 |
| Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại hội nghị chiều 29/10. Ảnh: Vi Lê. |
Chiều 29/10, Ban Chỉ đạo về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ TP.HCM (Ban Chỉ đạo Thành phố) tổ chức Hội nghị tổng kết nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin năm 2026, sơ kết giai đoạn 1 Chiến dịch 500 ngày đêm, ghi nhận kết quả tìm kiếm tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng) và rà soát các địa bàn có thông tin về mộ liệt sĩ.
Hội nghị có sự tham dự của Thiếu tướng Cao Xuân Thắng, Phó Cục trưởng Cục Chính sách - Xã hội thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam; Thiếu tướng Phạm Anh Tuấn, Chủ nhiệm Chính trị Quân khu 7; Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM; Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, Trưởng Ban Chỉ đạo Thành phố; cùng đại diện các sở, ban, ngành, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, Trường Đại học Bách khoa và Câu lạc bộ Khối truyền thống kháng chiến.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết năm 2026, toàn địa bàn có khoảng 16 địa điểm đang được thành phố khảo sát, thu thập tư liệu tìm kiếm liệt sĩ. Đến nay, Ban Chỉ đạo Thành phố triển khai đào tìm ở 5 địa điểm, phát hiện 2 nơi có hài cốt liệt sĩ bao gồm Công viên Lê Thị Riêng và xã Thường Tân.
"Công tác tìm kiếm, khảo sát phải làm nhanh hơn tại các địa điểm chưa tìm được hài cốt liệt sĩ, hướng đến 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027)", ông Cường nhận định.
Đã quy tập 827 hài cốt
Báo cáo tại hội nghị, Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, cho biết tính đến ngày 23/10, thành phố đã quy tập được 827 hài cốt liệt sĩ, gồm 822 hài cốt tại Công viên Lê Thị Riêng và 5 hài cốt tại xã Thường Tân. Kết quả này vượt hơn 4,1 lần chỉ tiêu 200 hài cốt được giao.
Tại Công viên Lê Thị Riêng, công tác đào thăm dò bắt đầu ngày 23/6. Ở điểm A, lực lượng phát hiện một rãnh dài khoảng 25 m, rộng khoảng 3 m, cùng 5 bộ hài cốt và tăng võng bộ đội. Qua đối chiếu với ảnh lịch sử, vị trí này được xác định là rãnh mộ số 3.
Từ ngày 23/6 đến hết ngày 23/10, lực lượng chức năng quy tập 822 bộ hài cốt tại công viên, gồm 789 bộ đơn và 33 bộ trong 8 mộ tập thể. Trong đó, 329 bộ có di vật. Khu nhà quàn và vị trí lấy mẫu ADN được bố trí chu đáo; hơn 1.000 đoàn cơ quan, đơn vị, đoàn thể và người dân đã đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm.
Tại xã Thường Tân, khu vực ấp Lạc An 3, lực lượng chức năng đã tìm kiếm và quy tập 5 hài cốt liệt sĩ, lấy mẫu phục vụ giám định ADN rồi tổ chức an táng theo quy định.
Ngoài 2 địa bàn nói trên, một số khu vực khác được Bộ Tư lệnh TP.HCM khảo sát song song, nhưng chưa thu được kết quả.
 |
| Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn báo cáo tại hội nghị. Ảnh: Vi Lê. |
Ở Suối Bông Trang - Nhà Đỏ (phường Chánh Phú Hòa), hai đợt tìm kiếm trước đây chưa có kết quả. Sau cuộc khảo sát ngày 19/10 cùng cựu quân nhân Australia và đại diện tổ chức hàn gắn vết thương chiến tranh, có thông tin cho rằng vị trí mộ có thể nằm dưới khu vực thoát nước, nay thành dòng suối. Thành phố tạm dừng tìm kiếm để kết luận địa bàn và phạm vi đã khảo sát.
Tại Sở Hội (phường Bình Cơ), việc đối chiếu tài liệu trận đánh, lời kể của cựu quân nhân Australia, nhà nghiên cứu và người dân với thực địa đã xác định 3 vị trí nghi có mộ tập thể. Tại Bàu Bàng, tư liệu về các trận đánh năm 1965 và 1967 giúp xác định 2 vị trí nghi vấn liên quan trận Bàu Bàng I và 3 vị trí nghi vấn liên quan trận Bàu Bàng II.
Khu vực sân bay Tân Sơn Nhất được xác định có 2 rãnh mộ, sau trận đánh đêm 30, rạng sáng 31/1/1968, năm 1995 đã quy tập 181 liệt sĩ.
Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn cho biết thành phố đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ từ tư liệu của Đại học Công nghệ Texas và cơ quan MIA thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, lập bản đồ tìm kiếm, mở rộng xác minh nhân chứng và xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi xây dựng kế hoạch khảo sát.
Tại khu vực Bệnh viện K76A, K76B (xã Hòa Hiệp), lực lượng đã đào tìm trên tổng diện tích 124.500 m2, gồm 7 khu vực và 31 vị trí có dấu hiệu bất thường; chưa tìm thấy hài cốt. Trong khuôn viên Trường Sĩ quan Công binh, radar xuyên đất được sử dụng để dò tìm trên 6.200 m2; lực lượng phát hiện 3 vị trí bất thường và đào thăm dò 70 m2, tương đương khoảng 140 m3 đất, nhưng chưa phát hiện hài cốt liệt sĩ.
Trong tháng 11, Bộ Tư lệnh TPHCM sẽ tổ chức tìm kiếm tại khu vực Sở Hội, nơi đã xác định 3 vị trí nghi có mộ tập thể. Các khu vực Bàu Bàng, sân bay Tân Sơn Nhất cũng đang được hoàn thiện hồ sơ để tìm kiếm khi có chỉ đạo.
Điểm nghẽn xác minh danh tính thân nhân
Một phần quan trọng khác được báo cáo tại hội nghị là việc chuyển mẫu hài cốt đến các đơn vị chuyên môn và thu nhận mẫu sinh phẩm thân nhân để phục vụ giám định, đối khớp ADN. Ngày 21/8, Ban Chỉ đạo Thành phố phối hợp với Quân chủng Phòng không - Không quân vận chuyển 7.113 mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ bằng máy bay quân sự từ TP.HCM ra Hà Nội, bàn giao cho các đơn vị chuyên môn thực hiện giám định ADN.
Thượng tá Nguyễn Ngọc Vũ Vương, Phó trưởng Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06), Công an TP.HCM, cho biết đơn vị hoàn thành 100% việc lấy mẫu đối với mộ chưa có thông tin tại 18 nghĩa trang liệt sĩ. Trong 9.875 mộ chưa có thông tin, có 7.082 mộ đủ điều kiện giám định ADN, 2.776 mộ không đủ điều kiện.
Bên cạnh đó, 1.843 mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ đã được lưu trữ. Trong tháng 11, thành phố dự kiến tiếp tục thu nhận mẫu của khoảng 5.000 trường hợp.
 |
| Đại tá Bùi Yên Tĩnh đề xuất TP.HCM tiếp tục đẩy mạnh sử dụng phương pháp khoa học, công nghệ vào công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên địa bàn thành phố. Ảnh: Vi Lê. |
Theo Thượng tá Nguyễn Ngọc Vũ Vương, có 3 vướng mắc trong việc kết nối thông tin liệt sĩ, hồ sơ thân nhân và mẫu ADN.
Đầu tiên, quá trình sáp nhập làm phát sinh yêu cầu rà soát, bàn giao và lưu trữ lại dữ liệu ở nhiều đầu mối. Một số thông tin về liệt sĩ và thân nhân có thể bị phân tán hoặc thất lạc trong quá trình bàn giao. Hồ sơ của liệt sĩ được an táng tại thành phố sau khi chuyển đến từ địa phương khác có trường hợp chưa đầy đủ thông tin chi tiết. Những thiếu hụt này gây khó khăn cho việc xác định đầu mối liên hệ, kiểm tra quan hệ thân nhân và đối chiếu kết quả giám định.
Thứ hai, công tác thu nhận mẫu ADN thân nhân cũng đòi hỏi rà soát đúng người, đúng quan hệ huyết thống, trong đó có việc tìm thân nhân họ ngoại theo các diện ưu tiên. Việc xác định người phù hợp để lấy mẫu cần dựa trên hồ sơ, thông tin gia đình và hướng dẫn chuyên môn. Tuy nhiên, một số gia đình đã mất liên lạc hoặc không còn đủ thông tin về họ hàng, khiến việc truy tìm thân nhân theo diện ưu tiên mất thêm thời gian.
Thứ ba, tuổi tác và nơi cư trú cũng là trở ngại thực tế. Một số thân nhân liệt sĩ đã cao tuổi, sức khỏe yếu; có người đang làm ăn xa hoặc sinh sống ở nước ngoài. Việc liên hệ, xác minh quan hệ và tổ chức thu nhận mẫu vì thế khó thực hiện nhanh chóng. Nếu thông tin liên lạc trong hồ sơ đã cũ, cơ quan chức năng phải tiếp tục xác minh qua chính quyền địa phương, thân nhân khác và các nguồn dữ liệu liên quan trước khi có thể lấy mẫu.
 |
| Toàn cảnh hội nghị chiều 29/10. Ảnh: Vi Lê. |
Trong thời gian tới, thành phố tiếp tục phối hợp với các đơn vị giám định ADN để tiếp nhận kết quả, cập nhật vào ngân hàng ADN Quốc gia và tổ chức đối khớp thông tin giữa mẫu thân nhân với mẫu hài cốt liệt sĩ. Cùng với đó là rà soát, chuẩn hóa và kết nối hồ sơ sau sáp nhập; bổ sung thông tin về những liệt sĩ được an táng tại thành phố sau khi di chuyển từ địa phương khác; và tiếp tục tìm kiếm thân nhân, kể cả thân nhân họ ngoại thuộc các diện ưu tiên.
Năm 2027, nhiệm vụ xác định danh tính sẽ tiếp tục dựa trên mẫu hài cốt đã chuyển đi giám định, mẫu thân nhân được thu nhận và hồ sơ, di vật, lời kể nhân chứng đã tập hợp. Việc quản lý dữ liệu cần gắn với kiểm tra, bổ sung thông tin và phân công rõ đầu mối, để hạn chế tình trạng hồ sơ phân tán hoặc mất liên lạc với gia đình. Các cơ quan cũng cần tiếp tục phối hợp với địa phương, đơn vị chuyên môn và thân nhân để xử lý từng trường hợp theo quy trình.
Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ chính trị mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, mà còn là hành trình tri ân được thực hiện bằng trách nhiệm, khoa học công nghệ và sự chung tay của toàn xã hội, hướng tới dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Theo số liệu tổng hợp của Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tính đến ngày 13/10, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 3.611 hài cốt liệt sĩ. Trong đó, 2.374 hài cốt được tìm kiếm, quy tập trong nước; 217 hài cốt tại Lào và 1.020 hài cốt tại Campuchia.
