Họa sĩ Văn Sáng. Ảnh: Thu Hiền.

Thời tôi mới quen họa sĩ Văn Sáng, việc thiết kế bìa sách vẫn làm kiểu thủ công là vẽ tay (và có nhiều bìa sách phải in kéo lưới như thiên hạ vẫn in thiệp, in card-visit...) nên nếu có ký hợp đồng, thời gian giao hàng cũng khó thực hiện được như giao kèo.

Bạn hãy hình dung, khi đã bố cục xong tên sách, chọn được màu nền bìa, lại phải vẽ riêng cái logo của nhà xuất bản in ấn phẩm dán vào, đủ biết tiêu hao sức lực, thời giờ của họa sĩ thế nào: logo thường là 4 màu in chồng lên và phải sao cho khít khịt, lệch đi một chút lại thành chủ nhà khác!

Công việc của họa sĩ vẽ bìa tỉ mẩn cứ như công việc của thợ kim hoàn vậy. Tôi nghĩ, nếu người nóng tính, ít kiên nhẫn chắc không theo nghề này được!...

Những năm cuối 80 của thế kỷ trước, các nhà xuất bản, nhà sách tư nhân đã chuyển hướng sang khai thác đề tài sách dịch nước ngoài như Mỹ, Pháp, Anh,... Sách trinh thám, tiểu thuyết tâm lý xã hội đồng loạt đổ bộ vào thị trường sách Việt Nam. Công việc thiết kế bìa sách với những cuốn sách dịch nước ngoài không chấp nhận cách vẽ bìa minh họa kiểu "cắt, dán", dễ dãi thông thường nữa. Và như thế, họa sĩ Văn Sáng giờ đã là lựa chọn của các nhà xuất bản, nhà sách tư nhân.

Series bìa sách dòng trinh thám của Arthur Conan Doyle, Agatha Christie, James Hadley Chase,... do họa sĩ Văn Sáng thiết kế ra mắt bạn đọc đã gây sốt trong giới làm sách.

Tiếp theo, ấn tượng về loạt bìa các tiểu thuyết của nhà văn Mỹ Sydney Sheldon với Thiên thần nổi giận, Cát bụi thời gian,... do nhà sách Minh Nguyệt tổ chức bản thảo và là đối tác liên kết xuất bản có địa chỉ ở Hàng Bông - Thợ Nhuộm, Hà Nội do chính anh vẽ ám ảnh cả người làm sách và độc giả. Nó là "bom tấn" như bây giờ người ta nói về một bộ phim đạt doanh thu "khủng" phòng vé!

Tôi còn nhớ, khi tôi ghé nhà sách của chị Nguyệt, chủ tiệm sách nhận sách biếu (vì tôi là người giới thiệu họa sĩ với chị), tôi nói, chị không được "độc quyền sở hữu" họa sĩ, và tôi cũng không quên nhắc khéo rằng, ngoài nhuận bút vẽ bìa, chắc đã tới lúc các nhà sách phải trả phần trăm doanh thu bán sách với những cuốn sách bán chạy nhờ bìa sách đẹp đấy!

Chị cười, chỉ kịp liếc mắt nhìn ông khách quen là tôi: - Nhà sách bọn em làm sao đủ tiền nuôi một ông họa sĩ có tài như thế! - Chị nói, một tay cầm xấp tiền và tay kia vẫn nhấc từng dây sách vừa nhận từ nhà in về, giao cho khách hàng!

Nói về sự ám ảnh và sức hấp dẫn của bìa sách Văn Sáng thời gian này, không thể không nhắc tới bìa cuốn sách nhạc The Beatles do Nhà sách Đông Tây (Hà Nội) tổ chức bản thảo, in và phát hành.

Dòng sách về âm nhạc trên thị trường sách ở ta, xưa nay khá hiếm, đối tượng có nhu cầu sử dụng hẹp, vậy mà sự xuất hiện của cuốn sách kể trên quả là trên cả sự bất ngờ: Nền bìa sách màu đen, hình ảnh Ban nhạc Beatles huyền thoại, vĩ đại nhất mọi thời đại nổi bật lên trên nền dãy bản nhạc "hit" nhất, cả thế giới đều thuộc, khiến dường như ai cũng muốn sở hữu cho riêng mình!

Sau đấy, The Beatles liên tục tái bản, đạt số lượng phát hành kỷ lục chắc chắn có đóng góp không nhỏ công sức của người đã may chiếc áo có gu "thời trang" sành điệu mặc cho nó!