Hàng tấn sách cũ tại Nhật Bản biến mất bí ẩn

Một hiệu sách tại Tokyo đã bán hơn 1.000 cuốn cho cùng một địa chỉ giao hàng. Ảnh: SoraNews24.

Theo báo cáo của BBC, một hiện tượng kỳ lạ đang diễn ra tại thị trường sách cũ Nhật Bản. Nhiều cửa hàng trên khắp cả nước liên tục nhận được các đơn đặt hàng sách số lượng cực lớn. Điểm bất thường là thời gian phát sinh đơn hàng diễn ra đều đặn theo tần suất lập trình sẵn.

Tại Tokyo, một hiệu sách đã bán hơn 1.000 cuốn cho cùng một địa chỉ giao hàng. Tần suất đặt mua diễn ra đều đặn tới mức khiến chủ cửa hàng ngỡ ngàng.

Tại miền Tây Nhật Bản, một đại lý khác cũng nhận đơn hàng lên đến hàng chục nghìn cuốn từ doanh nghiệp nước ngoài. Thay vì truyện tranh hay tiểu thuyết ăn khách, các đơn hàng này chỉ tập trung vào dòng sách phi hư cấu như lịch sử, y học và triết học.

Dữ liệu thương mại được trang tin nội địa NTV News ghi nhận cho thấy một nhà phân phối lớn đã xuất khẩu hơn 50 tấn sách sang Mỹ trong năm qua. Phần lớn số sách thu gom đều tập kết về một trung tâm logistics tại tỉnh Okayama, song đơn vị này kiên quyết từ chối tiết lộ danh tính bên mua.

Do thời gian phát sinh đơn hàng diễn ra đều đặn theo tần suất lập trình sẵn, nhiều người nghi ngờ những cuốn sách này được dùng để huấn luyện AI. Ảnh: SoraNews24.

Nhiều người trong ngành nhận định đây là chiến dịch gom dữ liệu của các công ty trí tuệ nhân tạo (AI). Đầu năm nay, công ty Anthropic từng thừa nhận đã mua lượng lớn sách giấy để huấn luyện mô hình Claude. Đây cũng là phương pháp thu thập dữ liệu phổ biến trong ngành công nghệ. Quy trình xử lý thường là cắt gáy, quét dữ liệu số rồi đem tiêu hủy toàn bộ.

Thực trạng này đẩy các chủ hiệu sách vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nguồn doanh thu đột biến giúp họ trang trải khó khăn trước mắt, nhưng họ cũng xót xa khi tri thức nhân loại bị nghiền nát để "nuôi" công nghệ. Đáng lo hơn, chính công nghệ này có thể sẽ xóa sổ công việc kinh doanh của họ trong tương lai.

Cộng đồng mạng Nhật Bản xuất hiện nhiều luồng ý kiến trái chiều. Một số người phản đối gay gắt vì lo ngại di sản văn hóa biến mất. "Sách bị cắt gáy, quét dữ liệu rồi vứt bỏ. Nếu AI nuốt chửng tất cả, chúng ta có nguy cơ đánh mất chính lịch sử của mình", một độc giả bày tỏ sự quan ngại.

Nhóm ủng hộ lại cho rằng đây là cơ hội xả hàng tồn kho. Việc đưa văn hóa Nhật Bản vào AI nước ngoài cũng giúp công nghệ hiểu người dùng bản địa tốt hơn.

Về mặt pháp lý, Luật Bản quyền Nhật Bản cho phép quét sách để huấn luyện AI với điều kiện bên sử dụng không "thưởng thức" nội dung. Dù vậy, luật vẫn quy định ngoại lệ nếu hành vi này gây ra "tổn hại bất hợp lý" đến quyền lợi kinh tế của tác giả. Tuy nhiên, việc chứng minh thiệt hại này trước tòa án hiện vẫn là bài toán cực kỳ phức tạp.