Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

Mặt tròn, da mỏng bất thường: Bác sĩ cảnh báo thói quen nguy hiểm

Sau nhiều tháng tự mua thuốc giảm đau và thuốc được quảng cáo chữa tiểu đường trên mạng xã hội, người đàn ông 69 tuổi được chẩn đoán suy thượng thận do thuốc.

thuốc mua trên mạng ảnh 1

Tin quảng cáo thuốc trên mạng, người đàn ông 69 tuổi vô tình đối mặt nguy cơ suy thượng thận do corticoid, trong khi đường huyết cũng khó kiểm soát.

Bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa Nội tiết - Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết gần đây ông tiếp nhận một bệnh nhân nam (69 tuổi) có tiền sử đau xương khớp. Với mong muốn giảm đau và cải thiện sức khỏe, người đàn ông thường xem mạng xã hội rồi mua thuốc theo quảng cáo.

Mặt tròn, da mỏng vì thuốc

Người giới thiệu thuốc giảm đau, người quảng cáo sản phẩm có tác dụng chữa tiểu đường. Tuy nhiên, bệnh nhân không nắm rõ thành phần, thời gian sử dụng hay những nguy cơ có thể gặp khi dùng các loại thuốc này.

Trong khoảng 3 tháng gần đây, ông thường xuyên mệt mỏi, khuôn mặt ngày càng tròn và đỏ ửng. Da trở nên mỏng, tay chân chỉ va chạm nhẹ cũng xuất hiện vết bầm tím. Những vết thương nhỏ trên cơ thể cũng lâu lành hơn bình thường.

Sau khi thăm khám, bệnh nhân được chẩn đoán suy thượng thận do thuốc. Đường huyết của ông cũng đang được kiểm soát chưa tốt. Theo bác sĩ Tuấn, trường hợp này cho thấy một nghịch lý đáng chú ý: người bệnh có thể đồng thời chịu tác dụng quá mức của corticoid và bị suy giảm khả năng tự sản xuất cortisol của cơ thể.

"Corticoid là nhóm thuốc có tác dụng tương tự cortisol, hormone thiết yếu do tuyến thượng thận sản xuất. Thuốc được sử dụng trong điều trị nhiều bệnh lý nhờ khả năng chống viêm và ức chế miễn dịch. Tuy nhiên, việc sử dụng không đúng chỉ định, đặc biệt trong thời gian dài, có thể gây ra nhiều biến chứng", bác sĩ Tuấn nói.

Khi cơ thể tiếp nhận corticoid từ bên ngoài kéo dài, hệ thống điều hòa hormone từ não sẽ giảm tín hiệu kích thích tuyến thượng thận. Theo thời gian, tuyến này bị ức chế và giảm khả năng tự sản xuất cortisol.

Trong khi đó, lượng corticoid đưa vào cơ thể vẫn có thể gây ra các biểu hiện như mặt tròn, tích mỡ ở bụng hoặc vùng gáy, da mỏng, dễ bầm tím, yếu cơ và vết thương lâu lành. Đây là những dấu hiệu gợi ý hội chứng Cushing do thuốc.

"Người bệnh còn có nguy cơ tăng đường huyết, tăng huyết áp, nhiễm trùng, loãng xương và gãy xương. Với người đã mắc đái tháo đường, corticoid có thể khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Một trong những nguyên nhân khiến người bệnh có thể vô tình sử dụng corticoid kéo dài là không nhận biết được hoạt chất trong các loại thuốc đang dùng. Corticoid có nhiều dạng bào chế, từ thuốc uống, thuốc tiêm, thuốc truyền đến kem bôi da, thuốc xịt mũi, thuốc hít và một số chế phẩm dùng tại mắt, tai hoặc trực tràng.

Các hoạt chất thường gặp gồm prednisolone, prednisone, methylprednisolone, dexamethasone và betamethasone. Một số thuốc bôi có thể chứa betamethasone, clobetasol; thuốc hít hoặc xịt mũi có thể chứa budesonide, fluticasone.

Theo bác sĩ Tuấn, nguy cơ tác dụng phụ phụ thuộc vào loại thuốc, liều lượng, thời gian sử dụng, vị trí dùng thuốc và việc phối hợp nhiều chế phẩm. Nhìn chung, thuốc bôi, xịt hoặc hít được sử dụng đúng chỉ định thường có nguy cơ ảnh hưởng toàn thân thấp hơn thuốc dùng đường uống hoặc đường tiêm, nhưng nguy cơ không hoàn toàn bằng không.

Đáng lo ngại hơn, một số sản phẩm được quảng cáo là thuốc "gia truyền", "thảo dược" hoặc "giảm đau nhanh" có thể chứa corticoid nhưng không công khai thành phần trên nhãn. Cơ quan quản lý đã từng phát hiện những sản phẩm có tình trạng này.

Vì vậy, việc một loại thuốc giúp giảm đau nhanh hoặc được giới thiệu là "hoàn toàn tự nhiên" không đồng nghĩa sản phẩm an toàn. Người dùng có thể không biết mình đang đưa chất gì vào cơ thể, trong khi những biểu hiện bất thường chỉ xuất hiện sau một thời gian sử dụng.

Corticoid vẫn là nhóm thuốc quan trọng trong điều trị nhiều bệnh lý. Vấn đề không nằm ở việc tuyệt đối tránh thuốc, mà là sử dụng đúng chỉ định, đúng liều và được theo dõi phù hợp.

Cảnh giác với thuốc không rõ thành phần

Tuyến thượng thận nằm phía trên hai quả thận, có vai trò sản xuất cortisol để duy trì huyết áp, điều hòa chuyển hóa, đường huyết và giúp cơ thể đáp ứng với tình trạng căng thẳng thể chất.

Khi sốt, nhiễm trùng, chấn thương hoặc trải qua phẫu thuật, nhu cầu cortisol của cơ thể tăng lên. Nếu tuyến thượng thận đã bị ức chế do sử dụng corticoid kéo dài, cơ thể có thể không sản xuất đủ lượng hormone cần thiết để đáp ứng.

thuốc mua trên mạng ảnh 4

Bác sĩ Dương Minh Tuấn thăm khám cho bệnh nhân. Ảnh: BSCC.

Nguy cơ đặc biệt đáng lưu ý khi người bệnh tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột sau một thời gian sử dụng kéo dài. Khi đó, lượng hormone từ thuốc không còn được bổ sung, trong khi tuyến thượng thận chưa phục hồi khả năng hoạt động bình thường.

Vị chuyên gia nhấn mạnh hậu quả nghiêm trọng nhất là cơn suy thượng thận cấp, có thể gây tụt huyết áp, rối loạn điện giải, hạ đường huyết, tiến triển đến sốc và đe dọa tính mạng.

Người bệnh cần đi cấp cứu nếu xuất hiện tình trạng mệt lả, choáng hoặc ngất, lơ mơ, đau bụng dữ dội, nôn ói hoặc tiêu chảy kéo dài, đặc biệt khi không thể uống hoặc giữ thuốc trong cơ thể. Khi đến cơ sở y tế, cần thông báo rõ việc đang hoặc từng sử dụng corticoid, hoặc đã được chẩn đoán suy thượng thận.

Theo bác sĩ Tuấn, người nghi ngờ gặp tác dụng phụ do corticoid cần chủ động kiểm tra lại các loại thuốc đã sử dụng, thay vì tự chẩn đoán hoặc ngừng thuốc theo lời khuyên trên mạng.

Trước hết, người bệnh nên đi khám và mang theo toàn bộ thuốc đang dùng hoặc đã sử dụng gần đây, bao gồm thuốc uống, thuốc tiêm, thuốc bôi, thuốc xịt và thuốc hít. Vỏ hộp, nhãn thuốc hoặc hình ảnh sản phẩm sẽ giúp bác sĩ xác định thành phần và đánh giá nguy cơ. Cần đặc biệt lưu ý nếu xuất hiện mặt tròn nhanh, da mỏng, dễ bầm tím, yếu cơ; hoặc mệt mỏi kéo dài, chán ăn, buồn nôn, chóng mặt sau khi giảm hay ngừng thuốc.

"Việc điều trị cần có lộ trình rõ ràng, bao gồm đánh giá bệnh lý ban đầu, rà soát các chế phẩm chứa corticoid và xây dựng kế hoạch giảm liều phù hợp. Nếu cơ thể chưa sản xuất đủ cortisol, người bệnh có thể cần sử dụng hydrocortisone hoặc thuốc tương đương với liều thay thế theo chỉ định", bác sĩ Tuấn cho hay.

'Vệ sĩ' vô hình của con người

Nếu có hệ miễn dịch ổn định, cơ thể sẽ sản sinh ra nhiều kháng thể chống lại các bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn, virus gây nên. Bạn sẽ khỏe mạnh mà không cần tới thuốc men. Cuốn sách "Siêu tổ chức con người" của tác giả Rodney Dietert đem tới cho bạn đọc những kiến thức hữu ích để bảo vệ hàng rào đề kháng tự nhiên của cơ thể và xây dựng lối sống lành mạnh.

Người mẹ ở Đồng Tháp mang song thai hiếm gặp

Phát hiện dị tật hai tử cung, sau khi lập gia đình, người phụ nữ 32 tuổi ở Đồng Tháp vẫn mang thai tự nhiên và sinh đôi hai bé gái, mỗi bé phát triển trong một tử cung riêng biệt.

Món khoái khẩu khiến người phụ nữ có sán dài hơn 70 cm mà không biết

Một phụ nữ 48 tuổi ở Lai Châu bất ngờ phát hiện sán dây bò trong ruột khi khám sức khỏe tổng quát. Đoạn sán được lấy ra dài khoảng 70 cm.

Cúm A tăng nhanh, bác sĩ cảnh báo nhóm người dễ nguy kịch

Số ca cúm A tăng nhanh, có trẻ co giật sau sốt cao và người già phải thở máy. Bác sĩ khuyến cáo không chủ quan trước các dấu hiệu chuyển nặng.

Phương Anh

Bạn có thể quan tâm