Khơi dậy sức mạnh đại đoàn kết trong kỷ nguyên phát triển mới

Nhìn lại nhiệm kỳ vừa qua cho thấy, nhiều đổi mới của hệ thống Mặt trận các cấp trong củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, chăm lo an sinh xã hội, phát động các phong trào thi đua yêu nước và thúc đẩy chuyển đổi số.

Bước vào nhiệm kỳ mới, Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) tiếp tục hướng mạnh về cơ sở, phát huy vai trò nòng cốt trong tạo sự đồng thuận xã hội và khơi dậy sức mạnh toàn dân phục vụ phát triển đất nước.

Khánh thành công trình “Đoạn đường nở hoa - Bích họa” của Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hoài Đức, tháng 5/2026. Ảnh: Đỗ Hạnh/Hà Nội Mới.

Phát huy vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân

Giai đoạn 2024 - 2026 diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực có nhiều biến động; thiên tai, dịch bệnh, biến đổi khí hậu và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, tác động sâu rộng đến đời sống xã hội.

Trong nước, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cùng cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy hệ thống chính trị đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác Mặt trận.

Trước tình hình đó, hệ thống Mặt trận các cấp tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, cũng như tăng cường tuyên truyền, vận động, tập hợp các tầng lớp nhân dân, tạo sự đồng thuận trong thực hiện các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.

Điểm nổi bật của nhiệm kỳ là công tác tuyên truyền được đổi mới mạnh theo hướng linh hoạt, hiện đại, tận dụng hiệu quả nền tảng số và mạng xã hội. Từ các bản, làng đến đô thị, nhiều mô hình sáng tạo đã xuất hiện, đưa hoạt động Mặt trận đến gần hơn với người dân.

Tại thành phố Hà Nội, các mô hình “Tổ dân phố số”, “Khu dân cư thông minh”, “Bình dân học vụ số”, “Tuyến phố không dùng tiền mặt” hay “Phòng học số” được triển khai gắn với công tác Mặt trận, hỗ trợ cán bộ và người dân tiếp cận kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công việc và đời sống.

Không còn khoảng cách giữa công nghệ với đời sống khu dân cư, nhiều cán bộ tổ dân phố đã bắt đầu sử dụng AI để làm slide tuyên truyền, dựng video truyền thông hay hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến.

Trong khi đó, tại thành phố Đà Nẵng hay thành phố Cần Thơ, nhiều mô hình khu dân cư môi trường, dân vận khéo, chuyển đổi số cộng đồng tiếp tục phát huy hiệu quả.

Các cuộc vận động và phong trào thi đua yêu nước tiếp tục lan tỏa sâu rộng. Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh” ghi nhận sự hưởng ứng mạnh mẽ của người dân cả nước. Hàng triệu hộ dân đã tự nguyện hiến hơn 98,2 triệu mét vuông đất, đóng góp hàng chục nghìn tỷ đồng và hàng triệu ngày công lao động để xây dựng nông thôn mới.

Đối với các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, các mô hình “Ngày cuối tuần xanh”, “Khu dân cư không rác thải nhựa”, “Camera an ninh cộng đồng”, “Tổ liên gia an toàn phòng cháy, chữa cháy” được triển khai rộng khắp, tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống đô thị.

Một trong những dấu ấn giàu ý nghĩa nhân văn của nhiệm kỳ 2024 - 2026 là phong trào “Chung tay xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước trong năm 2025”. Với sự chung tay của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, cả nước đã hoàn thành xóa 334.234 căn nhà tạm, nhà dột nát; huy động trên 24.700 tỷ đồng và hơn 2,7 triệu ngày công lao động, về đích trước kế hoạch 4 tháng.

Ở tỉnh Điện Biên, nhiều căn nhà mới được dựng lên cho hộ nghèo vùng biên giới trước mùa mưa. Tại tỉnh Nghệ An, doanh nghiệp, đoàn thể và người dân cùng chung tay xây dựng nhà Đại đoàn kết cho các hộ khó khăn. Những căn nhà mới không chỉ giúp người dân an cư mà còn tiếp thêm niềm tin để vươn lên trong cuộc sống.

Song song đó, Quỹ “Vì người nghèo” và các chương trình an sinh xã hội tiếp tục trở thành điểm tựa của hàng triệu người dân. Trong nhiệm kỳ qua, hệ thống Mặt trận các cấp đã vận động được gần 20.000 tỷ đồng để hỗ trợ người nghèo, người yếu thế, người bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh.

Một dấu ấn khác là Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được tổ chức sâu rộng tại khu dân cư. Từ miền núi phía Bắc đến đồng bằng sông Cửu Long, nhiều khu dân cư đã đổi mới cách tổ chức ngày hội theo hướng gần gũi, gắn kết cộng đồng hơn: Biểu dương người tốt việc tốt, tổ chức gian hàng “0 đồng”, giao lưu văn hóa - thể thao, kết nối các hộ dân khó khăn… Những hoạt động giản dị ấy đang góp phần bồi đắp tinh thần đoàn kết ngay từ cơ sở.

Đổi mới mạnh mẽ, đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới

Bước vào nhiệm kỳ 2026 - 2031, Đại hội lần thứ XI MTTQ Việt Nam xác định phương châm hành động: “Đoàn kết - Dân chủ - Đổi mới - Sáng tạo - Phát triển”.

Phía sau những cụm từ ấy không chỉ là yêu cầu đổi mới về tổ chức hay phương thức hoạt động, mà còn là đòi hỏi rất thực tế: Mặt trận phải hiện diện rõ hơn trong đời sống người dân, gần dân hơn và giải quyết được nhiều việc cụ thể hơn từ cơ sở.

Sau một thời gian cả hệ thống chính trị thực hiện sắp xếp, tinh gọn bộ máy, vai trò trung tâm đoàn kết của MTTQ càng được đặt ra rõ nét hơn. Trong bối cảnh xã hội thay đổi nhanh, mạng xã hội tác động mạnh tới đời sống cộng đồng, người dân cần được lắng nghe, được đối thoại và được đồng hành giải quyết những vấn đề thiết thân.

Vì thế, một trong những điểm mới đáng chú ý của nhiệm kỳ này là yêu cầu chuyển mạnh từ “tuyên truyền, vận động” sang “đồng hành, kiến tạo và lan tỏa”. Hoạt động của MTTQ các cấp sẽ không chỉ dừng lại ở phát động phong trào, mà phải khơi dậy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng cộng đồng dân cư, phát triển kinh tế - xã hội.

Nếu như trước đây, nhiều phong trào thi đua chủ yếu được đánh giá bằng số lượng đăng ký hay mô hình triển khai, thì trong nhiệm kỳ mới, tiêu chí “thực chất” được đặt ra rõ hơn. Ngoài mục tiêu hình thành những tuyến phố sạch đẹp, còn phải xây dựng những cộng đồng dân cư an toàn, văn minh, gắn kết và hạnh phúc.

Theo Chương trình hành động nhiệm kỳ 2026 - 2031, hằng năm, 100% Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư phấn đấu có ít nhất một công trình hoặc phần việc tiêu biểu góp phần xây dựng khu dân cư “Sáng - Xanh - Sạch - Đẹp - An toàn - Hạnh phúc”; 100% khu dân cư tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

Điểm mới của nhiệm kỳ này còn nằm ở yêu cầu nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội theo hướng “từ sớm, từ cơ sở”. Các nội dung giám sát sẽ tập trung nhiều hơn vào những vấn đề người dân quan tâm trực tiếp như cải cách hành chính, quản lý đất đai, bảo vệ môi trường, an sinh xã hội, đạo đức công vụ và việc thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Nhiệm kỳ mới đặt mục tiêu 100% địa phương duy trì đối thoại định kỳ giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân; kịp thời tổng hợp, phản ánh đầy đủ các kiến nghị chính đáng của người dân tới cơ quan chức năng.

Một trong những thay đổi lớn của nhiệm kỳ 2026 - 2031 là thúc đẩy xây dựng “Mặt trận số”. Trước đây, công tác dân vận chủ yếu diễn ra trực tiếp tại khu dân cư thì nay đang mở rộng lên không gian mạng, từ các nhóm Zalo tổ dân phố, fanpage cộng đồng cho đến các nền tảng lấy ý kiến nhân dân trực tuyến.

Đề án chuyển đổi số MTTQ Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035 đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% cơ quan Ủy ban MTTQ các cấp sử dụng nền tảng quản trị, điều hành công việc trên môi trường số; 100% cán bộ Mặt trận cấp xã được bồi dưỡng kỹ năng số.

Từ thực tiễn tại thành phố Hà Nội, những mô hình như “Phòng học số”, “Tổ dân phố số”, “Khu dân cư thông minh”, “Tuyến phố không dùng tiền mặt” cho thấy chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời mà đang đi vào từng khu dân cư, từng hoạt động cộng đồng.

Trong lĩnh vực an sinh xã hội, nhiệm kỳ mới không chỉ đặt mục tiêu hỗ trợ trước mắt mà hướng tới hỗ trợ bền vững hơn cho người dân. Sau thành công của phong trào xóa nhà tạm, nhà dột nát, Chương trình hành động giai đoạn tới tiếp tục chú trọng xây dựng các mô hình hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm, hỗ trợ người nghèo tự vươn lên.

Một yêu cầu quan trọng nữa được đặt ra là xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận thực sự gần dân, hiểu dân và thích ứng với môi trường số. Trong giai đoạn mới, cán bộ Mặt trận không chỉ cần kỹ năng dân vận truyền thống mà còn phải biết tương tác trên không gian mạng, nắm bắt dư luận nhanh và xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh từ cơ sở.

Để đạt được các mục tiêu, chỉ tiêu trên, Dự thảo Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI MTTQ Việt Nam, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đã xác định 3 khâu đột phá và 7 Chương trình hành động. Trong đó, Đại hội tiếp tục kế thừa và phát huy 6 Chương trình hành động nhiệm kỳ 2024-2029, bổ sung chương trình mới: “Tham gia phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, xây dựng xã hội số; đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống MTTQ Việt Nam”.

Theo Phó trưởng ban Tuyên giáo Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Nguyễn Tuấn Anh, việc xây dựng chương trình mới nhằm thực hiện yêu cầu thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”.

Đại hội lần thứ XI MTTQ Việt Nam diễn ra vào thời điểm đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen. Song, phát huy kết quả đạt được cùng với sự không ngừng đổi mới, sáng tạo, thích ứng với thời cuộc, có thể thấy rõ một tinh thần xuyên suốt của công tác Mặt trận: Khơi dậy sức dân, củng cố niềm tin và lan tỏa khát vọng cống hiến.

Đó cũng là nền tảng để khối đại đoàn kết toàn dân tộc tiếp tục được bồi đắp vững chắc, trở thành nguồn sức mạnh đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên mới.