Nên tỉa chân nhang hay cúng ông Công ông Táo trước?

Cuối năm là thời điểm hầu hết gia đình sẽ bao sái bàn thờ, rút tỉa chân nhang để chuẩn bị đón năm mới. Đây được xem là một trong những công việc quan trọng, mang ý nghĩa giữ gìn sự gọn gàng, trang nghiêm cho không gian thờ tự sau một năm dài cúng lễ.

Sau nhiều lần thắp hương trong năm, số lượng chân nhang trong bát hương ngày càng nhiều, khiến bát trở nên chật chội, khó cắm thêm hương mới. Không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt thờ cúng, bát hương quá đầy còn tạo cảm giác rườm rà, thiếu ngăn nắp, không phù hợp với yêu cầu sạch sẽ, thanh tịnh của nơi thờ tự.

Theo quan niệm phong thủy, bàn thờ là khu vực hội tụ sinh khí quan trọng của gia đình, có ảnh hưởng nhất định đến đời sống tinh thần và sinh hoạt chung. Việc để quá nhiều chân nhang được cho là có thể làm giảm sự hanh thông, vì vậy nhiều gia đình coi việc tỉa chân nhang cuối năm là một bước không thể thiếu khi chuẩn bị Tết Nguyên đán.

Tỉa chân nhang trước hay cúng ông Công ông Táo trước?

Một trong những băn khoăn phổ biến là nên tỉa chân nhang trước hay sau lễ cúng ông Công ông Táo. Trên thực tế, theo thói quen của nhiều gia đình, sau khi hoàn tất lễ tiễn ông Công ông Táo lên chầu Trời vào ngày 23 tháng Chạp, gia chủ sẽ thắp hương xin phép thần linh và tổ tiên để bắt đầu việc bao sái bàn thờ, rút tỉa chân nhang. Nghi lễ này thường được thực hiện trong khoảng thời gian từ ngày 23 đến ngày 30 tháng Chạp, tùy theo điều kiện sinh hoạt và lịch trình của từng nhà.

Nhiều gia đình lựa chọn kết hợp việc dọn dẹp bàn thờ ngay trong ngày cúng ông Công ông Táo để tiện sắp xếp. Trong khi đó, các gia đình trẻ hoặc những người bận rộn có thể rút tỉa chân nhang vào ngày 29 hoặc 30 tháng Chạp. Thực tế cho thấy, không có quy định bắt buộc nào yêu cầu phải thực hiện việc này trước hay sau ngày 23 tháng Chạp.

Các tài liệu ghi chép truyền thống cũng không đưa ra mốc thời gian cụ thể cho việc rút tỉa chân nhang cuối năm. Thời điểm tiến hành hoàn toàn phụ thuộc vào điều kiện sinh hoạt, niềm tin cá nhân và sự chủ động sắp xếp của mỗi gia đình. Khi nhận thấy bàn thờ chưa đảm bảo sự trang nghiêm, thanh tịnh, gia chủ nên lau dọn ngay hoặc lên lịch vệ sinh định kỳ thay vì chờ đến sát Tết mới thực hiện.

Ngoài dịp cuối năm, việc bao sái bàn thờ và rút tỉa chân nhang cũng có thể được thực hiện vào các ngày rằm hoặc mùng 1 Âm lịch, tùy theo quan niệm và hoàn cảnh của từng gia đình. Về thời gian trong ngày, nhiều người lựa chọn các khung giờ từ 8h đến 11h55 hoặc từ 13h đến 17h55 để thực hiện. Gia chủ cần tránh thực hiện vào khoảng 12h hoặc 18h.

Điểm chung được nhiều gia đình thống nhất là việc rút tỉa chân nhang nên hoàn tất trước lễ cúng Tất niên. Điều này giúp bàn thờ luôn trong trạng thái sạch sẽ, trang nghiêm, sẵn sàng cho những nghi lễ quan trọng trong những ngày cuối năm và đầu năm mới.

Tỉa chân nhang trước hay cúng ông Công ông Táo trước?. Ảnh: Đình Hòa.

Cách rút tỉa chân nhang

Trước khi bắt đầu, gia chủ cần chuẩn bị đầy đủ các vật dụng cần thiết như khăn sạch, chổi nhỏ, nước ấm, rượu gừng hoặc nước thơm nấu từ lá bưởi, quế, hồi. Ngoài ra, cần có một chiếc bàn hoặc khay để tạm đặt đồ thờ, cùng hương, đèn và một ít lễ vật đơn giản để xin phép trước khi dọn dẹp. Gia chủ cũng nên rửa tay sạch sẽ, ăn mặc chỉnh tề nhằm thể hiện sự tôn kính trong quá trình thực hiện.

Sau khi chuẩn bị xong, gia chủ thắp một nén nhang và đọc văn khấn xin phép tổ tiên, thần linh cho phép được dọn dẹp bàn thờ. Khi nhang cháy được một phần, có thể tiến hành rút bớt chân nhang trong bát.

Thông thường, nên giữ lại số lượng chân nhang lẻ như 3, 5 hoặc 7 chân, tùy theo phong tục của từng gia đình. Những chân nhang đã rút ra cần được đặt gọn gàng trên khay, sau đó mang đi hóa ở nơi sạch sẽ. Phần tro sau khi hóa có thể rải xuống sông, suối hoặc dùng bón cho cây cối.

Văn khấn tỉa chân nhang, bao sái bàn thờ cuối năm

Đọc văn khấn trước khi rút tỉa chân nhang nhằm thể hiện sự xin phép và giữ gìn sự trang nghiêm cho không gian thờ tự.

Dưới đây là 2 bài văn khấn trước khi thực hiện bao sái bàn thờ và rút tỉa chân nhang, theo gợi ý của chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà chia sẻ trên Báo Lao Động:

Văn khấn trước khi rút tỉa chân nhang

Nam Mô A Di Đà Phật!

Nam Mô A Di Đà Phật!

Nam Mô A Di Đà Phật!

Tín con chủ tên là... ngụ tại địa chỉ...

Hôm nay ngày... tháng... năm..., tín chủ con tự xét thấy bản thân mình chưa chu toàn nên để hương án có chút bụi bẩn, có chút chưa được thanh tịnh, trang nghiêm.

Tín chủ xin kính cáo với các chư Vị (tùy theo bàn thờ đó thờ thần linh, hộ pháp, hay gia tiên…), chọn được ngày lành tháng tốt hôm nay xin cho phép tín chủ được sái tịnh để bàn thờ được trang nghiêm, thanh tịnh, kính mong các chư vị chứng minh và gia hộ.

Mong các vị tạm ẩn tạm lánh, độ cho con lau dọn được khang trang mỹ hảo, cho hương án được an chính vị, cho âm phần được an yên, cho gia cư được lạc thổ, cho cung tài không động, cung lộc không hao.

Chúng con người trần mắt thịt, tội lỗi đầy thân, chỉ biết kính cẩn tâm thành nếu có gì si mê lầm lỡ kính xin được tha thứ bỏ quá đại xá cho.

Nam Mô A Di Đà Phật!

Nam Mô A Di Đà Phật!

Nam Mô A Di Đà Phật!

Văn khấn bao sái bàn thờ

Nam Mô A Di Đà Phật!

Nam Mô A Di Đà Phật!

Nam Mô A Di Đà Phật!

Tín chủ tên là... ngụ tại địa chỉ...

Hôm nay ngày... tháng... năm..., xét thấy bản thân mình chưa đủ chu toàn nên để hương án bị bụi, tín chủ con xin thành tâm sám hối.

Tín chủ con xin kính cáo với các chư vị (tùy theo bàn thờ đó bàn thờ gì, thần linh, hộ pháp, hay gia tiên…), hôm nay chọn được ngày lành tháng tốt xin cho phép tín chủ con được sái tịnh để cho bàn thờ được trang nghiêm và thanh tịnh nhất kính mong các chư vị chứng minh và gia hộ.

Mong các vị độ cho chúng con lau dọn được chỉn chu khang trang mỹ hảo, cho hương án được an chính vị, cho âm phần được an yên, cho gia cư được lạc thổ,

Chúng con người trần mắt thịt, tội lỗi đầy thân, chỉ biết kính cẩn tâm thành nếu có gì si mê lầm lỡ kính xin được tha thứ bỏ quá đại xá cho.

Nam Mô A Di Đà Phật!

Nam Mô A Di Đà Phật!

Nam Mô A Di Đà Phật!

Bao sái bàn thờ, rút tỉa chân nhang cuối năm cần làm đúng thời điểm để đảm bảo sự trang nghiêm. Ảnh: Group Trang trí bàn thờ.

Lau dọn bàn thờ sau khi tỉa chân nhang

Sau khi hoàn tất việc rút chân nhang, gia chủ thực hiện lau dọn bàn thờ. Dùng khăn sạch thấm rượu gừng hoặc nước thơm đã chuẩn bị để lau bát hương, chân đèn, lọ hoa và các vật dụng thờ cúng khác. Trong quá trình lau dọn, cần hạn chế di chuyển bát hương để tránh làm xáo trộn vị trí vốn có. Bề mặt bàn thờ cần được lau sạch bụi, đồng thời thay nước mới cho lọ hoa và chén nước cúng.

Gia chủ tuyệt đối không sử dụng nước lạnh hoặc các loại hóa chất tẩy rửa mạnh vì có thể ảnh hưởng đến sự trang nghiêm của không gian thờ tự. Sau khi vệ sinh xong, các vật dụng cần được sắp xếp lại ngay ngắn, đúng vị trí ban đầu. Nếu thay trái cây, nên chọn loại tươi mới, có mùi thơm tự nhiên để tăng thêm sinh khí cho bàn thờ.

Trong suốt quá trình thực hiện, gia chủ cần giữ thái độ nghiêm túc, tránh nói cười lớn tiếng, không làm rơi vãi đồ thờ cúng. Trường hợp không nắm rõ phong tục, nên tham khảo ý kiến của người lớn tuổi trong gia đình hoặc những người am hiểu về phong tục để việc lau dọn bàn thờ diễn ra đúng cách, đảm bảo sự trang nghiêm và gọn gàng cho không gian thờ tự trong dịp cuối năm.