ở một khía cạnh khác, nhiều bạn trẻ còn bắt đầu đặt ra câu hỏi lớn hơn về những giải pháp bền vững gắn liền công nghệ, đối mới sáng tạo và tư duy toàn cầu.

Trả lời cho câu hỏi ấy, sinh viên BUV đã phối hợp phòng hợp tác quốc tế của nhà trường triển khai chương trình giao lưu văn hóa. Các bạn trẻ trực tiếp đồng hành hơn 50 sinh viên từ Vương quốc Anh, từ việc kết nối và làm việc với cộng đồng địa phương đến các hoạt động môi trường như chèo kayak kết hợp nhặt rác tại vịnh Hạ Long hay trồng cây xanh tại làng trẻ em SOS Hải Phòng.

Chính những trải nghiệm thực tế ấy trở thành chất liệu cho hoạt động hackathon “Ứng dụng vì một Việt Nam bền vững” kéo dài 72 giờ sau đó. Thay vì tiếp cận phát triển bền vững như một chủ đề học thuật, các bạn trẻ được khuyến khích bắt đầu từ những điều mình vừa trực tiếp quan sát để phát triển các giải pháp ứng dụng AI cho nhiều vấn đề môi trường, đời sống tại Việt Nam.

Nhiều ý tưởng nổi bật đều xuất phát từ những vấn đề rất gần với cộng đồng như hệ thống điều hòa thông minh giúp giảm điện năng và khí thải, mô hình logistics ngược khuyến khích tái chế hay giải pháp thùng rác thông minh hỗ trợ phân loại rác.

Chia sẻ về các dự án cộng đồng của sinh viên, Giáo sư Rick Bennett, Phó hiệu trưởng BUV, nhấn mạnh: “Chúng tôi tin khi sinh viên được trao cơ hội để trực tiếp dẫn dắt những hoạt động cộng đồng, tiếp cận vấn đề thực tế và kết nối bạn bè quốc tế, bản thân các em sẽ không chỉ trưởng thành hơn, mà còn trở thành một thế hệ sẵn sàng hành động vì cộng đồng, đồng thời biến sự quan tâm của mình thành nhiều giải pháp thực tiễn”.

Điều khiến hành trình cộng đồng của sinh viên BUV trở nên đặc biệt không nằm ở những chiến dịch thật lớn, mà trong cách các bạn trẻ chọn theo đuổi lòng tốt một cách nghiêm túc và bền bỉ.

Các chiến dịch có thể chưa thay đổi thế giới chỉ sau một đêm. Song, ở đâu đó, vẫn có một bệnh nhân tại xóm chạy thận cảm thấy mình không bị lãng quên, một em nhỏ vùng cao lần đầu dám nghĩ về cánh cửa đại học, hay một suất cơm tại Bệnh viện K3 lại trở thành tia hy vọng nhỏ níu lấy cả một gia đình giữa những ngày kiệt sức nhất.