Có rất nhiều giả thiết xoay quanh sự tồn tại của lục địa Atlantis. Ảnh minh họa: National Geographic.

Có hàng trăm cuốn sách viết về Atlantis - lục địa thần thoại được cho là từng tồn tại khoảng 10.000 năm trước ở Đại Tây Dương. (Hoặc ở đâu đó khác. Một cuốn sách gần đây thậm chí còn đặt nó ở Nam Cực). Ngọn nguồn câu chuyện bắt đầu từ Plato, người đã kể về vùng đất này theo những lời truyền miệng được lưu truyền từ thuở xa xưa.

Những cuốn sách hiện đại mô tả một cách đầy quả quyết về trình độ công nghệ, đạo đức và tâm linh của người Atlantis, cùng bi kịch lớn lao khi cả một lục địa có dân cư sinh sống bị nhấn chìm dưới sóng biển. Có một phiên bản Atlantis thời “kỷ nguyên mới”, “nền văn minh huyền thoại của những ngành khoa học tiên tiến”, tập trung chủ yếu vào thứ được gọi là “khoa học về tinh thể”.

Trong bộ ba sách có tên Khai sáng bằng tinh thể [1] của Katrina Raphaell - những cuốn sách đóng vai trò chính trong trào lưu mê tín về tinh thể ở Mỹ - mô tả rằng tinh thể Atlantis có thể đọc được nội tâm, truyền suy nghĩ, lưu giữ lịch sử cổ đại và là nguyên mẫu cũng như nguồn cảm hứng của các kim tự tháp Ai Cập.

Không có bất kỳ bằng chứng nào, dù chỉ là gần giống, được đưa ra để chứng minh những điều này. (Một làn sóng sùng bái tinh thể nữa có thể sẽ bùng phát sau khi ngành địa chấn học - một nhánh khoa học thực sự - gần đây phát hiện rằng lõi trong của Trái Đất có thể là một khối tinh thể khổng lồ bằng sắt và gần như hoàn hảo).

Một vài cuốn sách, chẳng hạn như Huyền thoại về Trái đất của Dorothy Vitaliano, diễn giải huyền thoại Atlantis theo một hướng dễ chấp nhận hơn: Như là một hòn đảo nhỏ ở Địa Trung Hải bị phá hủy bởi núi lửa, hoặc một thành phố cổ trượt xuống vịnh Corinth sau một trận động đất.

Đây có thể là nguồn gốc thực sự của huyền thoại mà chúng ta đã nghe, nhưng nó cách rất xa so với câu chuyện về sự sụp đổ của một lục địa nơi từng sản sinh ra một nền văn minh có kỹ thuật và tâm linh vượt trội đến mức siêu nhiên.

Trong các thư viện công, tạp chí trên các sạp báo hay những chương trình truyền hình khung giờ vàng, chúng ta hầu như không bao giờ xem được các bằng chứng từ hiện tượng tách giãn đáy biển và kiến tạo mảng, hay từ bản đồ đáy đại dương chứng minh chắc chắn rằng không thể có một lục địa nằm giữa châu Âu và châu Mỹ trong khoảng thời gian mà giả thuyết đưa ra.

Trong khi đó, những bản tường thuật sai lệch, đánh bẫy những người nhẹ dạ cả tin thì lại nhan nhản khắp nơi. Các cách tiếp cận thận trọng, thiên về bằng chứng thì khó kiếm hơn nhiều. Lý do chắc là vì nó không ăn khách.

Một người thông minh, hiếu kỳ, nếu chỉ dựa vào văn hóa đại chúng để tìm hiểu kiến thức về một thứ gì đó như Atlantis chẳng hạn thì khả năng vấp phải một câu chuyện hoang đường, thiếu tính phản biện sẽ cao gấp hàng trăm hay hàng nghìn lần so với một đánh giá chừng mực và có căn cứ.

[1] Bộ sách gồm ba cuốn: Crystal Enlighenment (tạm dịch: Khai sáng bằng tinh thể, 1985), Crystal Healing (tạm dịch: Chữa lành bằng tinh thể, 1987) và The Crystalline Transmission (tạm dịch: Sự dẫn truyền bằng tinh thể, 1989). Bộ sách này là một hướng dẫn toàn diện nhưng dễ hiểu về việc sử dụng pha lê và đá quý để phát triển nội tâm, chữa lành và cân bằng trong cuộc sống hàng ngày.