Nỗi lo tận thế có trước AI từ lâu

Gần đây, giới công nghệ xuất hiện nhiều cảnh báo về việc con người mất khả năng kiểm soát trí tuệ nhân tạo (AI), thậm chí còn đề cập đến nguy cơ tận thế một khi công nghệ này nổi loạn. Tuy nhiên, nỗi lo sợ tương tự đã xuất hiện cách đây rất lâu.

Nỗi sợ từ thời cổ đại

Theo Seven Days, chủ đề "ngày tận thế" được nhắc đến nhiều trong thời gian qua. Gần như mỗi ngày lại có thêm một nhà khoa học, nhà nghiên cứu hoặc chuyên gia công nghệ dự đoán về đại dịch chết người mới, thảm họa khí hậu, tiểu hành tinh gây tuyệt chủng hoặc AI nổi loạn sẽ xóa sổ loài người.

Tuy nhiên Christopher Star chỉ ra rằng không phải con người hiện đại là thế hệ đầu tiên có nỗi lo này. Trong cuốn How to Face the End of the World: An Ancient Guide for Apocalyptic Times, vị giáo sư 53 tuổi chuyên ngành cổ điển tại Middlebury College chỉ ra rằng quan niệm về ngày tận thế đã có từ 3.000 năm trước.

Christopher Star khai thác tác phẩm của Plato, Lucretius, Seneca cùng các nhà triết học và nhà văn cổ đại khác để tìm ra chiến lược đối phó với thảm họa, xảy ra dưới dạng một tai ương đột ngột hay sự suy tàn dần dần.

"Nếu nghĩ rằng thời gian vận hành theo những chu kỳ lớn của sự sáng tạo và hủy diệt, hoặc từng có cảm giác déjà vu, thì trường phái Khắc kỷ dành cho bạn", Star viết trong phần giới thiệu. Ngược lại, Hesiod, nhà thơ Hy Lạp cổ đại, cho rằng con người có khả năng tránh khỏi sự hủy diệt của thế giới bằng cách sống một cuộc đời chính trực.

Ngay cả những người cổ đại tin rằng ngày tận thế là điều không thể tránh khỏi, họ vẫn tìm thấy lợi ích trong việc suy nghĩ về viễn cảnh u ám đó. "Việc khám phá ngày tận thế phục vụ một mục đích triết học và trị liệu sâu sắc hơn", Star viết.

Ông cho rằng phân tích về chủ đề này cung cấp cho chúng ta những công cụ tâm lý để đối mặt với những thảm họa ở bất kỳ quy mô nào.

Vì sao loài người không ngừng nhắc về chủ đề tận thế?

Trả lời phỏng vấn Seven Days xoay quanh chủ đề của quyển sách vừa xuất bản, Christopher Star cho biết "ngày tận thế" xuất hiện theo những cách khác nhau trong nhiều nền văn hoá.

"Trọng tâm nghiên cứu của tôi chủ yếu là cách các triết gia cổ đại suy nghĩ về điều đó", ông chia sẻ. Ngoài ra, các nhà khoa học thần kinh cũng thực hiện nhiều nghiên cứu về vấn đề này.

Bộ não con người thích suy nghĩ về tương lai và hình dung ra các kịch bản, từ những kịch bản nhỏ đến những kịch bản tồi tệ nhất. Theo Star, đó không chỉ là sự bi quan và tiêu cực kiểu "Chúng ta chẳng thể làm gì được". Đó là việc lập kế hoạch cho mọi khả năng.

Điều thú vị mà tác giả tìm thấy qua nghiên cứu các tài liệu cổ là quan điểm ngày tận thế sớm xảy ra. Ví dụ điển hình là tin đồn liên quan đến việc lịch của người Maya kết thúc vào năm 2012. Trong thời hiện đại, chúng ta có một "đồng hồ tận thế" do các nhà khoa học xây dựng nên.

Phần cuối cuộc phỏng vấn Christopher Star nhắc độc giả nên nhớ đến lịch sử chung của các lời tiên tri về ngày tận thế.

"Chúng thường không trở thành sự thật. Và nếu điều tồi tệ nhất xảy ra, xuyên suốt lịch sử, con người chứng tỏ khả năng xây dựng những thế giới mới từ thảm họa", tác giả cuốn sách đưa ra nhận định.