|
|
Không ít người con lựa chọn đoạn tuyệt với cha mẹ với lý do bảo vệ sức khỏe tinh thần. Ảnh: Minh Tran/Pexels. |
Bà Sunita (đến từ Hong Kong, Trung Quốc) chưa bao giờ nghĩ có ngày con gái 25 tuổi biến mất khỏi cuộc đời mình. Tin nhắn của bà không được trả lời. Các cuộc gọi liên tục bị từ chối.
Cho đến khi con gái chặn hoàn toàn liên lạc, Sunita mới nhận ra mối quan hệ giữa hai mẹ con đã đi đến giới hạn mà bà không thể kiểm soát. Điều khiến người mẹ đau đớn hơn là bà không hiểu nguyên nhân. Cô con gái từng yêu thương, ngưỡng mộ mẹ giờ gọi bà là "người mẹ độc hại" rồi cắt đứt quan hệ.
Sunita rơi vào trầm cảm, mất ngủ, không còn sức làm những công việc thường ngày. Một câu hỏi liên tục ám ảnh bà: "Mình đã làm gì sai?".
Câu chuyện của Sunita được SCMP dẫn để nói về "parental estrangement" - sự rạn nứt, xa cách giữa cha mẹ và con cái trưởng thành.
Trong những trường hợp nghiêm trọng, người con lựa chọn đoạn tuyệt với cha mẹ. Họ làm vậy với lý do bảo vệ sức khỏe tinh thần hoặc tránh tiếp tục một mối quan hệ mà họ cho là gây tổn thương cho bản thân.
Bác sĩ tâm thần Chan Kai-tai chỉ ra nguyên nhân của hiện tượng này có thể đến từ cách nuôi dạy con không phù hợp, xung đột tính cách, khác biệt quan điểm sống và những tổn thương trong quá khứ.
6 kiểu cha mẹ độc hại
Vậy như thế nào là bậc cha mẹ gây tổn thương và độc hại với con cái? Đây cũng là nội dung mà cuốn sách Cha mẹ độc hại (tựa gốc: Toxic Parents) của TS, nhà trị liệu tâm lý Susan Forward và đồng tác giả Craig Buck đề cập tới. Theo đó, 6 kiểu cha mẹ độc hại gồm:
Cha mẹ chưa trọn vẹn: Họ không đáp ứng được nhu cầu của trẻ, mà trong nhiều trường hợp còn mong đợi và yêu cầu con cái phải chăm sóc cho mình. Đứa trẻ sẽ trở thành “cha mẹ” của chính người sinh ra mình.
Cha mẹ kiểm soát: Họ kiểm soát con cái khi còn bé cho đến khi trưởng thành bằng sự tội lỗi, đe dọa và tiền bạc, thậm chí khi họ đã chết.
Cha mẹ nghiện rượu: Họ tạo nên bầu không khí căng thẳng, bất ổn cảm xúc trong gia đình.
Tác giả/Tác phẩm
Cha Mẹ Độc Hại (tựa gốc: Toxic Parents)
Trong cuốn sách, 6 kiểu cha mẹ độc hại được chỉ ra thông qua các trường hợp cụ thể, phân tích gốc rễ vấn đề giúp người đọc dễ dàng nhận ra mình có thuộc trường hợp đó không, điều đó sẽ gây ra hậu quả gì và hướng giải quyết ra sao. Tác giả mong muốn đem lại sự an ủi, chữa lành nỗi đau cho những đứa con trưởng thành từ gia đình độc hại, vượt qua di chứng tổn thương và giành lại cuộc đời.
Cha mẹ bạo hành lời nói: Con trẻ sẽ tin và nội tâm hóa những gì cha mẹ nói bởi chúng không phân biệt được giữa sự thật và lời nói đùa. Liên tục lặp lại lời nói gây tổn thương con trẻ yếu đuối là hành vi tàn bạo và hủy hoại con người.
Cha mẹ bạo hành thể xác: Bạo lực là thứ công cụ duy nhất mà cha mẹ độc hại sử dụng để đối mặt với các vấn đề về cảm xúc, đặc biệt là sự giận dữ.
Cha mẹ lạm dụng tình dục: Đó là sự phản bội niềm tin cơ bản nhất giữa một đứa trẻ với cha mẹ.
Tuy nhiên, khi con cái cho rằng cha mẹ độc hại và chọn đoạn tuyệt như một cách đối phó, vấn đề không thể giải thích bằng một câu đơn giản như "con cái vô ơn" hay "cha mẹ độc hại".
Có những người rời đi vì cần được an toàn. Có người rời đi vì không chịu nổi cảm giác mình luôn phải sống theo kỳ vọng. Và cũng có người chỉ muốn được nhìn nhận như một người trưởng thành.
Con "tha thứ" hay cha mẹ "nhận lỗi"?
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Ageing & Society vào tháng 5, phân tích 28.038 cặp cha mẹ - con trưởng thành tại Hàn Quốc, cho thấy sự xa cách giữa các thế hệ cũng tồn tại trong xã hội Đông Á, không còn là vấn đề riêng của phương Tây.
Tờ SCMP cũng ghi nhận tình trạng người trưởng thành chủ động ngừng liên lạc với cha mẹ ngày càng tăng tại Hong Kong và Singapore.
Tại châu Á, quyết định này lâu nay khó được chấp nhận do quan niệm về chữ hiếu. Theo khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Pew (Mỹ), 84% người Trung Quốc cho rằng cha mẹ phải được tôn trọng trong mọi hoàn cảnh và 88% tin con cái nên làm cha mẹ tự hào.
Khi mối liên kết cha mẹ - con cái bị phá vỡ, những người trong cuộc có thể bị ảnh hưởng về tâm lý và chịu cảm giác kiệt sức kéo dài.
Bà Sunita trải qua chính trạng thái ấy. Nhưng có lẽ, người con cũng có thể đang mang một dạng tổn thương tương tự. Vì thế, hàn gắn mối quan hệ trong trường hợp này không đơn giản là yêu cầu người con "tha thứ" hay cha mẹ "nhận lỗi".
Trong trường hợp người con đã cắt liên lạc, bác sĩ tâm thần Chan Kai-tai khuyên cha mẹ trước hết phải kiểm soát cảm xúc của mình, sau đó mới tìm cách tiếp cận. Khi cần thiết, gia đình có thể tìm đến nhân viên công tác xã hội hoặc chuyên gia tư vấn.
Đây cũng là nội dung được đề cập tới trong phần 2 của cuốn Cha mẹ độc hại. Tác giả gợi mở từng cách giải quyết cho từng vấn đề, giúp đối tượng bị tổn thương có thể thoát khỏi bóng đen và những nỗi đau quá khứ để sống một cuộc sống vui vẻ phía trước.
Quan hệ độc hại 'núp bóng' tình yêu
Nhiều người khăng khăng họ làm điều gì đó vì "muốn tốt cho bạn", nhưng lại đòi hỏi bạn phải thỏa mãn yêu cầu của họ. Đó là tình yêu "cấp thấp", tồn tại ở nhiều loại quan hệ như bạn bè, người yêu, vợ chồng, cha mẹ và con cái. Nếu chấp nhận, bạn sẽ bị ràng buộc bởi sự hẹp hòi của đối phương, mất đi sự tự do, luôn chìm đắm trong muộn phiền, u sầu.
