‘Ông vua, nữ hoàng gia sư’ ở châu Á

Đi xe sang, ăn mặc hào nhoáng và hình ảnh quảng cáo xuất hiện khắp nơi, 2 gia sư Richard Eng và Kelly Mok được học sinh hâm mộ không khác gì những ngôi sao điện ảnh.

Thầy giáo gia sư Richard Eng nổi tiếng không khác gì một ngôi sao điện ảnh.

Các tấm áp phích của họ dán đầy trung tâm mua sắm hay xe bus, nhưng Richard và Kelly không phải là những ngôi sao điện ảnh hay siêu mẫu, mà là gia sư nổi tiếng của Hong Kong. Là những người dạy thêm được xếp hạng A và có biệt danh “vua gia sư” và “nữ hoàng gia sư”, họ được hâm mộ bởi khả năng giúp học sinh cải thiện đáng kể điểm số.

Trong văn hóa tiêu dùng của Hong Kong, những gia sư nổi tiếng được xem như thần tượng. Từ đó, họ cũng có khoản thu nhập cao, thậm chí có người trở thành triệu phú và thường xuyên xuất hiện trên các chương trình truyền hình.

“Để trở thành một gia sư hàng đầu, bạn nên là một người trẻ và hấp dẫn, bởi học sinh sẽ nhìn vào ngoại hình của bạn”, Kelly (26 tuổi) cho hay. Cô hiện làm việc cho King's Glory, một trong những cơ sở dạy phụ đạo lớn nhất Hong Kong. Không chỉ diện quần áo và phụ kiện thời trang để xuất hiện trên biển quảng cáo, Kelly còn tận dụng vẻ ngoài cuốn hút khi đứng lớp.

Hong Kong gần đây áp dụng kỳ thi duy nhất cho các học sinh 17 tuổi và tạo ra một sự bùng nổ trong học thêm. “Áp lực đang gia tăng với học sinh vì chỉ có một kỳ thi duy nhất quyết định chúng có vào được đại học hay không. Với quá nhiều cơ sở dạy kèm ở Hong Kong, học sinh không biết chọn ai vì vậy chúng cứ lao vào những ông vua hay nữ hoàng gia sư”, cô Kelly nói.

Richard Eng, một giáo viên ở Cao đẳng Beacon, được mệnh danh là ngôi sao gia sư đầu tiên ở Hong Kong. Anh giờ đây là một triệu phú, kiếm được hơn 1 triệu USD năm và có cuộc sống không khác gì ngôi sao. Hiện tại Richard điều hành 12 trường ở Hong Kong và một cơ sở ở Tokyo, với khoảng 50.0000 học viên và 300 nhân viên.

Là một cựu giáo viên cấp 2, anh nói rằng anh nảy ra ý tưởng quảng bá hình ảnh bản thân sau khi xuất hiện trong những bức ảnh quảng cáo cho em gái là một nghệ sĩ. Hình ảnh của người thầy hào nhoáng thậm chí xuất hiện trên những tập tài liệu, bút hay các món quà tặng khác dành cho học sinh.

Phản ứng với  ý kiến cho rằng việc học thêm đang mang lại sự hoảng loạn cho học sinh, Richard nhận định: “Sự hoảng loạn bắt nguồn từ các kỳ thi. Nếu không có thi cử ở Hong Kong, thì học sinh sẽ không đến với tôi cho dù tôi nói gì hay trông thế nào đi chăng nữa”.

Những tấm biển quảng cáo gia sư ngôi sao ở Hong Kong.

Hiện tượng gia sư ngôi sao là kết quả của nhu cầu học thêm ngày càng bùng nổ ở châu Á. Nó được tiếp sức bởi những hệ thống thi cử căng thẳng và nhiều bậc phụ huynh mong muốn con em thi đỗ các trường đại học hàng đầu và trường trung học chất lượng.

Theo một nghiên cứu của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB), ở những xã hội nơi thành công được đánh đồng với kết quả học tập tốt, sự lo lắng của phụ huynh chuyển thành một dòng thu nhập ổn định cho các cơ sở gia sư. Báo cáo của ADB ngày 5/7 cho hay, ước tính chi phí cho học thêm ở Hàn Quốc tương đương với 80% ngân sách của chính phủ cho giáo dục công. Năm 2010, nước Nhật chi khoảng 12 tỷ USD cho con em tham gia các lớp phụ đạo, trong khi tại Singapore, con số này là 680 triệu USD năm 2008.

Ngành công nghiệp dạy thêm, hay “giáo dục bóng tối” theo cách gọi của ADB, đang trở nên phổ biến khắp châu Á bởi sự tăng tưởng các trường đại học và tham vọng kiếm bằng cử nhân hay kỹ sư của học sinh phổ thông.

Giảng viên Mark Bray ở Đại học Hong Kong, một trong những tác giả thực hiện nghiên cứu của ADB, nói rằng có đến 72% học sinh phổ thông năm cuối ở Hong Kong đi học thêm. Trong khi một số gia đình giàu có thuê gia sư dạy riêng thì những gia đình ít điều kiện hơn phải chạy vạy cho con em theo học các lớp của gia sư ngôi sao, với khoảng 100 em mỗi lớp.

Không chỉ riêng tại Hong Kong, học thêm cũng nở rộ và ngày càng được thương mại hóa ở các nước châu Á khác. Tại Hàn Quốc, 90% học sinh tiểu học tham gia các lớp phụ đạo. Ở Thái Lan, Sri Lanka và Ấn Độ, nhiều cơ sở học thêm sử dụng những gia sư nổi tiếng để thu hút học sinh đến lớp.

Thầy Richard dạy tại một lớp học thêm.

Ở Trung Quốc, nơi các trung tâm phụ đạo chỉ phổ biến sau khi nền kinh tế bùng nổ vào thập niên 1990, trung tâm công nghệ và giáo dục New Oriental trở thành một trong những trường dạy thêm lớn nhất châu Á với khoảng 2,4 triệu học sinh năm nay. Cơ sở này tự hào cso 17.600 giáo viên ở 49 thành phố và một mạng lưới dạy học trực tuyến với khoảng 7,8 triệu người dùng.

Niêm yết trên sàn chứng khoán New York từ năm 2006, New Oriental biến người sáng lập là Michael Yu trở thành một triệu phú. Từ một người đàn ông thường thường bậc trung, ông Yu trở thành một giáo viên dạy tiếng Anh ở Đại học Peking. Ông sau đó tận dụng mô hình thuê gia sư ngôi sao của Hong Kong để thu hút học sinh đến lớp.

Lo ngại trước tình trạng học thêm có thể gây áp lực không cần thiết cho học sinh và tăng gánh nặng kinh tế cho gia đình, một số nước như Hàn Quốc từng áp dụng lệnh cấm. Trong những năm 1980, chính phủ nước này ban hành một lệnh cấm chương trình dạy phụ đạo, nhưng kế hoạch này sau đó không thể thực hiện được. Năm 2009, Chính phủ Hàn Quốc thông qua một số biện pháp hạn chế thời gian học sinh ngồi ở các trung tâm dạy thêm nhằm giảm sức ép cho chúng và tăng khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, tác động của chương trình chỉ ở mức hạn chế và đẩy các lớp học thêm trực tuyến tăng lên.

Chính phủ nước này từ đó nhận ra rằng, cách duy nhất giảm tình trạng học thêm là thay đổi văn hóa thi cử như giảm số lượng các kỳ thi vào đại học và khuyến khích các trường học tuyển sinh viên không quá chú trọng vào điểm thi.

Một nghiên cứu của Singapore gần đây cho thấy, các gia đình ở châu Á đang chi tiêu một khoản thu nhập đáng kể cho việc học thêm của con cái. Điều đó có thể góp phần cải thiện thành tích học tập của con em họ, nhưng lại làm trầm trọng thêm sự bất bình đẳng xã hội.

Theo báo cáo của ADB, xu hướng bùng phát học thêm tại châu Á không mang lại kết quả tốt như mong muốn, mà chỉ tạo ra sự chênh lệch tiêu cực về chất lượng giáo dục. Báo cáo của ADB đề xuất, đây là thời điểm các nhà hoạch định cần xem xét về vấn đề học thêm và tìm cách đảm bảo “giáo dục bóng tối” không còn là điều tiên quyết với các bậc phụ huynh muốn con cái thành đạt.

Bình An

Theo Infonet