“Thuốc đắng dã tật” là câu tục ngữ quen thuộc, thường được dùng để nói rằng những lời khuyên, góp ý khó nghe nhưng có ích. Tuy nhiên, cách viết chữ thứ ba trong câu này từ lâu đã có nhiều biến thể như “dã”, “đã”, “đả” hay “rã”.

Theo An Chi, hình thức được số đông chấp nhận có lẽ là “thuốc đắng dã tật”. Tuy nhiên, các từ điển lại ghi nhận những cách viết khác nhau. Từ điển thành ngữ, tục ngữ - ca dao Việt Nam của Việt Chương ghi “Thuốc đắng đả tật”, trong khi Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam của Nguyễn Lân ghi “Thuốc đắng rã tật”.

An Chi cho rằng chữ thứ ba trong câu tục ngữ chỉ có thể là “dã” hoặc “đã”. Ông dẫn Dictionarium anamitico - latinum của Pigneaux de Béhaine, xuất bản năm 1772-1773, để làm rõ nghĩa của hai từ này.

Theo từ điển trên, “dã” có nghĩa làm dịu hoặc giảm tác dụng của một vật. Nghĩa này sau đó cũng được ghi nhận trong Từ điển tiếng Việt năm 1992, với nghĩa làm giảm hoặc làm mất tác dụng của chất thường có hại đã hấp thu vào cơ thể.

Trong khi đó, “đã” lại có nghĩa là khỏi bệnh. Pigneaux de Béhaine ghi “đã bệnh” với nghĩa phục hồi sức khỏe, khỏi bệnh. Từ điển tiếng Việt năm 1992 cũng ghi nhận “đã” theo nghĩa “khỏi hẳn bệnh”, như trong cách nói “đau chóng đã chầy”.

Từ những nghĩa này, An Chi cho rằng cả “dã” và “đã” đều có cơ sở về mặt ngữ nghĩa. Tuy nhiên, ông nghiêng về khả năng “đã” mới là cách dùng thích hợp hơn trong câu tục ngữ.

“Cứ như trên thì mặc dù phần đông muốn chấp nhận chữ ‘dã’ nhưng có lẽ ‘đã’ mới là chữ thích hợp hơn hết chăng?”, An Chi đặt vấn đề.

Theo ông, hai cách viết “đả” và “rã” không có cơ sở phù hợp bằng “dã” và “đã”. Vì vậy, câu tục ngữ quen thuộc có thể được xem xét theo hướng “thuốc đắng đã tật”, thay vì mặc nhiên khẳng định “thuốc đắng dã tật” là cách viết duy nhất.