The Beatles vẫn là cảm hứng của hàng nghìn cuốn sách

Kể từ khi tác giả Michael Braun xuất bản Love Me Do! The Beatles Progress (tạm dịch: Love Me Do!: Chặng đường của The Beatles) năm 1964, các nhà báo, nhà phê bình, người hâm mộ, sử gia, bạn bè và cả những người chỉ trích nhóm đã cho ra đời ít nhất vài nghìn cuốn sách liên quan.

Các ấn phẩm mới vẫn không ngừng xuất hiện. Sắp tới, cuốn Get Back: The Boys Who Became the Beatles của Hunter Davies (tạm dịch: Bốn gã trai làm nên huyền thoại The Beatles) của Hunter Davies sẽ chính thức phát hành trong tháng này.

Không chỉ số lượng tác phẩm về The Beatles ngày càng tăng, chất lượng và cách tiếp cận cũng trở nên đa dạng hơn, cho thấy sức hấp dẫn lâu bền của nhóm nhạc huyền thoại Anh, theo Bloomberg.

Câu chuyện vượt khỏi âm nhạc

Những ca khúc của The Beatles là lý do dễ hiểu nhất cho sức sống lâu dài của nhóm. “Come Together” (1969) và “Let It Be” (1970) hiện đạt gần một tỷ lượt phát trên Spotify cho mỗi bài..

Tuy nhiên, âm nhạc không thể giải thích toàn bộ lý do người ta tiếp tục viết và đọc sách về The Beatles. Sức hấp dẫn nằm ở câu chuyện của bốn thành viên.

Từ những chàng trai trẻ ở miền Bắc nước Anh, họ cùng nhau rèn luyện âm nhạc trong cảnh nghèo khó, được ông bầu Brian Epstein phát hiện, định hình lại phong cách rồi nhanh chóng trở thành hiện tượng âm nhạc toàn cầu.

Sức hấp dẫn của The Beatles nằm ở chính câu chuyện của 4 thành viên. Ảnh: PR, Shutterstock.

Họ trải qua một hành trình đầy biến động, thay đổi nhận thức của chính mình và góp phần làm thay đổi văn hóa đại chúng thế giới. Khi nhóm tan rã, chặng đường chung tách ra thành 4 con đường riêng biệt. Sự ra đi của John Lennon sau đó khiến hy vọng tái hợp vĩnh viễn không thể thực hiện.

The Beatles có một câu chuyện trọn vẹn với mở đầu, diễn biến và kết thúc, trước sự chứng kiến của cả thế giới. Chính điều đó khiến hành trình kéo dài 8 năm của nhóm dễ dàng được huyền thoại hóa.

Đáng chú ý, ca khúc khép lại album Abbey Road có tên “The End”. Từ chất liệu này, người ta hoàn toàn có thể xây dựng cả một “Vũ trụ Điện ảnh The Beatles”. Đạo diễn Sam Mendes dự kiến có 4 bộ phim ra mắt tháng 4/2028.

Câu chuyện về các nghệ sĩ solo ở bất kỳ thời kỳ nào cũng khó có thể sánh với The Beatles. Ngay cả The Rolling Stones, ban nhạc có lịch sử dài hơn nhiều, cũng khó tạo ra một cốt truyện mang tính trọn vẹn như vậy.

The Beatles có một câu chuyện đặc biệt bởi 4 thành viên vừa có cá tính riêng, vừa tạo thành một tập thể gần như không thể tách rời. Nhạc sĩ George Harrison từng dùng một câu đùa để nhấn mạnh điều này. Khi được hỏi: “Cần bao nhiêu thành viên The Beatles để thay bóng đèn?”, ông đáp ngắn gọn: “Cả 4 người”.

Những góc nhìn mới về "Tứ quái"

Những năm gần đây, sách về The Beatles có thể chia thành 3 nhóm chính: sách chính thức về The Beatles; các tiểu sử do những cây bút chuyên theo dõi sự nghiệp của “Tứ quái” viết ở giai đoạn sau; những công trình phân tích, nghiên cứu chuyên sâu của thế hệ người hâm mộ sau này.

Ở nhóm đầu tiên, Paul McCartney là một trong những người tích cực định hình lại câu chuyện về The Beatles. Trong nhiều thập niên, ông tìm cách đưa hình ảnh nhóm thoát khỏi cách diễn giải của những nhà phê bình thiên lệch hoặc những người vẫn nhìn The Beatles chủ yếu qua lăng kính John Lennon.

The Lyrics: 1956 to the Present (tạm dịch: Lời bài hát: 1956 đến nay), xuất bản năm 2021, tập hợp những bài viết của McCartney về 154 ca khúc, thông qua các cuộc trò chuyện với nhà thơ Paul Muldoon. Cuốn sách đứng đầu danh sách bán chạy của The New York Times và bán được hơn 316.000 bản.

Năm 2023, McCartney tiếp tục xuất bản 1964: Eyes of the Storm (tạm dịch 1964: Trong mắt bão), sử dụng những bức ảnh ông chụp trong thời kỳ Beatlemania - thuật ngữ chỉ sự cuồng nhiệt dành cho The Beatles - nhưng sau đó gần như quên mất trong nhiều thập niên.

Ngoài ra còn có cuốn The Beatles Anthology (Tuyển tập The Beatles) và cuốn sách đi kèm bộ phim tài liệu The Beatles: Get Back (The Beatles: Trở lại) của đạo diễn Peter Jackson.

Những cây bút lâu năm cũng tiếp tục đóng góp cho kho tư liệu về nhóm. Philip Norman, tác giả nhiều cuốn tiểu sử về The Beatles, đã xuất bản cuốn Mr. Moonlight: Brian Epstein and the Making of the Beatles (tạm dịch Mr. Moonlight: Brian Epstein và hành trình tạo nên The Beatles).

Tác giả David Sheff ra mắt cuốn Yoko: A Biography (2025), trong đó đề cao giá trị nghệ thuật và hoạt động xã hội của Yoko Ono - vợ của thành viên John Lennon, đồng thời giải tỏa những định kiến phân biệt chủng tộc và giới tính từng nhắm vào bà.

The Beatles qua góc nhìn của thế hệ sau

Khoảng một thập niên trở lại đây, ngày càng nhiều tác giả dành nhiều năm nghiên cứu The Beatles và tiếp cận câu chuyện của nhóm từ góc nhìn của những người hâm mộ lâu năm.

Trong John & Paul: A Love Story in Songs (tạm dịch John & Paul: Câu chuyện tình yêu qua những bài hát, xuất bản năm 2025), tác giả tâm lý học Ian Leslie đặt ra một nghịch lý: "Chúng ta nghĩ mình hiểu John và Paul, thực ra chúng ta chẳng hiểu họ". Toàn bộ phần còn lại của cuốn sách dùng để chứng minh cho nhận định đó.

Cuốn Dreaming the Beatles: The Love Story of One Band and the Whole World (tạm dịch Mơ về The Beatles: Câu chuyện tình yêu của một ban nhạc và cả thế giới, xuất bản năm 2017) của nhà báo Rob Sheffield cũng là ví dụ tiêu biểu. Tác giả viết về ban nhạc với sự hào hứng của một người hâm mộ lâu năm, kết hợp kiến thức sâu rộng với cách kể gần gũi.

Năm 2020, nhà báo Craig Brown xuất bản One, Two, Three, Four: The Beatles in Time (tạm dịch 1,2,3,4: The Beatles theo dòng thời gian). Tác phẩm nằm trong danh sách bán chạy suốt 14 tuần.

Cuốn sách mở đầu bằng câu hỏi trích từ năm 1967 của triết gia Bryan Magee: "Có ai thực sự tin rằng âm nhạc của The Beatles sẽ trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày trên khắp thế giới vào những năm 2000 không?".

Gần 60 năm sau, câu trả lời đã quá rõ ràng. Âm nhạc của nhóm vẫn hiện diện ở khắp nơi. Và như những cuốn sách chứng minh: Một cuộc đời đủ rực rỡ sẽ luôn tiếp tục khơi nguồn sáng tạo phi thường, rất lâu sau khi những năm tháng huy hoàng ban đầu đã trôi qua.