Mốc quan trọng cụ thể hóa các định hướng phát triển xuất bản

Trong các hoạt động phục vụ Đại hội XIV của Đảng, ngành xuất bản - ngoài thực hiện nhiệm vụ xuất bản các ấn phẩm phục vụ công tác tuyên truyền, nghiên cứu, học tập - đã phối hợp triển khai các không gian trưng bày sách, báo theo chủ đề. Khu trưng bày sách, báo tại Trung tâm Báo chí phục vụ Đại hội XIV là một điểm nhấn ấn tượng, trưng bày 1.547 cuốn sách hay về nội dung, đẹp về hình thức.

Ông Nguyễn Nguyên - Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch - đã chia sẻ với Tri thức - Znews về những dấu ấn của ngành xuất bản trong công tác phục vụ Đại hội XIV, và công tác chuẩn bị của ngành xuất bản nhằm đưa các định hướng mới từ Đại hội vào cuộc sống.

Ông Nguyễn Nguyên - Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Ảnh: Đinh Hà.

Điểm nhấn của ngành Xuất bản trong hoạt động phục vụ Đại hội XIV

- Thưa ông, trước và trong thời gian diễn ra Đại hội XIV của Đảng, ngành Xuất bản đã có những hoạt động gì nhằm phục vụ Đại hội?

- Trong chuỗi hoạt động văn hóa - thông tin phục vụ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, xuất bản tiếp tục khẳng định vai trò là kênh lan tỏa tri thức, củng cố nền tảng tư tưởng, góp phần tạo không khí trang trọng và chiều sâu văn hóa cho sự kiện chính trị trọng đại của đất nước. Cùng với nhiệm vụ tổ chức xuất bản các ấn phẩm phục vụ tuyên truyền, nghiên cứu, học tập, ngành xuất bản đã phối hợp triển khai các không gian trưng bày sách, báo theo chủ đề, trong đó khu trưng bày tại Trung tâm Báo chí phục vụ Đại hội XIV trở thành một điểm nhấn tư liệu đáng chú ý, hỗ trợ hiệu quả cho công tác truyền thông và tác nghiệp báo chí.

Ngay từ giai đoạn chuẩn bị, ngành xuất bản xác định yêu cầu xuyên suốt là đúng định hướng, bảo đảm chất lượng nội dung, đồng thời tăng hiệu quả lan tỏa. Trọng tâm là tổ chức xuất bản các bộ sách, chuyên đề có giá trị phục vụ tuyên truyền, nghiên cứu, học tập về đường lối, chủ trương của Đảng; thành tựu phát triển đất nước; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị; phát triển văn hóa - con người Việt Nam; các gương điển hình, nhân tố mới… Đây là mảng nội dung đòi hỏi độ chuẩn xác cao, chặt chẽ về luận cứ, thuyết phục về lập luận và chuẩn mực về ngôn ngữ.

Song hành với hoạt động nội dung, ngành phối hợp tổ chức trưng bày - giới thiệu sách, báo theo chủ đề, tạo điểm nhấn văn hóa trong chuỗi hoạt động phục vụ Đại hội, giúp đại biểu, phóng viên và công chúng có thêm kênh tham khảo phong phú, chính thống.

Cùng với đó, công tác truyền thông và lan tỏa văn hóa đọc được đẩy mạnh thông qua phối hợp giữa cơ quan báo chí, các nhà xuất bản, hệ thống phát hành, thư viện, trường học… với các hình thức giới thiệu sách trọng điểm, tọa đàm, truyền thông đa kênh và tăng cường các nền tảng số nhằm mở rộng tiếp cận, đặc biệt với bạn đọc trẻ.

Một điểm nhấn quan trọng trong hệ thống hoạt động phục vụ Đại hội XIV là khu trưng bày sách, báo tại Trung tâm Báo chí. Khu trưng bày được đánh giá tích cực ở tính trang trọng, khoa học và đúng chủ đề; chất lượng lựa chọn ấn phẩm; bố cục trưng bày mạch lạc, thuận tiện theo dõi; và đặc biệt là tính thiết thực khi tạo điều kiện để đại biểu, phóng viên có thêm nguồn tư liệu tham khảo nhanh, tin cậy phục vụ tác nghiệp và truyền thông về Đại hội.

Từ thực tiễn vận hành trong suốt thời gian diễn ra Đại hội, ý nghĩa của khu trưng bày càng được khẳng định rõ hơn: đây là không gian tư liệu có tính hệ thống, góp phần truyền tải chính xác tinh thần Đại hội thông qua các ấn phẩm chọn lọc, giúp hạn chế nhiễu thông tin, nâng độ tin cậy của nguồn tham khảo; đồng thời tạo chiều sâu văn hóa cho hoạt động báo chí và truyền thông khi sách - báo không chỉ là vật phẩm trưng bày mà còn hình thành “không khí tri thức”, nhấn mạnh vai trò của văn hóa đọc và tri thức trong phát triển đất nước.

Không gian tư liệu có tính hệ thống, góp phần truyền tải chính xác tinh thần Đại hội thông qua các ấn phẩm chọn lọc, giúp hạn chế nhiễu thông tin, nâng độ tin cậy của nguồn tham khảo.

Ông Nguyễn Nguyên

Cùng với đó, cách tổ chức, lựa chọn ấn phẩm và bố trí không gian trưng bày cũng góp phần nâng hiệu quả truyền thông và quảng bá hình ảnh Việt Nam theo hướng thuyết phục: nền xuất bản ngày càng chuyên nghiệp, còn báo chí có thêm “chất liệu” chính thống, giàu chiều sâu để phản ánh và lan tỏa. Trên cơ sở các góp ý tại chỗ trong ngày khai trương, công tác trưng bày cũng được rà soát, bổ sung nhãn chủ đề, tăng tiện ích tra cứu, điều chỉnh điểm nhìn và luồng tham quan, bảo đảm không gian vừa đẹp, vừa “dễ đọc - dễ hiểu - dễ tìm”.

Các đại biểu tham quan khu trưng bày sách, báo tại Trung tâm Báo chí phục vụ Đại hội XIV. Ảnh: TTXVN.

Ngành Xuất bản cụ thể hóa các định hướng phát triển trong giai đoạn mới

- Dự thảo Báo cáo chính trị trình Đại hội XIV nêu ra nội dung: “Xây dựng nền báo chí, xuất bản, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại”, cùng các nội dung về phát triển văn hóa và con người Việt Nam. Ngành xuất bản đã và đang chuẩn bị gì để triển khai tốt các nội dung này trong Dự thảo Văn kiện, thưa ông?

- Không chỉ dừng ở việc phục vụ Đại hội, với ngành xuất bản, Đại hội XIV như một mốc quan trọng cụ thể hóa các định hướng phát triển trong giai đoạn mới. Dự thảo Văn kiện trình Đại hội nhấn mạnh yêu cầu “xây dựng nền xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại” - một định hướng thể hiện cách tiếp cận ở tầm hệ sinh thái, gắn xuất bản với công nghiệp văn hóa, kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Trên tinh thần đó, “chuyên nghiệp” được xác định là chuẩn hóa quy trình, nâng chất lượng biên tập - xuất bản - phát hành, phát triển nguồn nhân lực, hiện đại hóa quản trị và minh bạch thị trường; “nhân văn” là đề cao giá trị con người, lan tỏa tri thức tốt đẹp, củng cố “sức đề kháng” trước thông tin xấu độc, phát huy vai trò của sách trong bồi đắp đạo đức, lối sống và bản sắc văn hóa; còn “hiện đại” gắn với chuyển đổi số toàn diện, phát triển xuất bản điện tử, ứng dụng dữ liệu - công nghệ để tăng hiệu quả phân phối, tiếp cận bạn đọc, đồng thời tăng cường bảo vệ bản quyền trong môi trường số.

Để đưa định hướng này vào cuộc sống, các nhóm giải pháp từ thể chế đến thị trường đang được chuẩn bị và triển khai đồng bộ. Trọng tâm trước hết là hoàn thiện cơ chế, chính sách, rà soát và đề xuất bổ sung quy định phù hợp thực tiễn xuất bản số, nền tảng số, dịch vụ trung gian phát hành, bảo đảm quản lý nhà nước hiệu lực và có tính kiến tạo.

Tiếp đó là nâng chất lượng nội dung - biên tập thông qua chuẩn hóa quy trình nghề nghiệp, thúc đẩy xuất bản các dòng sách có giá trị nền tảng như lý luận, lịch sử, văn hóa, khoa học phổ thông, đồng thời đáp ứng tốt hơn yêu cầu của nhiệm vụ chính trị và nhu cầu xã hội.

Cùng với đó là đẩy mạnh chuyển đổi số và hiện đại hóa chuỗi giá trị xuất bản, hỗ trợ nhà xuất bản và doanh nghiệp phát hành ứng dụng công nghệ trong quy trình số, dữ liệu mô tả xuất bản, phân phối đa kênh, thanh toán số, kho dữ liệu... để tăng năng lực cạnh tranh và mở rộng tiếp cận bạn đọc.

Một trụ cột không thể tách rời là bảo vệ bản quyền và làm lành mạnh thị trường: tăng phối hợp thanh tra - kiểm tra, hoàn thiện công cụ phát hiện - xử lý vi phạm trên môi trường số, nâng cao nhận thức cộng đồng và trách nhiệm của các nền tảng. Cuối cùng là phát triển nguồn nhân lực, đào tạo - bồi dưỡng biên tập viên và năng lực quản trị xuất bản, thúc đẩy liên kết giữa cơ sở đào tạo, nhà xuất bản và doanh nghiệp công nghệ.

Khu trưng bày sách của Công ty Cổ phần Văn hóa Đông A tại Trung tâm Báo chí phục vụ Đại hội XIV. Ảnh: Đông A.

Trong bối cảnh Dự thảo Văn kiện cũng đặt ra yêu cầu về hợp tác quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam ra thế giới; phát triển mạnh công nghiệp văn hóa, dịch vụ văn hóa; đẩy mạnh chuyển đổi số, quản lý môi trường văn hóa và thị trường sản phẩm văn hóa số, ngành xuất bản xác định rõ các hướng triển khai.

Ở mảng đối ngoại, trọng tâm là đẩy mạnh dịch - giới thiệu tác phẩm Việt Nam có giá trị, mở rộng hợp tác bản quyền, đồng xuất bản, tham gia các hội sách quốc tế và các mạng lưới xuất bản khu vực; đồng thời xây dựng các “gói” sản phẩm quảng bá theo chủ đề như văn hóa Việt, di sản, lịch sử, du lịch, con người Việt Nam thời kỳ đổi mới để tăng khả năng tiếp cận công chúng quốc tế.

Với công nghiệp văn hóa, xuất bản thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị với điện ảnh, trò chơi, giáo dục, du lịch; phát triển khai thác quyền tác giả theo nhiều định dạng (sách giấy, sách điện tử, sách nói, chuyển thể…), đồng thời khuyến khích đầu tư hạ tầng phân phối và logistics xuất bản phẩm, phát triển mô hình không gian sách và chuỗi nhà sách hiện đại để nâng năng lực tiếp cận thị trường trong nước và hướng tới xuất khẩu.

Trên trục chuyển đổi số và thị trường sản phẩm văn hóa số, định hướng là phát triển xuất bản điện tử theo hướng hợp pháp, có kiểm soát, có giá trị gia tăng; chuẩn hóa dữ liệu để tăng khả năng tìm kiếm và phân phối; tăng cường phối hợp ngăn chặn nội dung xấu độc và vi phạm bản quyền; qua đó góp phần hình thành thị trường sản phẩm văn hóa số lành mạnh, nơi sáng tạo được khuyến khích và quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ hiệu quả.

Khi các mục tiêu của Dự thảo Văn kiện được cụ thể hóa bằng chính sách và chương trình hành động, sách và xuất bản tiếp tục là một cấu phần quan trọng trong phát triển văn hóa, con người Việt Nam.

Ông Nguyễn Nguyên

Từ dấu ấn phục vụ Đại hội XIV đến định hướng xây dựng nền xuất bản chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại, có thể thấy xuất bản đang chuyển mạnh từ tư duy “đáp ứng nhiệm vụ” sang tư duy “kiến tạo hệ sinh thái”, lấy chất lượng nội dung, chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa làm trục xuyên suốt. Trong giai đoạn tới, khi các mục tiêu của Dự thảo Văn kiện được cụ thể hóa bằng chính sách và chương trình hành động, sách và xuất bản tiếp tục là một cấu phần quan trọng trong phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đồng thời góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

- Xin cảm ơn ông đã chia sẻ!

*Bài có sử dụng ảnh của NXB Chính trị quốc gia Sự thật.