Khía cạnh ít người biết đến của cha đẻ trí tuệ nhân tạo

Alan Turing là nhà toán học người Anh có công lớn trong việc giải mật mã Enigma tưởng chừng bất khả xâm phạm của Đức Quốc xã trong Thế chiến II, được cho là góp phần giúp chiến tranh khép lại sớm hơn hai năm và cứu sống hàng triệu sinh mạng.

Ông cũng được xem là cha đẻ của ngành điện toán hiện đại, người đặt nền móng cho sự phát triển của máy tính và dự đoán được tương lai của trí tuệ nhân tạo.

Alan Turing - cha đẻ của khoa học máy tính hiện đại và người đã dự đoán trước được tương lai của trí tuệ nhân tạo. Ảnh: elemental.

Hình ảnh của ông đến gần với công chúng hơn qua diễn xuất của Benedict Cumberbatch trong bộ phim The Imitation Game (2014).

Nhưng có một khía cạnh khác của ông mà ít người biết đến: Turing là nhà văn tài năng, sáng tạo và hài hước, theo Sarah Dillon, giáo sư văn học Anh tại Đại học Cambridge.

Theo The New York Times, gần đây bà đã chép lại một truyện ngắn mà ông đang viết dở dang vào cuối đời, nhan đề Pryce's Buoy, dài khoảng 1.000 từ trên 6 trang giấy, giữ tại kho lưu trữ của Đại học Cambridge. Trước đó một số cuốn sách và tiểu sử đã trích lại một số phần câu chuyện từ bản viết tay của tác giả, nhưng về cơ bản thì khó mà đọc được toàn bộ tác phẩm.

Tác phẩm đột ngột kết thúc với dòng chữ "Ron sẽ không làm vậy". Tiến sĩ Dillon cho biết những trang còn lại đều đã thất lạc.

Năm 1952, nhà toán học bị kết tội về giới tính (nước Anh mãi đến năm 1967 mới bắt đầu hướng tới phi hình sự hóa đồng tính luyến ái). Vì bản án này, ông cũng mất quyền tiếp cận thông tin để làm việc trong lĩnh vực mật mã.

Sarah Dillon, Giáo sư văn học Anh tại Đại học Cambridge, cùng bản thảo viết tay truyện ngắn Pryce's Buoy của Alan Turing. Ảnh: NYT.

Tiến sĩ Dillon cho rằng Turing có lẽ đã viết Pryce's Buoy sau khi bị bắt, vào cuối năm 1952 hoặc đầu năm 1953. Truyện ngắn này kể về Ron Miller, một người bán dâm thuộc tầng lớp lao động, và Alec Pryce, một nhà khoa học đồng tính nổi tiếng với một phát minh từ khi còn trẻ.

"Nhân vật Alec rõ ràng là một tạo tác đậm tính tự truyện đại diện cho chính Turing", Tiến sĩ Dillon nhận xét trong một thông cáo báo chí.

Turing qua đời ngày 7/6/1954 ở tuổi 41 do ngộ độc xyanua. Vào thời điểm đó, đóng góp của ông với tư cách là một trong những người giải mã có ảnh hưởng nhất của Thế chiến II vẫn được giữ bí mật.

Sau khi ông qua đời, một điều tra viên kết luận rằng Turing chết vì ngộ độc xyanua và tự sát "trong tình trạng mất cân bằng tâm trí". Tuy nhiên, nhiều học giả đã tranh luận khả năng Turing có thể đã chết vì tai nạn.

Năm 2009, chính phủ Anh chính thức lên tiếng xin lỗi, sau nhiều nỗ lực vận động của giới trí thức và cộng đồng. Thủ tướng Gordon Brown mô tả cách người ta từng đối xử với ông là "kinh hoàng" và "hoàn toàn bất công".

Theo Tiến sĩ Dillon, Pryce's Buoy mang đến một góc nhìn khác về nhà toán học trong những năm cuối đời. Tiến sĩ cũng nhận định rằng dường như Turing là kiểu người vẫn đi du lịch, duy trì các mối quan hệ và gặp gỡ bạn bè ngay cả sau khi bị kết án.