Lầm tưởng: Kẻ nói dối luôn cựa quậy và lắc lư người

Đã bao giờ bạn để ý ai đó cứ cựa quậy tay chân không dứt chưa? Họ luôn xoa cổ, cắn móng, rung chân, vò tay. Điều đó khiến bạn cực kỳ khó chịu, từ đó bạn cho rằng chắc chắn phải có điều gì đó không ổn.

Thực tế: Rất có thể là chẳng có gì đâu

Những hành động “xoa dịu” này thật đúng như tên gọi: Chúng làm dịu đi năng lượng lo âu vô thức. Hành động tự chạm cơ thể như trên thường có cách lý giải hoàn toàn hợp lý. Nhiều nam giới thường cắn móng tay hoặc vuốt tóc trước một buổi hẹn hò quan trọng - cử chỉ “chải chuốt” này có gốc rễ từ đặc tính sinh học tiến hóa để giúp “con đực” thu hút bạn tình tiềm năng.

Chị tôi hay xoắn tóc khi cố gắng giải quyết một vấn đề nan giải, vì khi làm vậy cô ấy sẽ tập trung hơn. Còn Jake, giám đốc bộ phận truyền thông trước đây của tôi, thường rung chân cả trăm lần mỗi phút. Anh chàng “bồn chồn” ấy khiến tôi phát điên!

Theo tôi, khi ai đó thường xuyên làm vậy chỉ đơn giản là họ đang thể hiện các hành vi tương thích với thói quen thường ngày của mình. Nhưng khi một người đang gian trá, những cử chỉ xoa dịu như vậy có thể biến thành “công cụ thao túng” được tạo dựng nhằm đánh lạc hướng một cách trực quan khỏi lời nói dối, cũng như giúp kẻ nói dối giảm căng thẳng và câu giờ.

Những cử chỉ này tăng lên về tần suất, mức độ và thường rất dễ nhận thấy. Nhiều kẻ nói dối tin rằng những hành động như vậy khiến họ mang vẻ thật thà và khiêm tốn hơn, như kiểu “Ôi thưa bà, tôi không hiểu ý bà đâu ạ!” Nhưng đừng để bị đánh lừa - khi các cử chỉ xoa dịu xuất hiện nhiều đột biến trong các cuộc đối thoại căng thẳng, đó là biểu hiện của cảm giác lo lắng leo thang.

Cắn móng tay, rung chân, xoắn tóc... là những thói quen hay bị hiểu nhầm là biểu hiện của nói dối. Ảnh minh họa: Valeria Boltneva/Pexels.

Lầm tưởng: Kẻ nói dối thường “dội bom” đối phương bằng vô vàn chi tiết. (Hoặc ngược lại: Kẻ nói dối đưa ra quá ít thông tin cụ thể)

Một số chuyên gia tin rằng bạn nên cảnh giác với những lời kể chứa đựng quá nhiều chi tiết vụn vặt - như thể người kể đã chuẩn bị kỹ lưỡng nhằm biến câu chuyện nghe có vẻ đáng tin nhất có thể. Ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng việc thiếu vắng quá nhiều chi tiết là biểu hiện của hành vi bịa chuyện, bởi lẽ người kể chưa kịp phóng tác ra một câu chuyện từ đầu đến đuôi.

Thực tế: Chân tướng sự thật lại một lần nữa nằm lưng chừng

Điều quan trọng là cần nhận ra bất kỳ điểm bất thường nào. Giả sử một người bạn kể một câu chuyện dài lê thê với đầy rẫy các chi tiết nhỏ nhặt (như cô ấy sơn móng tay màu gì, tối qua ăn ở đâu...). Nhưng khi nhắc đến việc tình cờ gặp bạn trai của bạn ở quán bar, mạch kể đột nhiên khựng lại. Hoặc, Bobby bạn trai bạn vốn dĩ thuộc tuýp người hay dài dòng, nhưng khi được hỏi về tối thứ Bảy hôm đó đi chơi đâu, anh ta bỗng trở nên kiệm lời. Những thay đổi bất thường nói trên có thể là dấu hiệu của sự dối trá.

Mỗi câu chuyện được kể nên có cùng mức độ chi tiết từ đầu đến cuối; đồng thời, một người vốn hay kể chuyện tường tận không nên đột nhiên ngập ngừng giữa chừng khi chia sẻ. Bên cạnh đó, bạn hãy chú tâm khi đối phương cố tình đưa ra những chi tiết không quan trọng, dù chúng nghe có vẻ rất thú vị.

Chẳng hạn, nếu Bobby bỗng chỉ nói đi nói lại món bánh mỳ kẹp thịt mà anh ta gọi cho bữa tối (Ui chao, nó có cả tương cà lẫn mù tạt ư? Ngon lành chưa!), thay vì kể anh ta đã làm gì ở quán bar suốt ba tiếng đồng hồ, thì bạn biết có điều gì đó không ổn rồi đấy.

Lầm tưởng: Kẻ nói dối thường ngập ngừng trong lời nói

Đôi khi, chúng ta vội vàng phán xét ai đó chỉ vì một khoảnh khắc ngập ngừng: “À há! Sao nín bặt thế, mất tiếng rồi à?” Nếu bạn đang cố tìm hiểu xem đối phương có đang bịp bợm hay không, bất kỳ sự vấp váp nào cũng dễ bị coi là biểu hiện của sự thiếu thành thật.

Thực tế: Ngập ngừng là điều bình thường trong mọi cuộc trò chuyện tự nhiên

Nếu những khoảng dừng ngập ngừng là có lý do, như khi người nói dừng lại để suy nghĩ thêm, thì đó thường không phải là dối trá. Chỉ khi sự ngập ngừng (hoặc thậm chí không hề tỏ ra ngập ngừng) xuất hiện vào những thời điểm khác lạ trong cuộc đối thoại, thì đó là dấu hiệu đáng báo động!

Chẳng hạn, tôi hỏi bạn hôm thứ Tư tuần trước bạn mặc gì đi làm. Nếu bạn trả lời ngay tức thì: “Váy đỏ và giày cao gót đen”, tôi có quyền thắc mắc vì sao bạn lại có thể nhớ nhanh đến vậy. Đến việc nhớ xem hôm nay mặc gì mà tôi còn phải nhìn vào gương, huống chi là từ tuần trước, vì vậy tôi cho rằng một câu trả lời quá nhanh đích thị là dấu hiệu đáng ngờ.

Mặt khác, cũng có thể thứ Tư hôm đó lại chính là sinh nhật bạn. Bạn đã lên kế hoạch đi ăn tối và bí tỉ với lũ bạn ngay sau giờ làm, nên bạn đã ăn diện bảnh bao ngay từ lúc tới văn phòng. Vậy là bạn không chỉ không nói dối, mà còn có lý do rất chính đáng để nhớ rõ bộ đồ hoàn toàn bình thường hôm đó.