Ảnh: manhhai/Flickr.

Thư đề Hà-nội ngày 28 tháng giêng năm 1884, R.Vasselle tả cảnh ăn Tết của ta như tóm tắt sau đây:

- Đúng vào ngày đầu năm, nhà nhà đều đóng cửa kín mịt và đường phố gần như là vắng tanh. Suốt tám hay mười hôm, hoặc nhiều hơn nữa, người Annam chẳng làm gì và tuyệt đối chẳng tìm được một người làm công nào cả. Người Annam đặt bàn thờ ở buồng thứ nhứt mà nơi đó, họ tiếp khách. Trên bàn thờ, họ đặt một tấm hình Phật nhỏ. Hương đăng được thắp lên.

- Bắt đầu giữa khuya của ngày thứ nhì thì pháo nổ không dứt giây phút nào cả. Mỗi hộp đựng độ một trăm cây pháo, được sắp xếp để pháo kế tiếp nhau mà nổ, chớ không để nổ cùng lúc. Pháo được đốt mỗi lần có khách đến, pháo nổ lâu là người ta xem trọng người khách ấy.

- Trước thềm vẽ những vòng tròn hoặc vòng bán nguyệt, mỗi vòng có cây tên để bắn đuổi quỷ. Nhiều biểu chương khác viết trên giấy tàu (màu hồng đơn) lấm tấm những vết bạc hay vàng, được dùng để quyến rũ tiền bạc vào nhà.

- Tóm lại, ít lắm là trong một tuần lẽ, tất cả đời sống thương mại và chính trị của người Annam đều hoàn toàn dừng lại.

Chú thích của Bình-nguyên Lộc:

- 28/1/1884 là ngày mồng 1 tháng giêng Âm lịch năm Giáp Thân.

- Tác giả nói hình Phật, nhưng vào thời đó thì ta trọng tố tiên hơn, và chính là cúng tổ tiên chớ không phải cúng Phật. Có lẽ tác giả đã lầm chăng?

- Ta đốt pháo Giao thừa vào giữa đêm ba mươi tức là vào khuya của ngày thứ nhứt, chớ sao giữa khuya của ngày thứ nhì?

- "Những vòng tròn hoặc vòng bán nguyệt" là hình vẽ cây cung bằng vôi bột dưới chân cây nêu, cung thì luôn luôn hình bán nguyệt, chớ không nghe nói đến cung hình tròn.

- "Nhiều biểu chương..." là ám chỉ câu đối Tết. Tác giả chưa biết thật đúng ta đã viết gì lên đó. Ta không phải luôn luôn cầu tài như tác giả tưởng.