Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. Ảnh: Reuters.

Tiếp tục các ví dụ về cạnh tranh, nông dân cần hiện đại hóa để có thể tồn tại. Họ cần tăng cường sản xuất, mua máy móc để có thể sản xuất với chi phí thấp hơn. Giống như bất kỳ thành phần kinh tế nào khác, họ cần một sự ổn định để có thể tiến hành dự án của mình trong nhiều năm.

Đối với họ, sự ổn định còn quan trọng hơn tất thảy mọi thứ, nếu thị trường không được điều tiết để giúp họ vượt qua sự biến động về giá cả, họ sẽ khó có thể đầu tư. Nhà nước phải bảo đảm tính ổn định lâu dài, thông qua hợp đồng với các khu vực, để bảo vệ quá trình đổi mới vô cùng quan trọng này.

Sự cạnh tranh không lành mạnh từ nước ngoài rõ ràng là rào cản đối với quá trình đổi mới và tạo việc làm. Do đó rất cần phải tuân thủ các quy tắc của trò chơi và cùng với Liên minh châu Âu cương quyết đấu tranh chống các biểu hiện cạnh tranh không lành mạnh.

Đây là lĩnh vực mà chủ quyền kinh tế của châu Âu thể hiện vai trò quyết định. Khi các gã khổng lồ châu Á hay Mỹ không tôn trọng luật chơi, khi một khu vực kinh tế chiến lược cần được bảo vệ, thì cơ quan quyền lực của Nhà nước phải có trách nhiệm và được quyền lên tiếng.

Với tư cách là một bộ trưởng, tôi chưa bao giờ ngừng cố gắng vì một Liên minh châu Âu có tiếng nói trước các đối thủ Trung Quốc trong ngành thép và bảo vệ các công ty luyện kim trên lãnh thổ của chúng ta. Tôi đã bảo vệ các thợ thủ công và các thương nhân trước cạnh tranh từ những gã khổng lồ trên Internet. Nhiều khi tôi phải biện hộ rằng nền kinh tế mới là một cơ hội để họ phát triển. Để hỗ trợ các công ty tháo gỡ những khó khăn kìm hãm sự phát triển, giải pháp trước tiên là tăng cường các tiêu chuẩn và các loại thuế không áp dụng cho các tập đoàn nổi tiếng như Google, Apple, Facebook và Amazon (gọi tắt là GAFA).

Có một số lĩnh vực, nhất định chúng ta không thể bị bỏ rơi chỉ vì quy luật của thị trường. Sự bảo vệ chủ quyền quốc gia phải được giải quyết rõ ràng và cần phải huy động toàn bộ các công cụ can thiệp như hỗ trợ trực tiếp, cổ phần nhà nước, cho phép đầu tư nước ngoài,...

Đặc biệt là đối với các lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, chủ quyền quân sự của chúng ta được đặt trước một thử thách chiến lược quan trọng. Nhà nước có thể hỗ trợ trực tiếp cho việc phát triển các chương trình quân sự, với tư cách là khách hàng. Nhà nước phải đóng vai trò nòng cốt trong một số công ty trọng điểm và giám sát chặt chẽ sự phát triển nguồn vốn của các công ty tư nhân.

Trong mảng nguyên vật liệu hoặc năng lượng, Nhà nước cũng phải đứng mũi chịu sào, bởi nó liên quan đến sự độc lập về năng lượng của đất nước, sự vững bền của chính sách môi trường, chi phí của các doanh nghiệp và sức mua của người dân. Do đó, mới đây, Nhà nước đã tái cơ cấu ngành năng lượng hạt nhân, ngành duy nhất cho phép sản xuất điện mà không sử dụng nhiên liệu hóa thạch với một giá cả vô cùng cạnh tranh. Trong tương lai, Nhà nước sẽ theo dõi việc đa dạng hóa các loại năng lượng của đất nước, để không phụ thuộc vào một công nghệ đơn lẻ nào.

Chính vì lý do đó, tôi không bao giờ ủng hộ các giải pháp sẵn có từ các học thuyết, từ tư tưởng “trọng thương” của Colbert đến chủ nghĩa tự do. Đối với những người theo tư tưởng “trọng thương” của Colbert, Nhà nước sẽ luôn định hướng, quyết định, chỉ đạo và triển khai mọi việc. Đó là những người luôn hoài niệm về Kế hoạch quốc gia về phát triển công nghệ thông tin những năm 1960. Đối với những người theo chủ nghĩa tự do, thị trường không thất bại và chính sách công nghiệp tốt nhất là không có chính sách nào cả. Về phần mình, tôi không ủng hộ cả hai tư tưởng đó, một bên hứa hẹn mang lại những hiệu quả đáng ngờ, bên kia lại thể hiện một sự trong sạch vô cùng nguy hiểm của thị trường.

Giải pháp duy nhất là bảo vệ và tôn trọng các quy tắc. Đó là trách nhiệm của Nhà nước để các doanh nghiệp có thể đầu tư cho tương lai.