Vì sao hàng loạt cán bộ Cục An toàn thực phẩm không bị xử lý hình sự?

Cụ thể, trong số 55 bị cáo của vụ án, 2 cựu Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm là Nguyễn Thanh Phong và Trần Việt Nga cùng 30 cựu cán bộ, chuyên viên Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) bị xét xử về tội "Nhận hối lộ" theo quy định điểm a, khoản 4, Điều 354 Bộ luật Hình sự.

Cùng tội "Nhận hối lộ", nhưng 4 cựu cán bộ, chuyên viên Cục An toàn thực phẩm khác trong vụ án chỉ bị xem xét theo khoản 3, Điều 354 Bộ luật Hình sự. Các bị cáo còn lại là giám đốc doanh nghiệp và cá nhân bị truy tố tội "Đưa hối lộ" quy định tại Điều 364 Bộ luật Hình sự.

Theo tài liệu truy tố, cựu Cục trưởng Trần Việt Nga bị cáo buộc chiếm đoạt hơn 8 tỷ đồng trong quá trình duyệt cấp phép quảng cáo các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Bị cáo Nguyễn Thanh Phong có hành vi nhận hối lộ xấp xỉ 44 tỷ đồng trong quá trình cấp Giấy tiếp nhận công bố sản phẩm.

Bị cáo Nguyễn Thanh Phong (giữa) và 2 cấp phó tại Cục An toàn thực phẩm.

Ngoài ra, nhiều cán bộ Cục An toàn thực phẩm nhận hối lộ trong việc thẩm định, hậu kiểm, cấp Giấy chứng nhận nhà máy đạt chuẩn thực hành sản xuất tốt (chứng nhận GMP) cho Nhà máy của Công ty CP Dược phẩm liên doanh MediPhar và Nhà máy Dược phẩm MediUSA, đều của bị cáo Nguyễn Năng Mạnh.

Hồ sơ vụ án thể hiện ngoài số cán bộ, lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm đã bị khởi tố, còn 12 đối tượng là văn thư, chuyên viên đơn vị này đã nhận tiền của các cá nhân làm dịch vụ công bố sản phẩm, với tổng số tiền hơn 3,4 tỷ đồng. Trong đó, người nhận nhiều nhất là 438 triệu đồng, ít nhất là 91 triệu đồng.

Cơ quan tố tụng cho rằng, dù các đối tượng đều có hành vi nhận tiền, nhưng: "Thực hiện hành vi phạm tội với vai trò thứ yếu, giúp sức, lệ thuộc; thực hiện hành vi theo sự chỉ đạo của cấp trên; quá trình điều tra đã thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải, đã nộp lại số tiền do hành vi vi phạm của mình gây ra".

Đến nay, cơ bản đã làm rõ được bản chất vụ án, phương thức thủ đoạn phạm tội của các đối tượng, xử lý được tất cả đối tượng chính, chủ mưu cầm đầu là lãnh đạo Cục và lãnh đạo cấp Phòng tại Cục An toàn thực phẩm.

Do đó, có căn cứ đề nghị xem xét, không xử lý hình sự theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Nghị quyết số 03/2020 của Hội đồng thẩm phán TAND tối cao. Cơ quan tố tụng chỉ kiến nghị Bộ Y tế để xử lý nghiêm theo quy định về Đảng và chính quyền đối với 12 cán bộ trên.

Một nhóm 13 chuyên viên khác tại Cục An toàn thực phẩm cũng bị xác định nhận tiền trong quá trình thẩm định, hậu kiểm cấp Giấy chứng nhận GMP cho nhà máy của bị cáo Nguyễn Năng Mạnh; người ít nhất nhận 5 triệu đồng, người nhiều nhận 40 triệu.

Kết quả điều tra xác định trong quá trình kiểm tra, họ được Cao Văn Trung, Trưởng đoàn phân công nhiệm vụ thẩm định hồ sơ xin cấp GMP, nên làm theo chức năng nhiệm vụ được giao. Việc bỏ qua các lỗi vi phạm của nhà máy là do Cao Văn Trung thực hiện khi báo cáo lãnh đạo Cục, không bàn bạc với các chuyên viên.

Khi đưa tiền cho các chuyên viên dưới quyền, Trung nói là tiền doanh nghiệp bồi dưỡng, mời ăn uống, đồng thời số tiền được Cao Văn Trung chia ít (từ 5 triệu đồng đến 40 triệu đồng) và các cá nhân trên đã nộp lại toàn bộ số tiền hưởng lợi trái pháp luật, không có dấu hiệu tội phạm nên chỉ bị kiến nghị xử lý về Đảng và chính quyền.

Trong vụ án này, 21 bị cáo hầu tòa với cáo buộc đưa hối lộ tổng số hơn 79,6 tỷ đồng. Ngoài ra, 150 đối tượng, ban đầu đã có kết quả điều tra đối với hành vi đưa hối lộ 24,5 tỷ đồng cho các chuyên viên.

Do số lượng đối tượng có dấu hiệu đưa hối lộ nhiều, chủ yếu là các đối tượng đưa từ 2 triệu đến dưới 100 triệu đồng, sinh sống tại nhiều tỉnh, thành phố, cần có thời gian điều tra xác minh, để đánh giá tính chất, mức độ hành vi. Do vậy, cơ quan tố tụng tách hồ sơ, tài liệu liên quan 150 người này để tiếp tục làm rõ, xử lý sau.