Từng đồng ngân sách phải tạo ra giá trị cao nhất cho đất nước

Chiều 27/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về định hướng xây dựng Dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Dự án được xây dựng trên cơ sở sáp nhập Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công.

Hợp nhất để giảm chi phí, tăng tính linh hoạt

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc tồn tại đồng thời hai luật trên vẫn còn những bất cập, hạn chế như việc giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự thời gian giữa quy trình dự toán ngân sách và kế hoạch đầu tư công, dẫn đến trùng lặp trong quy trình, thủ tục quản lý đầu tư công.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn. Ảnh: QH.

Từ thực tiễn đó, cần thiết phải hợp nhất hai luật nhằm xây dựng một cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất, giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí cho các cấp, các ngành, huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực ngân sách nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng.

Một trong những nội dung quan trọng của dự thảo là sẽ hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước với kế hoạch đầu tư công, bao gồm hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn và kế hoạch tài chính 5 năm, hợp nhất kế hoạch đầu tư công hàng năm vào dự toán ngân sách nhà nước.

Nhằm mở rộng dư địa ứng phó khẩn cấp và linh hoạt trong điều hành, dự thảo luật dự kiến bổ sung một số chính sách mới về phân bổ và sử dụng nguồn dự phòng ngân sách nhà nước trong quá trình điều hành.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản nhất trí việc tích hợp kế hoạch đầu tư công 5 năm và kế hoạch tài chính 5 năm. Tuy nhiên, nhiều định hướng lớn về phân cấp, phân quyền đang có các luồng ý kiến khác nhau.

Trong đó, đối với quyền phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương, dự thảo luật đề xuất sau khi được Quốc hội quyết định, Chính phủ quyết định phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công 5 năm thay cho thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội theo quy định hiện hành.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: QH.

Về vấn đề này, đa số ý kiến đề nghị tiếp tục giữ thẩm quyền của Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong phân bổ nguồn dự phòng chung vốn ngân sách trung ương của kế hoạch đầu tư công 5 năm như quy định hiện hành.

Điều này nhằm đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu chủ động, linh hoạt trong điều hành với cơ chế kiểm soát, bảo đảm an ninh tài chính quốc gia và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Đối với thẩm quyền phân bổ chi tiết kế hoạch đầu tư công sử dụng nguồn ngân sách địa phương, dự thảo đưa ra 2 phương án: HĐND quyết định chi tiết (phương án 1) hoặc HĐND chỉ quyết định tổng mức, giao cho UBND phân bổ chi tiết (phương án 2).

Ông Mãi cho hay, đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra cho rằng đây là nội dung quan trọng liên quan đến việc phân định thẩm quyền giữa cơ quan dân cử và cơ quan hành chính trong quản lý đầu tư công.

Do đó, cần đánh giá kỹ tác động của từng phương án, bảo đảm phù hợp với chức năng, thẩm quyền của HĐND, đáp ứng yêu cầu tăng cường phân cấp, phân quyền.

Tránh tình trạng “đường chờ xe” hoặc “xe chờ đường”

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá, việc hợp nhất hai luật này là bước đột phá quan trọng để khắc phục tình trạng "vốn chờ dự án" hoặc "dự án chờ vốn", qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.

Ông nêu rõ, việc phân bổ vốn đầu tư công và ngân sách phải đảm bảo hiệu quả kinh tế, tránh tình trạng “đường chờ xe” hoặc “xe chờ đường”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu. Ảnh: QH.

Dẫn chứng thực tế, Chủ tịch Quốc hội nhắc đến các tuyến cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, Mỹ Thuận - Cần Thơ và Cần Thơ - Cà Mau với quy mô mỗi bên hai làn xe. Khi xảy ra sự cố sẽ không có đường tránh, đồng thời có những tuyến sau một thời gian ngắn đưa vào vận hành đã phải dừng để nâng cấp.

Từ đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đầu tư phải được tính toán kỹ, bảo đảm hiệu quả lâu dài.

Lãnh đạo Quốc hội cũng khẳng định việc hợp nhất hai luật không đơn thuần là phép cộng cơ học giữa hai văn bản pháp luật mà phải là sự hợp nhất về tư duy quản trị, quy trình quản lý và trách nhiệm đối với toàn bộ nguồn lực tài chính công của quốc gia.

“Nguồn lực quốc gia có hạn, yêu cầu phát triển rất lớn, vì vậy từng đồng ngân sách phải được phân bổ đúng chỗ, sử dụng đúng mục đích, đồng thời tạo ra giá trị cao nhất cho đất nước và nhân dân”, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu dự án luật phải tạo bước chuyển căn bản trong quản trị tài chính công. Việc hợp nhất phải hướng tới thống nhất trong quản lý, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả, đồng thời phân cấp, phân quyền phải đi đôi với xác định rõ trách nhiệm.