Tạm biệt nhà sách, Cá Chép vẫn tiếp tục hành trình 'vượt vũ môn'

Bà Nguyễn Thủy Hằng Giang có mặt từ sớm trong ngày hoạt động cuối cùng của nhà sách Cá Chép để đồng hành cùng đội ngũ nhân viên trước giờ chia tay.

Chiều 15/6, nhóm người mặc đồng phục màu xanh ngọc đứng trước cửa số 211-213 Võ Văn Tần (phường Bàn Cờ, TP.HCM) thu hút sự chú ý của nhiều người đi đường. Họ là tập thể nhân viên nhà sách Cá Chép đang cùng nhau ghi lại những bức ảnh lưu niệm trong ngày hoạt động cuối cùng của cơ sở này.

Trong nhóm có bà Nguyễn Thủy Hằng Giang, Giám đốc nhà sách - Phó Giám đốc công ty Văn hóa Đông A. Bà đã có mặt từ sớm để đồng hành cùng đội ngũ trong giờ phút chia tay.

Trước đó, vào cuối tháng 4 đến tháng 5 - khi thông báo đóng cửa vừa phát đi, độc giả còn thường xuyên bắt gặp họa sĩ Trần Đại Thắng, Giám đốc Đông A (ông Thắng cũng là người sáng lập công ty lịch Đại Nam - đơn vị sở hữu thương hiệu Nhà sách Cá Chép), ngồi tại không gian cà phê lầu 4 để quan sát những dòng người cuối cùng vào nhà sách. Ông Thắng dành thời gian ký, vẽ tặng cho các độc giả mua cuốn hồi ký Tôi kể của bản thân.

Nhà sách vật lý dừng hoạt động

Ngày cuối cùng, các giá sách tại đây thưa hẳn đi. Bạn đọc đến nhà sách cũng bước chậm hơn thường lệ giữa những tầng lầu quen thuộc. Nhiều người dừng lại chụp ảnh bên góc đọc sách yêu thích hoặc nán lại trò chuyện với nhân viên thêm vài phút trước khi ra về. Nhiều người rời nhà sách với một túi sách trên tay và vài bức ảnh lưu trong điện thoại như một cách giữ lại ký ức về nơi họ từng ghé qua suốt nhiều năm.

Minh Nguyệt, 15 tuổi, cũng tranh thủ cùng mẹ đến nhà sách trong chuyến du lịch từ Hà Nội vào TP.HCM. Cô cho biết từng đến cả hai nhà sách Cá Chép ở Hà Nội và TP.HCM. Biết tin cơ sở Võ Văn Tần sắp đóng cửa, Nguyệt quyết định dành thời gian ở nhà sách trước khi rời thành phố.

"Mình cảm thấy tiếc nuối khi biết hôm nay là ngày cuối cùng nhà sách hoạt động. Dù ở Hà Nội hay TP.HCM, hiếm có một nhà sách nào đẹp được như đơn vị này", cô cho biết.

Giám đốc nhà sách Cá Chép cho biết đơn vị đang chuẩn bị một mô hình mới tại địa chỉ 211-213 Võ Văn Tần sau khi nhà sách đóng cửa.

Bà Nguyễn Thủy Hằng Giang, Giám đốc nhà sách, thừa nhận quyết định dừng mô hình nhà sách vật lý không phải điều dễ dàng. "Khi nhà sách khép lại một hành trình vật lý, chắc chắn sẽ có rất nhiều sự thương nhớ, cùng nuối tiếc từ phía bạn đọc cũng như đội ngũ nhân viên", bà chia sẻ.

Theo bà, Cá Chép sẽ dừng hoạt động dưới hình thức nhà sách truyền thống nhưng thương hiệu vẫn hiện diện trên các nền tảng thương mại điện tử. Bạn đọc vẫn có thể tìm kiếm các đầu sách và tiếp cận những chương trình ưu đãi thông qua môi trường số.

Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh hoạt động kinh doanh của các cửa hàng vật lý gặp nhiều áp lực. Bà Giang nói thêm: "Sau đại dịch Covid-19, mọi người hình thành thói quen ít đi nhà sách hơn. Chính vì vậy, các nhà sách truyền thống gần như vắng khách, trong khi mô hình thương mại điện tử lại đông khách hơn. Khi mọi người hình thành thói quen mua sắm như vậy, chúng tôi cũng phải thích nghi”.

Bạn đọc mua sắm, trải nghiệm trong ngày cuối cùng nhà sách Cá Chép mở cửa đón khách.

Chia sẻ trước đó, ông Trần Đại Thắng cho biết tài chính là một trong những nguyên nhân dẫn đến cuộc chia tay này. Doanh thu hiện tại chỉ còn bằng khoảng 1/3 so với thời kỳ đỉnh cao. Trong khi đó, chi phí vận hành gồm lương nhân viên và giá thuê mặt bằng đã vọt lên mức 130%.

Tuy nhiên, địa chỉ 211 Võ Văn Tần sẽ không bị bỏ lại phía sau. Theo bà Giang, Đông A không trả mặt bằng này mà đang chuẩn bị cho một mô hình mới.

"Đơn vị đang chuẩn bị cho một không gian mới, một 'tấm áo mới' sắp được mở ra trên chính mảnh đất này. Mục tiêu của chúng tôi vẫn luôn hướng tới tính duy mỹ cao, duy trì một không gian có giá trị đẹp, ấm áp và gần gũi với bạn đọc", bà tiết lộ.

13 năm 'vượt vũ môn'

Hành trình của Cá Chép bắt đầu từ ngày "số tiến" đẹp - 11/12/2013 - trên đường Võ Văn Tần với nỗ lực thi công xuyên đêm của toàn bộ nhân sự. Họa sĩ Trần Đại Thắng, người sáng lập hệ thống, nhớ lại đêm trước ngày khai trương vẫn còn bề bộn thợ mộc, thợ sơn làm việc hết tốc lực ngoài vỉa hè.

Cái tên "Cá Chép" được đặt với mong muốn tượng trưng cho hình ảnh vượt vũ môn, tinh thần ham học hỏi và dám đi ngược dòng để thành công. Từ ý nghĩa đó, hệ thống đã mở rộng nhanh chóng với các chi nhánh tại Nguyễn Thị Minh Khai (2015) và Hà Nội (2017).

Nhà sách Cá Chép chính thức khép lại mô hình hoạt động vật lý vào ngày 15/6, sau 13 năm hoạt động.

Tuy nhiên, các chi nhánh này lần lượt khép lại hành trình của mình. Theo ông Thắng, đến năm 2022, lượng khách tại cơ sở ở Hà Nội giảm đáng kể, trong khi chi phí thuê mặt bằng tăng lên. Sau khi kết thúc hợp đồng thuê, đơn vị quyết định dừng hoạt động chi nhánh này.

Đối với cơ sở Nguyễn Thị Minh Khai (TP.HCM), ông cho biết quyết định đóng cửa vào năm 2025 xuất phát từ định hướng thu gọn hệ thống. Những ngày cuối trước khi ngừng hoạt động, cả hai cơ sở tại Hà Nội và TP.HCM đều ghi nhận lượng khách tăng lên. Doanh thu trong ngày cuối cùng tại Hà Nội đạt khoảng 500 triệu đồng.

Khi được một đàn anh trong ngành sách hỏi về chuyện đóng cửa, họa sĩ Trần Đại Thắng tâm sự: "Em cũng không biết lỗ bao nhiêu, nhưng thấy có rất nhiều cái lãi. Lãi là trong cuộc đời, mình đã làm được điều mình thích. Hạnh phúc là hành trình, không phải đích đến. Nhà sách Cá Chép đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình".

Hành trình 13 năm của các cửa hàng vật lý khép lại nhưng di sản của một "nhà sách nghệ thuật" vẫn còn trong ký ức nhiều thế hệ bạn đọc.

Ông Thắng khẳng định: "Đến giờ nếu được quay lại mà biết trước kết quả đóng cửa thì tôi cũng vẫn làm, không hề hối hận. Điều tốt nhất mà nhà sách Cá Chép mang lại là để lại hình ảnh tốt trong lòng mỗi độc giả, đó là phần thưởng lớn nhất cho mọi nỗ lực".